Donderdag 13/08/2020

Levanta

Familie van patiënten over Levanta: "Gevangenis is menselijker dan instelling"

► In Levanta in Zelzate verblijven 19 vrouwen.Beeld Eric de Mildt

'Puur machtsmisbruik.' Niet alleen de behandeling van geïnterneerde vrouwen in de streng beveiligde afdeling Levanta roept vragen op. Nu spreken ook familieleden zich fel uit over het regime in Zelzate.

Verschillende familieleden getuigen over hoe hun zus of dochter behandeld wordt in de hoogbeveiligde afdeling voor geïnterneerde vrouwen in Sint-Jan-Baptist in Zelzate. Ze bevestigen de eerdere klachten van anonieme bronnen over het repressieve regime van de instelling. Zo bleek dat er vorig jaar 831 afzonderingen waren voor een populatie van 19 vrouwen. Dat zijn er gemiddeld meer dan twee per dag.

"Zodra ze de regels overtreden, vliegen ze in de afzonderingskamer. Soms wel een week lang", zegt een moeder. "Maken ze zich kwaad, verzetten ze zich... dan is dat voldoende reden om vastgebonden te worden. Het is gewoon verschrikkelijk."

Een andere naaste bevestigt. "Jezelf verwonden is voldoende om naar de isoleercel te moeten. Je wordt gestraft omdat je aandacht vraagt. Terwijl ze het niet nodig vinden om de familie daarvan op de hoogte te brengen. Als je dan zelf het centrum belt, omdat je haar al een paar dagen niet meer hebt gehoord, krijg je pas te horen wat er is gebeurd."

De familieleden geven aan dat de bezoekregeling enorm stroef verloopt. Een eerste probleem daarbij is de metaaldetector. "Dat wij door een scanner moeten, vinden we normaal", zegt een vader. "Dat was ook zo toen onze dochter in de gevangenis zat. Maar in de gevangenis geraakten wij probleemloos door de scanner, terwijl dat in Zelzate bijna onmogelijk is." Een moeder bevestigt dat. "Dat ding staat heel streng afgesteld. Haarspelden, oorringen... alles moet uit."

Sowieso wordt het bezoek ook vooraf gescreend door het zorgpersoneel. Enkel wie een formele goedkeuring heeft, mag erin. De hoofdgeneesheer van Levanta, Jan De Varé, benadrukt dat dit deel uitmaakt van de risicotaxatie, omdat familie, vrienden of kennissen soms ook een negatieve invloed kunnen hebben op de patiënten. Een procedure die trouwens ook in het Forensisch Psychiatrisch Centrum van Gent geldt.

"Maar ga je in discussie met de zorgverleners over iets, dan krijg je te horen dat ze die goedkeuring opnieuw kunnen intrekken", zegt een familielid. "Hun regels mag je op geen enkele manier in twijfel trekken. Hun wil is wet. Het is puur machtsmisbruik." "Het gaat altijd maar over de regeltjes", zegt iemand anders. "Terwijl het natuurlijk over kwetsbare mensen gaat. Dat menselijke mis ik."

Hoofdgeneesheer Jan De Varé reageert: "Wij richten ons zoveel mogelijk op de maatschappij, en de weg die deze vrouwen nog moeten afleggen. Zoals elk wetenschappelijk onderbouwd model ook voorschrijft."

Hoofdgeneesheer Jan De Varé.Beeld Eric de Mildt

Gebrek aan privacy

Veel details over de behandeling van hun dochter of zus durven de familieleden niet kwijt. Ze willen absoluut anoniem blijven. "We zijn bang dat ze zullen weten om wie het gaat, en dat zij daar dan weer de dupe van wordt." Een moeder deelt die angst. "Mijn prioriteit is mijn dochter. Zij mag hier geen nadeel van ondervinden."

Wel geven ze aan dat het contact met hun zus of dochter veel makkelijker verliep toen ze nog in de gevangenis zaten. "De gevangenis was menselijker", zegt een naaste. "Daar mocht ik regelmatig op bezoek, kon ik wat spullen voor haar meenemen en kreeg zij ook af en toe een uitgangspermissie. Dat is nu uit den boze."

Dat laatste bevestigt de instelling. Enkel bij hoge uitzondering kan een patiënte eventueel haar kinderen bezoeken of naar een uitvaart. "Het principe is: patiënten die frequent in alle veiligheid een uitgangspermissie kunnen krijgen, horen eigenlijk niet meer op deze afdeling", zegt De Varé.

Een ander element dat familieleden aankaarten, is het gebrek aan privacy tijdens een bezoek. Zo zit er regelmatig een zorgverlener bij het gesprek en is er ook steeds cameratoezicht. Verschillende bronnen beweren dat er in die private ruimte, waar patiënten ook gesprekken hebben met hun advocaat, ook audio wordt opgenomen. Zorgverleners zouden hen dat trouwens hebben bevestigd. Hoofdgeneesheer De Varé ontkent met klem. "Dat is zeker niet het geval."

"Ik hoop oprecht dat dit inderdaad niet klopt", zegt Kati Verstrepen van de Liga voor de Mensenrechten. "Want dit is absoluut verboden." De klacht kwam ook al bovendrijven in 2016 bij de Zorginspectie. In haar verslag staat dat "uit gesprek blijkt dat er geen geluidstransmissie is geïnstalleerd in de bezoekersruimte." Of de inspecteurs daadwerkelijk zelf de ruimte hebben gecontroleerd, is onduidelijk.

"Weet je, we waren blij toen ze van de gevangenis naar Levanta werd gebracht", zegt een naaste. "Eindelijk krijgt ze een behandeling, dachten we. Maar het loopt een pak moeilijker. Er gebeurt zoveel tussen die muren en als familie sta je machteloos."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234