Maandag 21/06/2021

Greferendum

Feest op straten na Griekse 'NEE', maar wat nu?

null Beeld GETTY
Beeld GETTY

Met meer dan 90 procent van de stemmen geteld, heeft het 'nee'-kamp het referendum met een ruime meerderheid van voorlopig 61,5 procent gewonnen. De 'oxi'-aanhangers gaan de straten open, maar niemand weet wat vandaag brengt. Overzicht van een bewogen dag.

In Athene ging het 'nee'-kamp al gauw de straten en pleinen op om hun overwinning vast te vieren.

Ook de Griekse premier Alexis Tsipras en zijn minister van Financiën Yanis Varoufakis hebben zondag in Athene hun stem uitgebracht. Zondagochtend stemde ook oud-premier Antonis Samaras, die nu de oppositiepartij Nieuwe Democratie leidt, in een stembureau in de plaats Pylos.

Tsipras en Varoufakis noemde het referendum een 'viering van de democratie' en een 'heilig moment'. Oud-premier Samaras zei met zijn 'ja' te stemmen 'voor Griekenland en voor Europa'.

Het referendum is rustig en zonder problemen verlopen. In sommige stembureaus in Athene ontbraken aanvankelijk stemenveloppen, maar dat probleem was gauw verholpen. Legertroepen en politie-eenheden in Griekenland stonden zondag paraat om eventuele ongeregeldheden in grote steden snel in de kiem te smoren.

Spannend

In Griekenland zijn zondag om 6.00 uur Belgische tijd de stembussen opengegaan en sloten om 18.00 uur Belgische tijd. Het referendum ging over een akkoord met de internationale geldschieters. Als de Grieken tegen de voorstellen zouden stemmen, krijgt het land geen nieuwe noodlening en wordt de huidige hulp stopgezet. Als ze 'ja' en daarmee voor stemmen, krijgen ze te maken met nieuwe hervormingen. De regering is faliekant tegen het akkoord en stuurt aan op een nee-stem.

Het referendum beloofde vooraf al spannend te worden. In vier opiniepeilingen die bekend werden gemaakt voor de campagne werd afgesloten, stond het 'Ja-kamp' licht voor. In een vijfde peiling ging het 'Nee-kamp' aan kop met slechts een 0,5 procent.

null Beeld GETTY
Beeld GETTY

Bang

Minister Varoufakis van Financien viel de Europese landen en de crediteuren van Griekenland aan de vooravond van de stembusgang hard aan. Hij beschuldigde ze ervan de Grieken bang te maken als ze "nee" stemmen. "Waarom hebben ze ons gedwongen de banken te sluiten?", zei hij zaterdag in een interview met de Spaanse krant "El Mundo". "Om de mensen angst aan te jagen. En angst verspreiden noemen ze terrorisme."

Varoufakis zei dat de EU "geen wettige gronden" heeft om Griekenland uit de euro te gooien. Premier Tsipras riep de Grieken bij de afsluiting van de campagne op niet voor "vernedering" te stemmen. "Op zondag moeten we de wereld een boodschap van democratie en waardigheid sturen", benadrukte hij.

Tsipras en Varoufakis denken dat een akkoord ook mogelijk is als de Grieken "nee" zeggen tegen de deal. Eurogroepvoorzitter Jeroen Dijsselbloem waarschuwde vorige week dat het bij een "nee" maar zeer de vraag is of Griekenland in de eurozone kan blijven.

null Beeld GETTY
Beeld GETTY
null Beeld GETTY
Beeld GETTY

Omstreden

De kiezers kunnen kiezen tussen "niet mee eens/nee" of "ja/mee eens". De volledige tekst van de vraag in het referendum staat niet op het stembiljet. De eerste zin van die tekst luidt: "Moeten we het ontwerpakkoord dat door de Europese Commissie, de Europese Centrale Bank en het Internationaal Monetair Fonds (IMF) in de Eurogroep van 25 juni naar voren is gebracht, accepteren?"

Het referendum geldt zowel binnen als buiten Griekenland als omstreden. Zo klaagde de burgemeester van Athene vrijdag dat veel kiezers de vraagstelling niet begrijpen. De Raad van Europa oordeelde deze week dat het referendum niet voldoet aan internationale maatstaven, omdat kiezers ten minste twee weken de tijd zouden moeten krijgen om een mening te vormen.

Het referendum is gewoon rechtsgeldig omdat de opkomstdrempel ruimschoots gehaald is. Volgens de wet moest de opkomst bij het referendum hoger dan 40 procent zijn. 62,5 procent ging naar de stembus.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234