Dinsdag 07/12/2021

Vier vragen

Fairness-taks: "Gedrocht van een wetgeving"

Grote spelers als ArcelorMittal, op de foto een portret van eigenaar Lakshmi Mittal, haalden al veel kapitaal weg uit België, om niet meer onder de voorwaarden te vallen. Beeld RV
Grote spelers als ArcelorMittal, op de foto een portret van eigenaar Lakshmi Mittal, haalden al veel kapitaal weg uit België, om niet meer onder de voorwaarden te vallen.Beeld RV

De fairness-taks zal volgens een raming 100 miljoen euro opbrengen, ruim de helft minder dan gepland. De belasting lag al bij het begin onder vuur en schendt mogelijk het Europees recht. "Mij lijkt de kans groot dat de wet naar de prullenmand gaat."

Wat is de fairness-taks?

Het was de vorige regering Di Rupo-I die de belasting invoerde tijdens een begrotingscontrole in de zomer van 2013. Ook toen woedde het debat al over een rechtvaardig fiscaal stelsel nadat bleek dat heel wat multinationals amper belastingen betaalden in ons land. De taks richt zich op grote bedrijven die wel dividenden uitkeren maar door allerlei aftrekposten geen of amper belastingen betalen. Op die winstuitkeringen geldt er vanaf het aanslagjaar 2014 een belasting van 5,15 procent.

Symbolisch voor het moeilijke evenwicht tussen liberalen en socialisten in de tripartite gaf iedereen een verschillende interpretatie. Socialisten verkochten de fairness-taks als een minumumbelasting voor belastingontwijkende multinationals, liberalen zagen een compensatie voor de vele kmo's in ons land die niet konden genieten van fiscale spitstechnologie. Een groot deel van de opbrengst zou immers rechtstreeks naar lastenverlaging voor kmo's gaan. Alleen lag de wet vanaf dag één onder vuur.

Waarom krijgt die zoveel tegenwind?

Zowel de berekening, toepasbaarheid en rechtsgeldigheid van de fairness-taks bleken een zware dobber. Theoretisch was het principe duidelijk. Alleen niet-kmo's die meer dividenden uitkeren dan hun belastbare basis (het bedrag verschuldigd aan de fiscus na aftrekposten, red.) moeten de fairness-taks betalen. In de praktijk ontstond er grote onduidelijkheid over welke soort dividenden het ging, hoe de belastbare basis precies berekend mocht worden en wat in de overgangsperiode toegelaten was.

Een omzendbrief bracht wat soelaas, maar er bleven fundamentele problemen met de taks. Zo was de Raad van State al kritisch rond de ongelijke behandelingen tussen grote bedrijven en kmo's. En mogelijk druist de fairness-taks op verschillende punten in tegen het Europees recht. Het Grondwettelijk Hof vroeg eind januari aan het Europees Hof van Justitie of de wet de Europese 'moeder-dochterrichtlijn' niet schendt. Die bepaalt dat een multinational niet twee keer belast mag worden voor eenzelfde activiteit. "In mijn hele carrière heb ik nog nooit zo'n gedrocht van een wetgeving tegenkomen", zegt fiscalist Koen Morbée van het advocatenbureau Tiberghien. "Geen wonder als je weet dat de wet in een weekend is geschreven."

Hoe komt het nu dat de taks de helft minder zal opbrengen?

Ook al gaat het om een raming van FOD Financiën, er is een groot verschil tussen 100 en 215 miljoen euro. Ongetwijfeld wachten heel wat bedrijven de lopende procedures af voor ze beslissen de taks te betalen. Of ze dienen bij hun aangifte meteen een bezwaarschrift in. Volgens fiscaal expert Michel Maus (VUB) hebben zeker de grote jongens trouwens al het nodige kapitaal verschoven. "De multinationals hebben ervoor gezorgd dat ze niet meer onder de voorwaarden vallen. ArcelorMittal bijvoorbeeld heeft heel veel kapitaal uit België weggehaald en ongetwijfeld zullen er nog meer bedrijven dat gedaan hebben."

Kan de wet geschrapt worden?

Voor 2016 zal het Europees Hof zich niet uitspreken over de zaak. Pas dan kan het Grondwettelijk Hof hier zich ten gronde uitspreken over de procedure van een Fins bedrijf om de wet te schrappen. "Mij lijkt de kans groot dat de wet naar de prullenmand gaat", zegt Morbée. "En dan gaat de fiscus de tot dan geïnde bedragen moeten terugstorten."

Ook de huidige regering wacht de procedure af. Voorlopig staat een preventief schrappen van de wet niet op de agenda. Open Vld, altijd al een koele minnaar van de taks, is alvast niet verbaasd dat de "steekvlamtaks" een stuk minder zal opbrengen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234