Vrijdag 06/12/2019

Falen in stijl

De Spaanse furie Angélica Liddell is aan een niet te stuiten opmars bezig in het theatercircuit. Met twee nieuwe voorstellingen onder de arm bestormde ze het festival van Avignon. Als een gal spuwende flamencodanseres, op zoek naar liefde die haar altijd zal ontglippen.

Angélica Liddell heeft veel te danken aan het Festival van Avignon. Toen ze daar in 2010 voor het eerst optrad stond haar gezelschap 'Atra Bilis' - zwarte gal - op de rand van het failliet. Sindsdien reist ze de wereld rond met haar werk. Op Avignon toonde ze haar nieuwe stukken 'Ping Pang Qiu' en 'Todo el cielo sobre la tierra (el síndrome de Wendy)'.

Ook nu was haar werk goed voor een stevige brok controverse. Aan de ene kant vonden sommigen - vooral mannen - Liddell een aanstelster. Aan de andere kant ontdekten sommigen -vooral vrouwen - bij haar een unieke, 'singuliere' kijk op het leven. Tegenstanders werpen dan op dat Liddell oppervlakkige politieke analyses maakt. Ping Pang Qiu maakt wel het proces van de Chinese culturele revolutie en de hypocrisie van de toenmalige 'pingpongdiplomatie' van de VS, maar is dat nu nog relevant, vragen ze zich af. Waarom moet dat eindigen in geklieder met Chinese noedels?

Daarmee verliezen ze alvast uit het oog dat haar andere stukken wel inspelen op actuele thema's. Todo el cielo... is geënt op de moorden van Anders Breivik op het Noorse Utoya. Een miniatuurmodel van dat eiland staat zelfs centraal in het stuk. Eerder had ze het ook over de golf van moorden in Ciudad Juárez in Mexico, de ellende van de Balkan of de bootvluchtelingen aan de Spaanse kust.

Toch gaat het in dit oeuvre nooit echt om sociaal-politieke kwesties. Die dienen meer als aanleiding. Todo el cielo... bewijst dat. Het stuk is een bizarre collage, een wankele constructie van feiten en verhalen. Naast de moorden op Utoya is er ook een eindeloos herhaald klankfragment uit de film Splendor in the Grass van Elia Kazan. Een lerares vraagt aan het meisje Deanie Loomis om een gedicht van William Wordsworth te verklaren. Het arme kind (Nathalie Wood) barst in tranen uit, want ze leest het als de bevestiging dat ze de hoop op haar grote liefde (Warren Beatty) maar beter opbergt.

Schade bij kinderen

The House of the Rising Sun van The Animals wordt ook al, aanvankelijk enkel instrumentaal, tot in den treure herhaald. Lola Jiménez en Fabián Gómez sleuren er in een steeds hysterischer vertolking het verhaal van Peter Pan en Wendy, naar het beroemde verhaal van J.M. Barrie, door. Je begint zo een patroon te zien: het gaat telkens over gekwetste mensen. Zeker bij Peter Pan. Al lijkt dit een kinderverhaal, het boek bevat een dieptragische ondertoon. Peter, de jongen die niet wil opgroeien, is niet enkel een kleine, harteloze onverlaat. Zijn branie verbergt ook een niet te stelpen verdriet. Net zo is het met Wendy, die geen blijf weet met haar (moederlijke) gevoelens.

Ten slotte is er ook nog het eigen verhaal van Liddell: kort na Utoya reisde ze naar Shanghai om daar 'moederziel alleen' rond te dwalen (en om denkbeeldig, als wraak voor Utoya, zelf ook aan het moorden te slaan... ) Ze werd echter verliefd op China. Die liefde etaleert ze in een spectaculaire enscenering: een klein orkest speelt walsen die twee Chinese zeventigers uit Shanghai in vol ornaat uitvoeren. Het is grandioos pathetisch en absurd, zeker als Liddell hen daarna uithoort over de liefde.

Daar gaat het hier over. De liefde. Ze jaagt die wanhopig na, in het volle besef dat die haar altijd zal ontglippen. "Mijn artiestennaam is ontleend aan Alice Liddell, het meisje waar Lewis Carroll verhalen als Alice in Wonderland voor schreef. Toen ik jong was viel ik voor oudere mannen. Nu ik ouder ben, val ik op jonge mannen. Nu lijd ik aan het syndroom van Wendy. Je ziet, de liefde is een onmogelijke zaak, voor mij althans. Ik ben antisociaal. Ik functioneer niet zoals het hoort. Ik kan alleen maar naar de diepste krochten van mijn abjecte gedachten en gevoelens speuren. Via die weg bots ik ook op het abjecte in de wereld", merkt ze achteraf, met een bijna verontschuldigende glimlach, op.

Waarvan akte. Na de Chinese walsen neemt Liddell het podium op haar eentje over om een uur lang, alleen, haar gal te spuwen over haar eigen falen en de slechtheid van de wereld. Ze doet dat als een moderne versie van een flamencodanseres: stampvoetend, schreeuwend, breed gebarend, met soms een onverwacht teder of pijnlijk moment van verstilling. Een personage in het bijzonder moet het daarbij ontgelden. De moeder als de figuur die een 'supplement van waardigheid' meent te kunnen ontlenen aan het feit dat ze moeder is. Alsof dat alle schade die moeders aanrichten bij hun kinderen zou goedmaken. Daarnaast moeten ook alle 'grote principes' eraan geloven.

Het toont aan dat Liddell geen enkele 'zaak' omarmt, en ze alle wantrouwt. Op het einde van haar heftige oreren blijft enkel de bittere droesem van een onvervuld, haast masochistisch, verlangen naar liefde over. "Hoe onmogelijk dat verlangen ook mag zijn, er is geen ontsnappen aan", merkt ze op. Haar verwoording en vertolking daarvan maakt het werk uniek. Dat maakt háár inderdaad uniek. Ongeacht de politieke kwesties die ze daarbij aansnijdt.

Angélica Liddell komt in december naar De Singel, Antwerpen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234