Zondag 15/12/2019

FGTB, de radicaalste der bonden

Waarom zetten ABVV, en haar Franstalige vleugel FGTB, hun hakken in het zand? Twee verkiezingen, de politieke van mei 2014 en de syndicale van mei 2016.

Het is, in eerste instantie, de basisdemocratie die het ABVV/FGTB weer 'non' doet zeggen. Van oudsher is de socialistische vakbond veel minder centralistisch georganiseerd dan het christelijke ACV. Bij het ABVV beslissen de centrales over elke stap die hun topmannen, Rudy De Leeuw en Marc Goblet, mogen zetten.

"Zij zijn verkenners, geen aanvoerders", zegt professor Patrick Humblet (UGent). "Als er een akkoord is in de Groep van Tien, moeten zij altijd met die informatie terug naar de voormannen van hun centrales. Zij beslissen of ze weer naar de onderhandelingstafel mogen."

De leiding van het ABVV moet dus even radicaal zijn als haar radicaalste délégué. Gisterochtend kelderde Goblet al een mogelijk compromis op RTBF. Gistermiddag volgden de 400 gemandateerden van ABVV zijn voorbeeld. Bij een interne stemming gingen ze niet akkoord met de voorstellen rond lonen, uitkeringen en de eindeloopbaan.

Bij het ACV is al dat terugkoppelen en terugschakelen naar de brede basis onbestaande. Daar raadplegen Marc Leemans en co. pas op 10 februari hun achterban. Tot dan hebben ze de handen vrij om een compromis in elkaar te sleutelen met de werkgevers, de liberale vakbond en de regering. Leemans benadrukt trouwens ook onophoudelijk dat er geen banden meer zijn met CD&V.

Gewapende arm

Maar verklaart die macht van de centrales, pejoratief de 'rode baronieën' genoemd, het njet volledig? Wat vuurt, in tweede instantie, dat verzet van ABVV aan? Is het ingegeven door de kameraden van PS en sp.a? N-VA-voorzitter Bart De Wever noemt de FGTB graag de 'gewapende arm van de PS'. Hij maakt het protest politiek, en dus wat verdacht. Dat is slechts de helft van het verhaal. Het klopt dat de FGTB en de PS weer meer samen strijden omdat ze een gemeenschappelijke vijand, de rechtse federale regering, hebben. Tijdens de vorige legislatuur betoogde de FGTB nog tegen premier Di Rupo, nu staan ze zij aan zij op (massa)betogingen.

Tussen sp.a en ABVV zijn de lijnen ook weer korter. Niet toevallig stond De Leeuw tijdens de nieuwjaarsspeech van Bruno Tobback vooraan in de zaal, niet toevallig kreeg hij van die voorzitter een expliciete vermelding. Maar het komt vooral de PS, en sp.a, goed uit dat hun meest nabije vakbond heftig tekeergaat tegen de besparingen van de federale regering. Zolang de socialistische délégués hun woede richten op Charles Michel (MR) en Kris Peeters (CD&V), zo lang blijven de Waalse, de Brusselse en de Franse Gemeenschapsregering buiten schot.

In die regeringen staat de PS wel aan het roer, en de besparingen zijn er even ingrijpend als bij de federale collega's. Sociale vrede op het federale niveau zou de onvrede over die regeringen doen toenemen, en dat wil de PS te allen prijze vermijden. Eind vorig jaar schreef Thierry Bodson, de topman van de Waalse vleugel van ABVV, al een messcherpe brief naar Waals minister-president Paul Magnette (PS). Daarin noemde hij zijn beleid 'nefast' voor de werkgelegenheid, net wat de PS nu niet wil horen. De FGTB ligt dan ook aan de linkerkant van de PS. Tussen FGTB en PS zijn er veel banden, maar er staat geen gelijkheidsteken (meer) tussen.

Goblet, en zijn buddy Thierry Bodson, zijn dan wel nog steeds lid van het partijbureau, ze laten op die maandagse vergaderingen hun kop niet zien. In december zeiden ze zelfs nadrukkelijk dat ze er afwezig blijven omdat ze "de belangen van de vakbond en de partij" niet willen verstrengelen.

Dat de FGTB de vrijage wat afhoudt, heeft veel te maken met het succes van radicaal links in Wallonië. Dat is de andere helft van het verhaal. Heel wat van de FGTB'ers, veel meer dan in Vlaanderen, zijn actief bij Ecolo en het extreemlinkse PTB. Kenmerkend is de verkiezing van een Frédéric Gillot voor de PTB.

Stijfkoppigheid

Als vakbondsafgevaardigde ging hij al vroeg bij de PS, maar nu zit hij voor de PTB in het Waals Parlement. Even kenmerkend is dat een van zijn ex-collega's, métallo Robert Rouzeeuw, vanop de lijst van de PS, niet verkozen raakte. Blijkbaar is het dus eenvoudiger om als vakbondsman verkozen te raken bij het extreemlinkse PTB dan bij de klassieke PS.

De volgende verkiezingen zijn echter even bepalend als de vorige voor de stijfkoppigheid van ABVV-FGTB. Daar zit de epiloog van het verhaal. Die volgende (syndicale) stembusslag is voor de vakbonden al in mei 2016. Het blijft veel makkelijker, ook op een bedrijfsvloer, om te ageren tegen een opgelegd akkoord dan om een zelf onderhandelde, en minimale, loonsverhoging te verdedigen. "Als de regering het laken nu naar zich toe trekt", zegt professor Humblet, "wast het ABVV haar handen weer in onschuld." En wie zich kan presenteren als vrijgevochten rebel - een link naar De Wever is hier al te evident - kan vaak veel twijfelaars over de streep trekken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234