Donderdag 01/12/2022

AnalyseOorlog in Oekraïne

Feeststemming in Moskou omgeslagen: na verlies van strategische stad Lyman klinkt weer zware kritiek

Russisch president Poetin tijdens de feestelijkheden naar aanleiding van de annexatie van vier Oekraïense regio's. Een dag later is de stemming helemaal omgeslagen.
 Beeld via REUTERS
Russisch president Poetin tijdens de feestelijkheden naar aanleiding van de annexatie van vier Oekraïense regio's. Een dag later is de stemming helemaal omgeslagen.Beeld via REUTERS

Poetin verliest opnieuw terrein, ondanks de mobilisatie en annexaties van afgelopen week. De feestelijkheden lijken voorbij: er klinkt steeds meer kritiek op de prestaties van het Russische leger.

Tom Vennink

“Militairen van de Russische Federatie! De Oekraïense strijdkrachten hebben Lyman veroverd. Verder verzet is zinloos, u bent omsingeld.” De oproep tot overgave schalt door een luidspreker over het slagveld, zo is te horen in een video van het Oekraïense leger die zaterdag werd verspreid. Er is maar een manier om te overleven, zo krijgen de Russische militairen te horen, en dat is door de wapens neer te leggen en met de handen omhoog naast de kant van de weg te gaan staan.

Het Russische leger heeft opnieuw een zware nederlaag geleden in Oekraïne. Berichten van het Oekraïense leger, Russische militaire bloggers en door Rusland benoemde bestuurders wezen kort na Poetins triomfantelijke annexatieceremonie van vrijdag in dezelfde richting: Lyman, een stad met strategisch belang voor de Russische invasie van de provincie Donetsk, stond op het punt heroverd te worden door Oekraïne. Zaterdag was het zover. Het Russische ministerie van Defensie meldde “de terugtrekking” uit Lyman “wegens gevaar op omsingeling”.

Een Oekraïense soldaat bij Lyman, in april van dit jaar. Beeld REUTERS
Een Oekraïense soldaat bij Lyman, in april van dit jaar.Beeld REUTERS

De Oekraïense herovering van Lyman laat zien dat president Poetin er met een mobilisatie en annexaties niet in slaagt om de machtsverhoudingen op het slagveld op korte termijn te veranderen. Een paar uur na het uitroepen van vier provincies tot Russisch grondgebied is hij opnieuw strategisch terrein kwijtgeraakt.

De val van Lyman is een aderlating voor het Russische leger. Dat gebruikte het stadje (20.000 inwoners aan het begin van de Russische invasie) als logistieke schakel voor operaties in het noorden van de provincie Donetsk. Tot overmaat van ramp krijgt het Oekraïense leger met de verovering van Lyman nieuwe mogelijkheden om Russische posities in de provincie Loehansk aan te vallen.

Zaterdag verspreidde de stafchef van president Volodymyr Zelensky een video van Oekraïense militairen bij een plaatsnaambord van Lyman aan de rand van de stad. De legerleiding stelde dat Rusland 5.000 tot 5.500 militairen in Lyman had gelegerd. Het is onduidelijk hoeveel Russische militairen vluchtpogingen over een weg naar het oosten hebben overleefd: de weg is zwaar bestookt door de Oekraïense artillerie.

Bloggers zijn woest

De geënsceneerde feeststemming in Moskou van een dag eerder – duizenden mensen werden vrijdagavond opgetrommeld voor een patriottisch concert ter viering van de annexaties – is volledig omgeslagen. Russische militaire bloggers reageerden woest op de nederlaag kort na Poetins annexatie. “We zijn nu niet zomaar een stad verloren aan de vijand, maar een Russische stad”, aldus Militaire Informant, een pro-Russisch Telegram-kanaal met een half miljoen volgers. Een ander kanaal, Grey Zone, haalde cynisch uit naar de leiding van “het verdorven militaire systeem” in Rusland. “Russische jongens zijn geen helden aan het worden omdat ze bezig zijn met heroveringen, maar omdat ze situaties overleven waarin ze belanden door het dappere bevel.”

Volgens Russische traditie wordt het staatshoofd, Vladimir Poetin, gespaard van kritiek. De Tsjetsjeense dictator Ramzan Kadyrov schoof de schuld af op een bevelhebber en riep op tot drastischere maatregelen, inclusief de inzet van tactische kernwapens.

Het Oekraïense leger noemt Lyman een springplank van de provincie Donetsk naar de provincie Loehansk. Een woordvoerder van het leger zei zaterdag dat de strijdkrachten nu zicht krijgen op de bevrijding van Severodonetsk, de stad die Oekraïne in juni verloor na verpulverende artilleriebeschietingen door Rusland.

Haast maken voor de winter

Oekraïne probeert het momentum te gebruiken om zoveel mogelijk terrein terug te winnen voor de winter. Regen en modder bemoeilijken opmarsen met zwaar materieel. Bovendien kan het Russische leger nu nog niet of nauwelijks profiteren van de mobilisatie die Poetin heeft ingevoerd.

Rusland probeert terug te slaan op andere plekken langs het front. Het deed nieuwe pogingen om op te rukken richting de stad Bachmoet, maar kwam volgens het Oekraïense leger niet dichterbij. Ook andere grondaanvallen in de provincie Donetsk lijken geen terreinwinst te hebben opgeleverd.

Wel beet Rusland op een andere manier van zich af. De Oekraïense beheerder van de bezette kerncentrale in de provincie Zaporizja meldde dat Russische militairen de Oekraïense directeur van de centrale hebben geblinddoekt en ontvoerd. Het Internationaal Atoomagentschap, dat toezicht houdt op de centrale, bevestigt dat Rusland de directeur heeft aangehouden. Een andere Russische aanval was gericht op een humanitair konvooi. Zeker twintig burgers kwamen om, zo stellen de Oekraïense autoriteiten.

Vrijdag werd in Moskou nog een concert gehouden om de ‘annexatie’ van vier Oekraïense regio's te vieren. Beeld AFP
Vrijdag werd in Moskou nog een concert gehouden om de ‘annexatie’ van vier Oekraïense regio's te vieren.Beeld AFP

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234