Donderdag 02/02/2023

AchtergrondSociale media

Facebook vergeet politieke advertenties aan te duiden: ‘Dit kan voor meer desinformatie zorgen’

null Beeld AP
Beeld AP

In 2018 beloofde Facebook om politieke advertenties voortaan uit te rusten met een label, dat ook aangeeft wie ervoor betaalt. Uit een nieuw onderzoek van de KU Leuven blijkt nu dat het controlesysteem allesbehalve op punt staat. In België glipt zelfs 9 procent van de politieke advertenties door de mazen van het net.

FJK
Deze politieke advertentie werd door Facebook niet als dusdanig aangegeven. Beeld Cybersecurity for Democracy
Deze politieke advertentie werd door Facebook niet als dusdanig aangegeven.Beeld Cybersecurity for Democracy

Toen bekendraakte dat Russische staatsentiteiten met verborgen campagnes de Amerikaanse presidentsverkiezingen van 2016 hadden proberen te beïnvloeden, beloofde Facebook voortaan politieke advertenties van een label te voorzien. “Als gebruikers een politiek label zien staan bij een advertentie, zijn ze zich ervan bewust dat de advertentie hen probeert te beïnvloeden”, legt Victor Le Pochat van KU Leuven uit. “Zonder dat besef komt de boodschap mogelijk sterker over. Dat kan problematische gevolgen hebben.”

Desinformatie

Het beloofde label blijkt in veel gevallen echter achterwege te blijven doordat politieke advertenties vaak niet als dusdanig worden geïdentificeerd. Dat blijkt uit het onderzoek. “De adverteerders moeten bij het indienen van een advertentie zelf aangeven dat het om een politieke advertentie gaat”, legt Le Pochat uit. “Dat gebeurt soms niet. Van die niet correct aangegeven politieke advertenties wordt er wereldwijd liefst 83 procent verkeerd geïdentificeerd door Facebook.”

De KU Leuven stelde grote verschillen vast tussen de onderzochte landen. In de Verenigde Staten en Nieuw-Zeeland wordt maar 1 procent van de politieke advertenties verkeerd geïdentificeerd, in Maleisië gaat het om niet minder dan 45 procent. “Zoals blijkt uit de Facebook Papers van Frances Haugen, investeert Facebook duidelijk minder in het analyseren van inhoud buiten de Verenigde Staten. De algoritmes van Facebook zijn bovendien minder geschikt om ‘kleinere’ talen te controleren. Dat kan in de betreffende landen zorgen voor een hoger risico op desinformatie”, zegt Le Pochat.

Ook antivax

In België wordt 9 procent van de politieke advertenties verkeerd geïdentificeerd. Tussen juli 2020 en februari 2021 onderzocht de KU Leuven 14.276 Belgische politieke advertenties, waarvan er 1.232 werden gemist door Facebook. De betreffende advertenties werden tussen 14 en 16 miljoen keer weergegeven. “Gelukkig is het politieke klimaat hier relatief mild”, zegt Le Pochat. “In landen met meer polarisatie zijn er meer buitenlandse actoren die invloed proberen uitoefenen via politieke advertenties.”

Naast politieke partijen ziet Le Pochat ook politiek gekleurde organisaties zoals de antivaxbeweging gebruikmaken van Facebook-advertenties. “Hun verkeerd aangegeven politieke advertenties blijven makkelijker onder de radar omdat zulke bewegingen door Facebook vaak niet herkend worden als politieke actor.”

De grens tussen politieke en niet-politieke advertenties lijkt soms flou. Als PVDA in een gesponsorde Facebook-post de zorgsector steunt of Conner Rousseau zijn matekes een fijne kerst wenst, is dat dan poltiek? “Volgens Facebook wel”, zegt Le Pochat. “Ons onderzoek baseert zich op de definities die Facebook zelf hanteert, en zij categoriseren ‘elke boodschap die door een politieke entiteit wordt uitgestuurd’ als politiek.”

Deze politieke advertentie werd door Facebook niet als dusdanig aangegeven. Beeld Cybersecurity for Democracy
Deze politieke advertentie werd door Facebook niet als dusdanig aangegeven.Beeld Cybersecurity for Democracy

Het onderzoek toont dat er ook zoiets bestaat als ‘valse positieven’: niet-politieke advertenties die wél politiek worden bestempeld. “Vaak gaat het om commerciële boodschappen die een maatschappelijk thema raken, denk aan groene energie of producten voor gehandicapten. Maar het gebeurt ook dat belangrijke info zonder politieke lading foutief weggefilterd wordt door Facebook, denk aan informatie over het coronavirus. Die zal het publiek dan onterecht niet bereiken.”

Op de vraag welke Belgische partijen het vaakst door de mazen van het net glippen, kon Le Pochat niet antwoorden. “We hebben geen inhoudelijk onderzoek gevoerd.”

Deze politieke advertentie werd door Facebook niet als dusdanig aangegeven. Beeld Cybersecurity for Democracy
Deze politieke advertentie werd door Facebook niet als dusdanig aangegeven.Beeld Cybersecurity for Democracy

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234