Woensdag 24/07/2019

Feest van angst en pijn

Nu goed, zoals Private Detective Visser zei in de opening van Blood Simple: “that’s the theory, anyway”. Wat het boek waar zou moeten maken, maakte het kennelijk al waar nog voor één gevestigde criticus of auteur de toon kon zetten. In de nieuwe socialiteit van bloggende, tweetende, face- en spacende wanna-be misdaadfictieschrijvers gaat voortdurende zelfpromotie hand in hand met het onvoorwaardelijk prijzen van elkaars werk. Dat er vaak behoorlijk over het paard wordt getild, is een verwaarloosbaar neveneffect, denkt de online schrijversgemeenschap. Solidariteit is troef, want in de bikkelharde sfeer van publish or perish brengen slechts 5 van de 100.000 gepubliceerde boeken ook iets op.Vanuit die logica werd Afraid als “het bloedigste boek ooit” aangekondigd. Het was “wellicht de sterkste psychologische huiverroman sinds Silence of the Lambs”, “een meesterwerk van niet-aflatende huiver”, of nog: een “klassieke huiverroman” die zich kon meten met “het beste van Harris, Koontz en King”. In de online buddysphere is rivaliteit contraproductief en lost alle cynisme op in de positieve alomtegenwoordigheid van het schrijverszelf. Dat is in zekere mate te danken aan de schrijver die achter de schuilnaam van debutant Jack Kilborn en Afraid steekt: Joseph Andrew, kortweg ‘Joe’, Konrath. Van zijn hand komen de afwisselend grappige en angstaanjagende avonturen van Jacqueline ‘Jack’ Daniels, een 46-jarige politievrouw die psychopaten en terroristen het leven zuur maakt in boeken die steevast een ‘alcoholische’ naam dragen: WHISKEY SOUR, BLOODY MARY, RUSTY NAIL, DIRTY MARTINI, FUZZY NAVEL en onlangs CHERRY BOMB. “Zonder alcohol was jij nooit geboren,” placht moeder Konrath haar zoon te vertellen, en die tegelijk schrikwekkende en sardonische waarheid heeft Joe steeds ter harte genomen. De reeks rond Jack Daniels is een mix van de boze lach van Janet Evanovich of Carl Hiaasen met de rillingen van James Patterson, Thomas Harris of Patricia Cornwell (Konrath stelt onomwonden dat hij zijn ideeën bijeenscharrelt uit de vuilniszak van Patterson).

Technohorror

Bekendheid kreeg Konrath eerst door zijn blog, A Newbie’s Guide To Publishing. Sinds zijn start in maart 2005, op een ogenblik dat de schrijver zowat 500 afwijzingen van uitgevers had gekregen, is die het vademecum geworden van de aspirerende successchrijver. Zomaar 400.000 hits vergaarde zijn online offensief, waarmee hij wanhoop in een onvermoeibare doe-het-zelf-attitude omzette: “Schrijven is een dienstenindustrie. Als je goede service geeft, komen mensen steeds terug om meer.” Een schrijver maakt geen naam door op de promo van uitgever of agent te rekenen. Hij zorgt zelf voor de promotie, slooft zich uit voor iedereen die iets kan bijdragen, doet met een GPS een marathontournee van 500 boekhandels in 2 maanden tijd. Joe bleek, naast techneut, nerd en gekke professor, een meesterstrateeg in wording. Het is de radicale en bloedserieuze ommezwaai die Afraid heet die zijn naam - schuilnaam - de wereld rond deed gaan. “Ik wou een heus angstfestijn schrijven”, vertelt hij, “een thriller die geen enkel moment van humor verdraagt en niets dan schrik wil aanjagen, zonder de humor die in de boeken rond Jack Daniels zit. Plaats van handeling is een piepklein stadje van 900 mensen in Wisconsin. Op een nacht houdt iets bijzonder boosaardigs er halt, waardoor de bevolking afslankt. Drastisch afslankt. Omdat het zo’n volledig anders boek is, heb ik maar een andere naam aangenomen.” Afraid is een high concept novel, een van chronische moordlust en acute pijn bevende rollercoaster ride van twaalf fictie-uren, die het slachten weer in het woord ‘slachtoffer’ steekt. De premisse is pure exploitation, bloedsimpele actie, compleet verzonnen technohorror. Een militaire helicopter crasht nabij Safe Haven, een stadje met één straat in en één uit, een halve sheriff en een verborgen verleden. Aan boord zaten vijf Red-Ops, technologisch ‘verbeterde’, voorgeprogrammeerde superkillers die in oorlogstijden ver voorbij de vijandelijke frontlinie worden gedropt om onder de burgerbevolking zo snel mogelijk hell on earth te creëren. De vijf, die aan een met de VS bevriende natie toebehoren en wel kruisingen van Hannibal en Rambo lijken, overleven de crash en starten ogenschijnlijk een willekeurige missie: Isolate. Terrorize. Annihilate. Tot een sheriff die op een paar dagen van zijn pensioen staat, een jonge spuitgast die in een helikopter onthoofde lichamen vindt, en een claustrofobische weduwe en haar zoontje een hidden agenda ontdekken.

Shock na shock

De lezer zit haast in real time - lees: leestijd - de gruwel uit. Het zou natuurlijk best kunnen dat u op een avond, alleen in een groot huis op de donkere heide, niet verder komt dan bladzijde zeven. Als de oude Mary Morton in bed wakker schiet en iemand beneden hoort binnenkomen, denkt ze dat haar man Sal terug is van een avondje vissen. Maar Sal is ijzig stil, gaat popcorn maken in de microgolf, leegt vervolgens even zijn blaas en wandelt dan naar boven... net op het ogenblik dat Mary buiten Sals boot hoort binnenvaren. Maar als Sal binnen is, en tegelijk buiten zijn boot aanmeert? Mary heeft nauwelijks de tijd om verschrikkingen te bedenken, want plots voelt ze iets tegen haar wang. De man die een paar meter van haar in het pikdonker staat, gooit popcorn in haar gezicht. Als ze vraagt wat hij met haar gaat doen, antwoordt hij: “Alles.” Waarna hij op het bed gaat zitten. Wat daarna komt, wenst geen mens zich zelfs maar voor te stellen. Er wordt daadwerkelijk op papier geschreeuwd in dit boek, en elke schreeuw die om de dood smeekt, trekt een ander slachtoffer aan. Het verhaal is in één ingehouden adem verteld, zonder hoofdstukken. De schrijfstijl is van elke literaire sier ontdaan, rijgt shock na shock aaneen. Konrath/Kilborn weet zich meesterlijk te bedienen van zowat alle horrortradities, -routines, -clichés, gemeenplaatsen, stereotypen, knepen, enzovoort die het Amerikaanse genre heeft verzameld. Hoewel je vastgekleefd blijft aan dit feest van angst en pijn, lees, voel, smaak je op een nuchtere dag echter ook enkel gemeenplaatsen, clichés en stereotypen. Het begint bij de obligate twee citaten vooraan. Zoals het hoort: één uit de literaire, één uit de pop(ulaire) cultuur. “Moed ligt in verzet tegen angst, in beheersing van angst, niet in gebrek aan angst”, zegt Mark Twain. “In een bloedbad is er geen fatsoenlijke plek om te staan”, orakelt Leonard Cohen. Maar de stinkvis is natuurlijk de naam van het belaagde stadje, Safe Haven, dat de meest vermolmde horrorfolklore in zich draagt. Er is zelfs een mad scientist, de kale hersenchirurg Dr. Ralph Stubin, gespecialiseerd in gedragsmodificatie en transhumane neuropathologie, een kotsgrage freak die er een aap als sidekick op na houdt. Speciaal voor de Vlaamse lezer was Joe zo vriendelijk een kleine intro te mailen: “U zou dit boek beter niet lezen. Het is gewelddadig, schokkend, intens. En angstaanjagender dan welk boek u ooit heeft gelezen. Eigenlijk was dit boek beter nooit uitgebracht. Als u zich echter dapper genoeg acht, knoop het in uw oren dat ik niet verantwoordelijk ben voor slapeloosheid, nachtmerries, misselijkheid, hartaanvallen of psychotherapie die u eventueel nodig zal hebben als rechtstreeks gevolg van dit boek. U bent gewaarschuwd.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden