Woensdag 20/11/2019

Facebook helpt gerecht niet bij onderzoek: "Is privacy belangrijker dan stalking?"

Philippe Van Linthout. Beeld BELGA

"Privacy is belangrijk, maar we moeten wel nog ons werk kunnen doen", zegt onderzoeksrechter Philippe Van Linthout. Die krijgt geen hulp van Facebook in een onderzoek naar stalking. "Als het om een mensenleven te redden is, willen ze omwille van privacy geen info leveren. Maar blijkbaar is dat geen probleem als ze miljoenen gegevens verkopen."

Het lekte afgelopen week uit: gegevens van 50 miljoen gebruikers van Facebook zouden stiekem zijn doorgespeeld aan databedrijf Cambridge Analytica en gebruikt om Donald Trump president van Amerika te laten worden. 

De Belgische politie- en gerechtelijke diensten kunnen enkel beleefd vragen of Facebook hen wil helpen bij strafonderzoeken. Maar vaak wordt de eis niet
ingewilligd, zo gaf de Mechelse onderzoeksrechter Philippe Van Linthout vrijdagavond aan in een korte tweet: “De week afgesloten met de vaststelling dat Facebook in een dossier van zware stalking niet wenst mee te werken om privacyredenen en de vrijheid van meningsuiting. Maar kennelijk heeft Facebook wel de data van 50 miljoen klanten weggegeven voor een kiescampagne. Wat moeten we hiermee?”

Hij postte de tweet uit frustratie, bekent Van Linthout. Over de stalkingszaak kan hij niets zeggen. Maar volgens onze informatie vroeg de onderzoeksrechter – die bekend raakte door de VIER-realityreeks De rechtbank – via de officiële weg Facebook om hulp: om drama’s te voorkomen wil hij weten wie de zware stalker is achter enkele valse profielen op Facebook. 

Alleen: uit Amerika kwam het antwoord dat zij niet van plan zijn te helpen. Voor hen is het geen stalking, maar vrijheid van meningsuiting, en geldt de wet op de privacy. Volgens Van Linthout gaat het niet om een alleenstaand geval. “Sommige onderzoeksrechters willen bedrijven als Google en Facebook zelfs al niet meer om hulp vragen. Ze weten op voorhand dat ze toch naar hun informatie kunnen fluiten.”

Smeekbede

De covoorzitter van de beroepsvereniging van onderzoeksrechters wil het daarbij niet laten. “Als een onderzoeksrechter zoiets vraagt dan is het omdat het belangrijk is”, zegt hij. “We smeken het soms op onze blote knieën: alstublieft Facebook en Google, help ons. Want er is iemand verdwenen en er wordt iemand belaagd. In veel van die materies zijn die buitenlandse firma’s de enige manier om bij de verdachte te komen."

Heel zelden lukt het als de speurders er in een hele grote bocht omheen werken. Maar meestal dus niet. “We zijn voor veel zware dossiers zo afhankelijk van informatie uit het buitenland terwijl de bedrijven daar zelf bepalen of ze ons helpen of niet. Voor ons is dat gewoon niet meer werkbaar.”

Privacy

Van Linthout ziet een evolutie sinds Edward Snowden. “Privacy is sindsdien het verkoopsargument. Ik ben als onderzoeksrechter de eerste om de privacy van de samenleving te beschermen, maar we moeten wel nog ons werk kunnen doen. De rechters zouden diegenen zijn die in de privacy mogen snijden als dat nodig is om een misdrijf te voorkomen of de waarheid te achterhalen.”

Maar volgens hem staat België op dat vlak eigenlijk nergens. “De wet op de dataretentie is heel belangrijk voor onderzoeksrechters. Operatoren moeten door die wet bijhouden wie met wie heeft gebeld, wie met welk IP-adres online is gegaan en onder welke mast.” 

Onderzoeksrechters kunnen enkel die gegevens raadplegen, niet de inhoud van gesprekken, tekstberichten of e-mails. In een zaak over 'eenvoudige stalking' krijgen ze daarvoor zes maanden de tijd. “In een dossier waar je de gegevens in het buitenland moet gaan zoeken is dat niets”, zegt Van Linthout.

“Moeten we wachten tot er iets onomkeerbaars gebeurt? Mensen zullen dan vragen: waarom heb je niet eerder gezegd dat er een probleem is met bedrijven als Facbook? Dat is de reden waarom ik die tweet postte. En omdat ik niet wil wachten tot die stalker echt toeslaat.” 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234