Maandag 30/03/2020

Terrorisme

Favoriete app van IS niet langer onbespied

Een Syrische rebel in een tunnel nabij Damascus kijkt op zijn telefoon.Beeld epa

De 'privacybestendige' chatapp Telegram is één van de favoriete apps van terroristen. Maar de arrestatie van een scholiere die een aanslag beraamde via Telegram is een nieuwe klap voor gebruikers die zich onbespied waanden.

Het 16-jarige Franse meisje was beheerder van een Telegram-chatgroep met IS-propaganda. Daarin riep ze op om aanslagen te plegen en gaf ze aan zelf tot actie over te willen gaan. Er loopt een onderzoek naar de andere deelnemers aan de chat en naar mogelijke handlangers. De Franse politie heeft niet bekendgemaakt hoe ze de berichten heeft kunnen lezen. Het is het derde veiligheidsincident van de app in zeer korte tijd.

Vorige week meldde Reuters dat hackers de telefoonnummers van vijftien miljoen Iraanse Telegram-gebruikers hebben achterhaald en in tenminste twaalf accounts hebben ingebroken. Dat deden zij waarschijnlijk door de activatie-sms'jes te onderscheppen via door de overheid gecontroleerde telecomproviders. Het is het grootst bekende lek ooit bij Telegram. Volgens de oprichters kunnen gebruikers zich eenvoudig tegen deze kwetsbaarheid beschermen door een tweestaps-authorisatie in te stellen.

Een paar dagen geleden maakte het ict-bedrijf Intsights, opgericht door oud-medewerkers van de Israëlische opsporingsdienst, bekend te zijn geïnfiltreerd in een groep met 500 kopstukken van terreurbeweging IS door zich voor te doen als IS-strijders. Zij brachten een lijst naar buiten met specifieke doelen waarop de terroristen aanslagen wilden beramen, waaronder verschillende Amerikaanse luchtmachtbases.

Ook de kerk in Normandië, waar twee mannen eind juli zes personen gijzelden en een priester om het leven brachten, werd als doelwit geopperd in de chat. Eén van de daders bleek na onderzoek inderdaad Telegram te gebruiken voor terroristische propaganda.

Beeld anp

Opsporingsdiensten

Telegram gaat prat op het verschaffen van privacy en was één van de eerste chatapplicaties die 'end-to-end-encryptie' toepaste, wat betekent dat alleen de verzender en ontvanger de berichten kunnen lezen. De Russische oprichters Pavel en Nikolai Durov, die de app in 2013 oprichtten als een plaats om op een veilige manier kritiek op de Russische regering te kunnen uiten, zeggen de privéberichten van gebruikers niet zelf te kunnen lezen en dus ook niet aan opsporingsdiensten te kunnen doorspelen.

De berichten worden niet op de telefoon opgeslagen maar in de cloud, wat gebruikers de mogelijkheid geeft om controle te houden over hun verzonden berichten en deze automatisch te laten verwijderen na een bepaalde periode. Naast privéchats kunnen gebruikers berichten uitwisselen in besloten chatgroepen van maximaal 5.000 gebruikers en op openbare kanalen, waar alle Telegram-gebruikers de berichten kunnen lezen.

Vanwege deze privacy-mogelijkheden is Telegram vooral populair in het Midden-Oosten. Twintig procent van de honderd miljoen gebruikers komt uit Iran. Burgerrechtenactivisten, journalisten en terroristen gebruiken het daar om te communiceren of informatie en propaganda te verspreiden via de chatgroeps of openbare kanalen.

Idealistisch motief

Hoewel de broers een idealistisch motief met de app hadden, zijn ze onder vuur komen te liggen nadat ze hadden verklaard privacy belangrijker te achten dan terroristisch gevaar. "Ja, er is een oorlog gaande en terroristen gebruiken kanalen als de onze om te communiceren. Maar daar hoeven wij ons niet schuldig om te voelen, we doen nog steeds het juiste: de privacy van onze gebruikers beschermen", zei Pavel Durov in 2015 tegen Venturebeat.

Inmiddels is hij daar enigszins van teruggekomen. Als er sprake is van "illegale activiteiten op openbare kanalen" gaat Telegram in op verzoeken van de overheden om berichten te verwijderen. Ook zegt de dienst "routinematig publieke kanalen van IS-terroristen te verwijderen".

Veel mag het niet baten. Op de openingsdag van de Olympische Spelen werden er nog 'reminders' via de app de wereld in geslingerd dat het een goed moment was voor een aanslag. Ook kwam vorige maand aan het licht dat er een levendige handel in IS-seksslavinnen bestaat via de app.

Misschien dat de recente inbraken de terroristen nu van de app wegjagen naar één van de andere applicaties die inmiddels ook end-to-end-encryptie hebben - zoals WhatsApp sinds kort. Maar veel maakt het niet uit, denkt Pavel Durov. "Terroristen zullen toch wel een manier vinden om te communiceren, als ze dat niet via ons doen, doen ze dat wel via een andere weg."

Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234