Woensdag 28/07/2021

Farmaceutische bedrijven dagvaarden Pretoria

Brussel

Eigen berichtgeving

Catherine Vuylsteke

Zijn patenten belangrijker dan mensenlevens? Die vraag ligt aan de basis van een proces dat begin volgende maand in Zuid-Afrika aanvangt en dat 42 farmaceutische bedrijven hebben aangespannen tegen de Zuid-Afrikaanse overheid omdat die generische medicijnen wil importeren voor de verzorging van seropositieven. Diezelfde kwestie staat bovendien centraal in de campagne Cut the cost, die de Britse afdeling van Oxfam deze week lanceerde en die vooral 's werelds grootste geneesmiddelenbedrijf, GlaxoSmithKline (GSK), onder druk moet zetten om de prijs van tal van medicijnen, waaronder antiretrovirale middelen, drastisch te verlagen. Aids-specialisten waarschuwen nu evenwel al dat het echte debat over medische verzorging van aids-patiënten in bijvoorbeeld Afrika niet alleen daarover gaat.

Op 5 maart begint in het Hoog Gerechtshof van Pretoria de rechtszaak van 42 farmaceutische bedrijven. Volgens de Zuid-Afrikaanse media huurden de firma's alle denkbare advocaten in en gingen drie jaar voorbereiding aan deze rechtszaak vooraf. Centraal staat de beschuldiging van de bedrijven dat de Zuid-Afrikaanse regering de patentennormen schendt door generische medicijnen in te voeren uit Thailand, India of Brazilië.

Pretoria argumenteert dat de retrovirale middelen van bedrijven als GSK veel te duur zijn: voor de behandeling van één patiënt gedurende één jaar zijn gemiddeld zes jaarweddes nodig. In India, dat geen patenten erkent, produceert de Bombayse firma Cibla een generisch medicijn dat twintig keer goedkoper is. De Zuid-Afrikaanse minister van Gezondheidszorg, Tshabalala-Msimang, vindt daarom dat de invoering van dergelijke generische middelen ondanks de schending van de patentennormen "in bijzondere omstandigheden zoals de huidige aids-epidemie, die minstens 4,2 miljoen Zuid-Afrikanen treft, gewettigd is".

GSK van zijn kant, zegt dat respect voor patenten juist nodig is om toekomstige research te betalen en wijst er ook op dat het Pretoria al een scherpe verlaging van de prijs van zijn antiretrovirale middelen heeft toegezegd. Volgens het bedrijf is het probleem er vooral een van onwil van de Zuid-Afrikaanse regering.

Niettemin greep het Britse Oxfam de nakende rechtszaak aan om een internationale campagne te lanceren om farmaceutische bedrijven onder druk te zetten om hun producten in ontwikkelingslanden goedkoper ter beschikking te stellen en zich niet langer te verzetten tegen het gebruik van generische geneesmiddelen. De organisatie wijst erop dat er jaarlijks 11 miljoen mensen in ontwikkelingslanden sterven aan geheel voorkoombare aandoeningen.

Maar, zo zeggen specialisten, dat heeft niet alleen met patenten te maken. En evenmin is het probleem van de 34 miljoen hiv-geïnfecteerden - van wie er 25 miljoen in Afrika leven - een loutere kwestie van dure retrovirale middelen. Integendeel: het allergrootste obstakel is de bijzonder gebrekkige gezondheidsinfrastructuur in zowat alle Afrikaanse landen. Heel veel opportunistische aandoeningen zijn immers met goedkope antibiotica te behandelen. Met middelen die niet door patenten worden beschermd, maar die niettemin in veel Afrikaanse ziekenhuizen niet of nauwelijks te krijgen zijn.

Zolang er geen deugdelijke basisgezondheidssystemen bestaan, zou het volgens deskundigen zelfs heel gevaarlijk zijn om zomaar op grote schaal antiretrovirale middelen te gaan verstrekken aan Afrikaanse aids-patiënten. Immers, die moeten nauwkeurig worden opgevolgd, zo niet riskeert men resistentie te kweken, wat het probleem alleen maar zou verergeren.

Basisgezondheids-zorg in strijd tegen aids veel belangrijker dan antiretrovirale middelen

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234