Zaterdag 26/11/2022

Fabrizio Cassol maakt met 'Strange Fruit' een 'wereldopera'

Jaren heeft Aka Moon-saxofonist Fabrizio Cassol gewerkt aan 'Strange Fruit', een 'wereldopera'. Een tijdje geleden verscheen de plaat, volgende week gaat het project live.

De titel Strange Fruit verwijst natuurlijk naar de song van Lewis Allan over racistische lynchpartijen op Afro-Amerikanen, en naar de huiveringwekkende interpretatie van de song door Billie Holiday in 1939. Cassol is al heel zijn loopbaan gefascineerd door dat lied, zonder het zelf te spelen. Nu doet hij dat wel, zij het met een lichte schroom. Fabrizio Cassol: "Ik probeer al vijftien jaar lang een versie van 'Strange Fruit' te maken, het is me nooit gelukt. Maar nu heb ik de song gekadreerd in een groter narratief geheel, en daar werkt het voor mij wel. Ik beschouw deze plaat als een soort wereldopera. Het uitgangspunt was de menselijke stem en vooral de manier waarop Billie Holiday zong, de manier waarop ze woorden plaatste. Ze had zo'n subtiele en rijke dictie."

Je plaat heeft geen overkoepelend dramatisch verhaal en er zijn geen personages. Toch noem je het een 'wereldopera'. Waarom?

"Het uitgangspunt van Strange Fruit is de menselijke stem en de manier waarop je daarmee verhalen kunt vertellen. Dat is voor mij het belangrijste aan opera. Dat hoor je ook aan mijn saxofoonspel, ik speel helemaal anders dan bij Aka Moon. Ik speel zelf weinig op deze plaat, en als ik speel moet het eruit komen als een stem. Ik wilde dialogeren met de zangers, met Oumou Sangare, David Linx, Kris Dane, Claron McFadden, Marie Daulne en Melissa Givens. Dat zijn allemaal rijpe zangers, ze zijn boven de veertig, ze weten wat delicatesse en tederheid is. En ze brengen allemaal een suggestie van een verhaal mee. Sangare zingt een onweerstaanbaar liefdeslied, Linx brengt een gedicht van James Baldwin, Kris Dane brengt een Texaans aroma mee met de sensibiliteit van Johnny Cash. Ik zie het eigenlijk als een groot fresco met verschillende taferelen die met elkaar in verbinding staan. Ik wilde het verhaaltechnisch ook kaderen. Dat laat ik over aan Baba Sissoko, die vertelt in het begin wat er gaat gebeuren en herhaalt op het einde wat er gebeurd is, een mooi afgerond geheel."

Is dat de reden waarom deze plaat niet onder de noemer Aka Moon verscheen, ondanks het feit dat Stéphane Galland en Michel Hatzigeorgiou bijna de hele tijd meedoen?

"Dit is een heel andere manier van musiceren dan met Aka Moon. Michel en Stéphane hebben bij Aka Moon een heel grote vrijheid. Ik breng altijd het materiaal aan, maar zij doen daar eigenlijk mee wat ze willen. Als Stéphane wil, dan geeft hij er een lap op, zelfs al suggereer ik dat het een rustig nummer is. Dat kan bij Aka Moon, maar hier kon ik dat niet toelaten. Dit is een conceptplaat, ik wilde de volledige controle behouden.

"Overigens is het jarenlang een geheim project geweest. Ik heb gedurende vier jaar geregeld mensen opgetrommeld om opnames te maken, maar ik vertelde niemand wat de uiteindelijke bedoeling was. Het was een puzzel waarvan ik de stukjes beetje bij beetje heb gesprokkeld. Maar het project steunt anderzijds wel op de ervaring van Aka Moon. Lyriek is altijd belangrijk bij Aka Moon, dat moet je goed beseffen. We spelen vaak ritmisch ingewikkelde stukken, maar nooit op een mathematische manier. De lakmoesproef is altijd: kun je de melodie meeneuriën? Zo ja, dan zit er lyriek in. Als je het ritme moet tellen om mee te kunnen, zit het fout. Die ervaring heb ik meegenomen in Strange Fruit."

De inbreng van het meisjeskoor La Choraline van De Munt maakt het ook zachtaardiger.

"Een mooi contrast, vind ik, die kinderstemmen. En het helpt om die suggestie van verhaal erin te houden. Weet je, in opera gaat de meeste aandacht vaak naar de aria's, maar ik vind juist de recitatieven zo boeiend. Dat was een issue toen ik met Alain Platel aan VSPRS en Pitié werkte. Hij wilde vooral aria's, ik kon hem ervan overtuigen dat er meer intensiteit zat in de recitatieven. Billie Holiday zingt 'Strange Fruit' als een recitatief: alsof ze praat, vertelt. Een recitatief is harmonisch boeiend, misschien minder spectaculair dan een aria, maar muzikaal veel subtieler."

Pianist Eric Légnini speelt een belangrijke rol in dit project?

"Ik had hier iemand zoals hij nodig. Hij weet hoe je moet omgaan met stemmen, zeker met de vreemde combinatie van jazzstemmen en klassieke stemmen. Zijn moeder was een operettezangeres. Légnini was mijn extern oor, hij heeft orde geschapen in het geheel, samen met klankingenieur Jean Lamoot. Deze plaat maken was eigenlijk een beetje zoals een film maken. Bij zoiets moet je niet te snel vooruit willen. Dat is soms de plaag van de muziekwereld: alles moet ontzettend snel gaan. De projecten van Aka Moon volgen elkaar in een razend tempo op. Terwijl we met het ene project op tournee zijn, ben ik het volgende aan het uitwerken en zet ik alweer een nieuw idee in de steigers. Maar soms heb je als mens tijd nodig om na te denken. Daarom heb ik dit project stilletjes voor mij gehouden. Ik heb er geen deadline op geplakt en niemand kon me opjagen, want niemand wist er het fijne van."

Is het geen onmogelijke opgave om dit live te brengen?

"Moeilijk is het zeker. Het is onmogelijk om de plaat live over te doen, dan zouden we met zeventig mensen op het podium staan. Het zal dus wat verschillen van de plaat, maar het fresco moet op een of andere manier toch overeind blijven."

Strange Fruit staat op 31 mei in de KVS (www.kvs.be) en op 1 juni in Theâtre National (www.theatrenational.be). De plaat verscheen bij Blue Note.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234