Dinsdag 27/10/2020

Familie staat voor zware keuze

De toekomstperspectieven voor prins Friso, die in een diepe coma ligt, hangen deels af van in welk land de prins verzorgd zal worden. Het is uiteindelijk de familie die hartverscheurende keuzes zal moeten maken.

Friso's situatie roept voor de koninklijke familie, in eerste instantie prinses Mabel, grote dilemma's op: waar moet hij heen en wat moet er met hem gebeuren? De grote vraag daarbij is of Johan Friso in zijn coma zelfstandig kan ademen. Het ziekenhuis in Innsbruck wil hierover geen uitsluitsel geven. Als de prins kunstmatig moet worden beademd, biedt dat - in Nederland - de mogelijkheid om de behandeling te beëindigen. Dat doen Nederlandse artsen als ze geen kans meer zien op herstel. In dat geval wordt de beademing gestopt en is de kans groot dat de patiënt in korte tijd overlijdt. Artsen mogen dit in principe zonder toestemming van de familie doen, als ze verdere behandeling medisch zinloos vinden.

In Engeland, waar Mabel met haar gezin woont, mag een behandeling in dezelfde situatie worden gestaakt. "Maar dit mag uitsluitend met toestemming van de familie", zegt de woordvoerder van de BMA, de British Medical Association.

In Oostenrijk zijn de artsen conservatiever. Daar mogen ze een behandeling uitsluitend staken als de patiënt aantoonbaar hersendood is, zegt ziekenhuiswoordvoerder Johannes Schwamberger. "Er mag geen enkel teken van hersenactiviteit zijn."

Hoogleraar Bakker vermoedt echter dat Friso wel zelfstandig kan ademen. "Dat leid ik af uit het feit dat voor hem wordt gezocht naar een revalidatiekliniek", stelt Bakker. "Daar liggen patiënten eigenlijk nooit aan de beademing. Dat is doorgaans voorbehouden aan intensive care-afdelingen."

Als een patiënt in een diepe coma ligt maar wel zelfstandig ademt, komt hij in een vegetatieve, uitzichtloze toestand terecht. "Dit is voor de familie het slechtst denkbare scenario", zegt intensive-care-arts Rik Gerritsen van Medisch Centrum Leeuwarden. "Dan komen mensen in een verpleeghuis terecht." Om te overleven hoeft een patiënt vaak alleen gevoed en verzorgd te worden. Dit kan een lichaam soms jaren volhouden.

Kasplantje

In dat geval wordt Mabel met de vraag geconfronteerd of ze haar man als een 'kasplantje' wil laten voortleven, zoals in Israël met voormalig premier Sharon gebeurt. Die ligt inmiddels ruim vijf jaar in coma en krijgt elke behandeling die nodig is om hem in leven te houden. Als Mabel zo'n situatie niet wenst, kan ze bijvoorbeeld de arts vragen geen antibiotica te laten toedienen als er infecties optreden. Veel comapatiënten krijgen vroeg of laat een longontsteking en overlijden als die niet wordt behandeld. Dit is in Nederland bij dit soort gevallen de meestgekozen optie. Een andere mogelijkheid is het stoppen van de sondevoeding. Ook dan overlijdt de patiënt uiteindelijk, maar bij een weldoorvoed lichaam kan dit lang duren. Daarnaast kan worden besloten niet te reanimeren bij een hartstilstand.

Euthanasie is in principe niet aan de orde: dit kan alleen op uitdrukkelijke wens van de patiënt zelf. Dan moet Friso over een wilsverklaring beschikken waarin zijn huidige situatie expliciet staat omschreven.

In Nederland zijn langdurige comapatiënten zeldzaam; naar schatting zijn het er slechts dertig, zegt intensivist Gerritsen. "Dat komt doordat Nederlandse artsen terughoudender zijn met doorbehandelen zonder perspectief. In het buitenland gaan artsen veel langer door, ook als de vooruitzichten slecht zijn."

Londen of Nederland

De vraag is of Mabel er de voorkeur aan geeft haar echtgenoot in haar woonplaats Londen of in Nederland, waar Friso's familie woont, te laten opnemen. Hierbij spelen niet alleen de wettelijke mogelijkheden om een behandeling te mogen staken, maar ook afstand een rol.

Daarna rest de keuze tussen een verpleeghuis of thuisbehandelen. Dat laatste is goed mogelijk: "Als de prins niet beademd hoeft te worden, is alleen een verpleegkundige nodig die sondevoeding kan toedienen", zegt intensivist Gerritsen. Het vervoer van een comateuze patiënt over landsgrenzen is geen probleem en vereist uitsluitend toestemming van de familie.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234