Zaterdag 20/08/2022

Farmaceutische industrie betaalt hoge prijs voor falende medicijnen

Een Amerikaanse jury heeft vorige week 253 miljoen dollar schadevergoeding toegekend aan de weduwe van een man die na het gebruik van Vioxx overleed. Dat is misschien goed nieuws voor de duizenden patiënten in de VS, Europa en elders die problemen hebben gehad met het populaire medicijn, maar het heeft schadelijke nevenwerkingen voor de farmaceutische industrie.

Londen

The Independent

Katherine Griffiths/ Damian Reece

Terwijl de farmasector de gevolgen van de uitspraak in Angleton, een stadje in Texas, nog probeert in te schatten, hebben de beleggers hun vertrouwen in de farmagiganten verloren. De beurskoersen van verscheidene farmabedrijven knikten de afgelopen dagen naar beneden. De beleggers vrezen dat het Vioxx-vonnis aanleiding zou kunnen geven tot een golf van processen over andere controversiële geneesmiddelen van grote farmaceutische bedrijven.

Mike Ward, een analist van Code Securities, dat zich in de farmaceutische sector specialiseert: "De geneesmiddelenindustrie is altijd kwetsbaar geweest. Na Vioxx is het risico nog groter geworden. Het middel is vrij lang op de markt geweest en had een omzet van 2,5 miljard dollar opgebouwd. Het vonnis maakt heel de sector ongerust en de koersdalingen zijn daar een gevolg van. Iedereen wist dat Merck het pleit kon verliezen, maar de omvang van de vergoeding, 253 miljoen dollar, was een verrassing. Het was veel meer dan men had verwacht."

Vioxx, een pijnstiller voor artritispatiënten, werd door 20 miljoen Amerikanen en patiënten in een groot aantal ander landen gebruikt voor hij op 30 september 2004 uit de handel werd genomen, nadat Merck had bekendgemaakt dat het middel volgens een studie het gevaar op hartinfarcten en beroerten verhoogde. Merck, dat vorige vrijdag na de uitspraak in het eerste Vioxx-proces zijn aandelenkoers met 8 procent zag dalen, heeft verklaard dat het in beroep zal gaan. Het denkt er zelfs over om Vioxx opnieuw op de markt te brengen, als bewijs van zijn overtuiging dat het medicijn miljoenen mensen helpt.

Mark Lanier, de Texaanse advocaat van de nabestaanden van Robert Ernst, een 59-jarige marathonloper die stierf nadat hij acht maanden Vioxx had gebruikt, zegt echter dat meer en meer mensen van plan zijn om klacht in te dienen tegen de farmaceutische reus. Banken in Wall Street verwachten dat Merck 5 tot 50 miljard dollar aan claims zal moeten betalen en dat het tien jaar juridische strijd mag verwachten.

David Moskowitz, een analist van het studiebureau Friedman, Billings, Ramsay, vindt dat Merck na de ophef over Vioxx en bij gebrek aan nieuwe producten in de pijplijn geen goede investering is: "Volgens ons doen beleggers die aandelen van Merck hebben er verstandig aan om te verkopen. Het is fundamenteel een heel zwak bedrijf."

Op lange termijn kan de uitspraak een weerslag op heel de sector hebben. De bedrijven zullen voorzichtiger zijn in de ontwikkeling van nieuwe middelen en zullen hun verkoopstrategie herzien. "Ze worden behoedzamer in de manier waarop ze promotie maken voor hun producten", zegt Ward. In de Verenigde Staten kunnen farmaceutische bedrijven direct aan de consument verkopen. Sinds 1997 adverteren ze op de televisie. De sector spendeert jaarlijks 4,3 miljard aan commercials. "Het is een beetje een tweesnijdend zwaard", vindt Ward. "De agressieve reclame die mensen aanzet om medicijnen te kopen, met of zonder waarschuwingen voor de nevenwerkingen, speelt in de kaart van advocaten die goede doelwitten voor processen zoeken."

De sector vreest bovendien dat het evenwicht tussen de risico's en de voordelen van de ontwikkeling van nieuwe producten verstoord is. Een woordvoerder van de Association of the British Pharmaceutical Industry: "In feite bestaat er een contract tussen de sector, de toezichthoudende overheid en de gezondheidsdiensten, waarbij er een evenwicht bestaat tussen de kosten en de baten. Nu is het debat over de echte inhoud van dat contract geopend."

De klap die de reputatie van Merck heeft gekregen, zou op termijn schadelijker kunnen zijn dan de kosten van de claims. David Graham, een wetenschapper van de Amerikaanse Food and Drug Administration die vorig jaar in de internationale schijnwerpers kwam te staan toen hij verklaarde dat Vioxx had bijgedragen tot de dood van ongeveer 140.000 mensen, noemde het vonnis van de jury "een veroordeling van de essentie van het bedrijf". "De jury zegt dat Merck heel goed wist wat het deed en toch doorzette."

Veel bronnen in de farmaceutische industrie zijn het daar niet mee eens, maar geven wel toe dat ze zich meer zorgen maken over een radicaal veranderde houding van de toezichthoudende overheid dan over het gevaar van grootschalige processen. Ze zeggen dat de Food & Drug Administration sinds het Vioxx-schandaal voorzichtiger is geworden en er langer over doet om nieuwe middelen goed te keuren. De FDA heeft dit jaar GlaxoSmithKline doen stoppen met tests met een experimenteel medicijn tegen multiple sclerose, in afwachting van een onderzoek naar de dood van verscheidene patiënten na het gebruik van Tysabri, een ms-medicijn van Elan en Biogen Idec.

In de nasleep van de zaak-Vioxx klagen sommige vooraanstaande vertegenwoordigers van de farmaceutische industrie dat de nadruk op de veiligheid van medicijnen de voordelen van innovatie en van nieuwe behandelingen, die vaak een risico op nevenwerkingen inhouden, dreigt te overschaduwen. Sir Tom McKillop, die onlangs bekendmaakte dat hij zich zal terugtrekken uit AstraZeneca: "Ik denk dat wij de verkeerde kant uitgaan. In dat opzicht ben ik ontgoocheld. Bijna niemand wijst nog op het reële voordeel van innovatie en op de manier waarop ze de gemeenschap kan helpen en het sociale welzijn en de gezondheid kan bevorderen."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234