Woensdag 08/12/2021

Faerøer-eilanden bouwen eerste databank genetisch materiaal van hele bevolking

BRUSSEL

De Faerøer

gaan een DNA-databank aanleggen van de hele bevolking. Dat meldt de Britse krant The Times. Bedoeling is de genetische informatie te linken aan een medisch rapport. 'Een nieuw tijdperk van gepersonaliseerde geneeskunde', zegt projectleider Bogi Eliasen.

Concreet is het de bedoeling dat alle 50.000 inwoners van de Faerøer, een eilandengroep ten noorden van Schotland die bij Denemarken hoort, een stukje genetisch materiaal afstaan. Met het ambitieuze FarGen-project wordt dat vervolgens opgeslagen en gelinkt aan een persoonlijk medisch rapport, zodat dokters de beste behandelingsmethode kunnen bepalen. Of in de toekomst: ziektes voorspellen voordat ze opduiken.

"Een grote stap voor de publieke gezondheidszorg", zegt projectleider Bogi Eliasen van het Departement van Gezondheid aan The Times. "We zijn het eerste land ter wereld met een nationale DNA-databank. Dit is een nieuw tijdperk van gepersonaliseerde geneeskunde."

De kleine populatie van de eilandengroep maakt het ideaal om een voortrekkersrol te spelen in het gewaagde gezondheidsproject. Eerst wordt een representatieve steekproef van 100 bewoners gevormd, maar bij een positieve evaluatie wordt die al snel uitgebreid naar 1.000 proefpersonen. "En binnen maximum vijf jaar volgt de rest van de bevolking", zegt Eliasen.

De projectleider neemt alvast zelf deel aan zijn experiment. Of hij bang is dat zijn genetische informatie pijnlijke medische informatie zal onthullen? "Ach nee, morgen rij ik misschien in een ravijn of stort ik neer in een vliegtuig." Met dat antwoord probeert Eliasen alvast de angst bij de lokale inwoners weg te masseren, want die mogen zelf beslissen of ze een stukje genetisch materiaal afstaan.

Inmiddels schuimen wetenschappers lokale scholen af om het nut van de databank te bepleiten. "Ze moeten beseffen dat hun genen de gezondheidszorg zullen verbeteren", zegt Paul Flick van het Europees Instituut voor Bio-informatica in Hixton, Groot-Brittannië. Eliasen benadrukt "dat ze niet alleen de eerste ter wereld willen zijn, maar vooral de lokale burgers willen dienen." Voor het FarGen-experiment werkt de overheid samen met het genetische analysebedrijf Illumina. Ook wetenschappers van de Britse universiteit van Oxford en de Baylor University in Texas dragen hun steentje bij.

Herkomst opsporen

Maar DNA-expert Jean-Jacques Cassiman van de KU Leuven heeft zo zijn twijfels bij het experiment. "Ze hebben daar blijkbaar veel geld, want een DNA-analyse kost minstens 5.000 euro per persoon", zegt Cassiman. De overheid zelf houdt het op 34,6 miljoen euro, "maar dat zou kunnen oplopen als de prijs van een DNA-analyse minder snel daalt dan verwacht".

Wetenschappers voorspellen al langer dat de analyse van DNA-materiaal een belangrijke rol zal spelen in de publieke gezondheidszorg. Toch bleef een definitieve uitbraak voorlopig uit, omdat de verzameling en opslag van DNA vragen doet rijzen.

"Ik vrees vooral dat ze de mensen blaasjes zullen wijsmaken", zegt Cassiman. "Tot nu toe kunnen we amper 10 procent van het menselijke DNA ontleden. Op basis daarvan is het dus niet mogelijk om te voorspellen of iemand alzheimer of suikerziekte zal ontwikkelen."

Misbruik door verzekeringsmaatschappijen of schending van de privacy, zijn volgens de professor van minder belangrijke orde. "Ik geloof bijvoorbeeld wel dat het nuttig kan zijn om de herkomst van de bevolking op te sporen. In de toekomst kan dat de database misschien ook wel gebruikt worden voor onderzoek naar criminele feiten, al zal dat nog even duren."

(adb)

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234