Zondag 07/03/2021

Familiewoordenboek

Van Aardje naar zijn vaartje tot Zwart schaap

Literair woordenboek

Uitgeverij Meulenhoff

ISBN 90 2905 941 9 220 pagina's * 598 frank (14,82 euro)

Een hoogst onwetenschappelijk naslagwerk

Wanneer komt een woord in een woordenboek? Wanneer het wijd verspreid is, wanneer het zowel in geschreven als orale bronnen voorkomt en wanneer de redacteurs van Van Dale het opmerken. Niet echt simpel dus. Hopelijk heeft de redactie van Van Dale een exemplaar van het Familiewoordenboek van W. Hansen en Paul Steenhuis ontvangen. Een schare Nederlandse en Vlaamse schrijvers ontpoppen zich daar tot eigenzinnige lexicologen die begrippen die van dicht of ver iets te maken hebben met familie signaleren, verklaren of illustreren. Dat levert pareltjes op van onder meer Kees 't Hart over 'afstammeling' en 'liefdesbaby', 'kutzwager' van Maarten Asscher verdient zeker een ereplaats. Maar dé ontdekking is volgens mij 'moeder' van Anna Luyten. Zelden zoveel authentieke emotie gevonden in zo weinig regels en dan nog vermomd als lemma voor een frivool woordenboek: "Ze had me lang gezoogd, ze vertelde me dat dat haar manier was om in mij over te lopen." En even verder: "Ik zie hoe anderen mijn moeder ingraven. Zij loopt nu over in de aarde." Brrrr! Familiewoordenboek bevat nog meer verrassingen. Atte Jongstra gaat de antropologische toer op en belicht familiegebruiken uit de vier windstreken. Wist je dat Amerikaanse vrouwen in Oregon in 1913 eisten dat hun man hun trouwring op hun vinger zouden laten tatoeëren? Volgens de rechter was dat hetzelfde als mannenverkrachting.

Memoires

Lorenzo da Ponte

Herinneringen

Uitgeverij Meulenhoff/Kritak

ISBN 90 6303 778 3 528 pagina's * 1.398 frank (34,65 euro)

Op 10 maart was het precies 250 jaar geleden dat Lorenzo da Ponte werd geboren. Hij overleed in 1838. Da Ponte is vooral bekend als de librettist van Mozarts opera's Cosi fan tutte, Le Nozze di Figaro en Don Giovanni. De man was ook vertaler, boekhandelaar, drukker, tabakshandelaar, kruidenier en professor. Zijn 'eerste' naam was Emmanuele Conegliano, maar hij werd genoemd naar de bisschop die hem doopte toen zijn joodse vader hertrouwde met een katholiek meisje. Afkomstig uit de republiek Venetië, moest hij al snel op de vlucht naar Wenen en nadien naar Londen. Schandaaltjes en schulden dreven hem naar Amerika. De uiterst vermakelijke memoires van deze avontuurlijke cosmopoliet geven een beeld van de intriges in de kunst- en zakenwereld van die tijd. Dit boek zegt meer over de overgang van het Ancien Régime naar de Verlichting dan honderd dikke geschiedenisboeken.

Vertaalde roman

Wole Soyinka

De vertolkers

Uitgeverij In de Knipscheer

ISBN 90 6265 241 7 367 pagina's * 500 frank (12,39 euro)

De vertolkers zijn een groep Nigeriaanse intellectuelen die in Amerika en Europa gestudeerd hebben en die terugkeren naar hun geboorteland. Ze gaan aan de slag in universiteiten, nachtclubs en kantoren. Ze proberen enerzijds het oude Afrika van hun voorvaders te (her)ontdekken en anderzijds hun regering aan te zetten tot meer democratisering.

Het boek is veelgelaagd en kan worden gelezen als een ironische parabel, een kritiek op het kolonialisme en een zoektocht naar de roots van een volk. Maar The interpretors - dat al dateert uit 1965 - blijft vooral een actueel boek. De strijd voor meer democratie is in Nigeria nog lang niet ten einde. Soyinka - de enige Afrikaan die de Nobelprijs voor literatuur kreeg - is nu ook écht uitgegroeid tot de 'vertolker' van de kritiek en de verlangens van de democratische Nigeriaanse oppositie.

Goedkope herdruk

John O'Brien

Leaving Las Vegas

Poema pocket

ISBN 90 2453 749 5 191 pagina's * 260 frank (6,44 euro)

Een Nederlandstalig boek met een Engelse titel. Dat moet een pocketeditie zijn van een boek dat eerder in Hollywood verfilmd werd. Geef toe: Las Vegas verlaten zou niemand kopen, maar Leaving Las Vegas... Genoeg cynisme. Leaving Las Vegas was het debuut van John O'Brien (1960-1994), die zelfmoord pleegde twee weken nadat bekend raakte dat zij boek verfilmd zou worden. In die optiek is het moeilijk om de auteur los te zien van zijn hoofdpersonage Ben, een alcoholicus die enkel bij de prostituee Sera nog soelaas vindt alvorens zich dood te zuipen. Dit is geen vrolijk boek, het is gitzwart. De emotionele climax van het boek grijpt plaats wanneer Ben 'heftig masturbeert', maar zo banaal als deze zin klinkt, zo teder en 'schoon' is de (slot)scène in dit prachtboek (dat overigens véél beter is dan de toch al steengoede film).

Wetenschap

Nico H. Frijda

De Emoties

ISBN 90 351 2062 0

Uitgeverij Bert Bakker 563 pagina's * 995 frank (24.67 euro)

Wat zijn emoties? Op deze vraag tracht Prof. Nico H. Frijda in dit lijvige boek een genuanceerd - en een op verschillende onderzoeksresultaten gebaseerd - antwoord te geven.

Hij gaat ervan uit dat emoties ontstaan doordat mensen bepaalde voorvallen gunstig of schadelijk voor hun eigen belang achten. Deze emoties beïnvloeden dan op hun beurt de handeling waarmee iemand op een situatie reageert. Zowel de fysiologische aspecten als de neurofysiologische condities en de psychologische theorie van de verschillende emoties worden grondig onder de loep genomen.

Kortom, na het lezen van dit boek weet u meteen welk lichaamsorgaan verantwoordelijk is bij een bepaalde emotie en hoe u uw daaropvolgend (vaak irrationeel) gedrag wetenschappelijk kunt verklaren. (IVR)

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234