Maandag 23/09/2019

'Family office' kan ook in België aan opmars beginnen Gepersonaliseerde vermogensopvolging voor gefortuneerde families

De Amerikaanse families Morgan en Rockefeller begonnen er opnieuw mee, maar eigenlijk is een 'family office' alleen maar de nieuwe naam voor het toezicht dat rentmeesters al in de 17de eeuw hielden op het vermogen van rijke particulieren. Die rentmeesters zijn ook in België weer helemaal aan een comeback begonnen.

Jan Scheidtweiler

De comeback van de rentmeesters hangt samen met een eenvoudig, maar indrukwekkend fenomeen: steeds meer mensen worden steeds rijker. Volgens een rapport van Merill Lynch en Gemini Consulting (World Wealth Report, 2000) zijn er wereldwijd meer dan 55.000 families die beschikken over meer dan 30 miljoen euro (zo' n 1,2 miljard frank) activa. Meer dan 10.000 families beschikken over een vermogen van meer dan 50 miljoen dollar (2 miljard frank). Volgens het rapport groeit het aantal families dat 'aanzienlijke vermogens' erft jaarlijks met 12 procent.

Family offices, de rentmeesters van de 21ste eeuw, volgen het vermogen van een rijke familie, maar ze beheren het niet rechtstreeks. "We zijn geen eigenlijke vermogensbeheerders", zegt Eric Spaas, die een jaar geleden in Antwerpen een family office opstartte. "Wat we wel doen, is asset monitoring, het vergelijken van de prestaties van verschillende vermogensbeheerders. Aan zo'n beheerder kan een family office dan een stuk van het vermogen toevertrouwen."

Naast het opvolgen van het beheer van het vermogen van een familie, laat een family office zich ook in met heel wat andere aspecten van het familiefortuin. Zo biedt het fiscaal of boekhoudkundig advies - of zoekt het specialisten die het kantoor daarin best bijstaan - of werkt het een aantal administratieve taken af voor de familie. "Je hebt families die hun office opdragen al hun rekeninguittreksels en betaalopdrachten te centraliseren", zegt Spaas. "Of die hun office vragen hun vliegtuigtickets te boeken of een vliegtuig te charteren. In Amerika heb je zelfs family offices die ervoor zorgen dat de hond uitgelaten wordt, maar zover zitten we hier nog niet."

Wat veel family offices wel doen, is het opvolgen van de filantropische initiatieven van de familie. "Dat is een bindend element in heel wat families. Het familiebedrijf is dikwijls al verkocht of verdeeld, maar over de goede werken van de familie wordt wel nog samen beslist."

Fox Exchange, een Amerikaanse gespecialiseerd bureau, schat dat er in de VS ondertussen 2.500 tot 3.000 family offices zijn. Daarbovenop zouden binnen zo'n 6.000 Amerikaanse familiebedrijven nog 'informele' family offices bestaan, die het vermogen van de eigenaars opvolgen. In Europa zijn naar schatting twintig tot dertig family offices.

In België bestaan er zelfs geen schattingen over het aantal family offices. Naast een aantal vermogende families, die de voorbije jaren zelf een family office opgezet hebben, hebben hier ook heel wat banken zich op die dienst gegooid. Zo heeft MeesPierson, de vermogensbeheerder van Fortis Bank, een family office. Maar ook Deutsche Bank en de Zwitserse specialisten Julius Baer en Pictet bieden die diensten in België aan. Bovendien bieden consulenten zoals PriceWaterHouseCoopers en vermogensbeheerders zoals Petercam, Puilaetco en Degroof ook diensten aan die erg gelijkaardig zijn aan het aanbod van family offices. Ze doen aan financiële planning, zoeken 'fiscaal optimale oplossingen' en bekommeren zich soms ook om 'niet-monetaire aspecten' van het vermogen van hun klanten, zoals een kunstverzameling.

"Maar het type-voorbeeld van een family office is toch een organisatie die in alle onafhankelijkheid een helikopterbeeld geeft van het vermogen van een familie en haar helpt te beoordelen welke vermogensbeheerders de beste prestaties leveren voor haar portefeuille", zegt Spaas. "Als je als bank zelf vermogens beheert, lijkt het problematisch om tegelijk ook je oordeel te geven over de prestaties van je eigen vermogensbeheerders. Je kunt moeilijk vermijden daar een conflict of interest te hebben."

Single of multi

Precies die onafhankelijkheid spelen veel family offices uit als troef. Zo biedt de Belgische beursvennootschap Alena sinds begin dit jaar voor vermogende particulieren asset monitoring-diensten aan: Alena selecteert een reeks sterk presterende fondsen en maakt daar dan zelf een beleggingsfonds van (een 'fonds van fondsen'). Daarmee is Alena geen 'echt' family office - de dienst staat open voor particulieren met een vermogen van minstens een miljoen euro - maar vult ze dat begrip wat op haar eigen manier in. "De grenzen zijn dun", zegt Spaas, "je hebt heel veel combinaties."

Een familie die een team van vijf tot tien mensen toezicht wil laten houden op haar bezit moet toch over een vermogen van minstens 250 miljoen euro (zo'n 10 miljard frank) beschikken, zegt Spaas. "Voor wie daaronder zit, is het interessanter te werken via een multi client family office." In zo'n kantoor worden diensten voor verschillende families gegroepeerd. Soms groeien single family offices ook uit tot multi client family offices, zegt Spaas. "Het family office dat de Rockefellers in 1882 opgericht hebben, is nu het grootste family office van de VS. Er werken 150 mensen." Ook het kantoor dat het vermogen van de familie Quandt - de stichters van autofabrikant BMW - beheert, is ondertussen een multi client family office geworden.

Volgens het Amerikaanse bureau Fox kan een family office naast betere diensten, ook kostenbesparingen opleveren. Het aankopen van diensten bij 'externe adviseurs' zou jaarlijks tot een procent meer kosten.

"De meeste family offices vragen een vergoeding (fee) als percentage van het vermogen waarop ze toezien", zegt Spaas. "Je hebt er ook die een uurtarief vragen voor de prestaties die ze leveren, of zelfs een succes fee, afhankelijk van de doelstellingen die ze halen. Maar als je ervan uitgaat dat een family office, al bij al toch een kostenbesparing kan betekenen, kan het ook leiden tot betere opbrengsten van het vermogen. Een family office dat aan goede asset monitoring doet, kan de prestaties van vermogensbeheerders aanscherpen."

'Een family office dat aan goede asset monitoring doet, kan de prestaties van vermogensbeheerders aanscherpen'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234