Vrijdag 28/01/2022

Fabiaan Van Severen:

Onlangs tekende Fabiaan Van Severen de inrichting van bistro Fort Napoleon, een gerestaureerd monument in de Oostendse duinen. Straks opent zijn gloednieuwe showroom in de Krijgslaan te Gent. En in Kortrijk staat een veelbesproken tentoonstelling op stapel, waarin zijn werk voor het eerst samen met dat van zijn broer Maarten en zijn vader, kunstenaar Dan Van Severen, te zien zal zijn. Op het ogenblik van ons gesprek, echter, nemen de voorbereidingen voor Interieur Kortrijk de ontwerper geheel in beslag.

Christelle Méplon

it jaar zullen opvallend veel nieuwigheden op de biënnale in Kortrijk in internationale première gaan. De Duitse exposant Vitra zal nieuwe producten van Maarten Van Severen voorstellen - zijn 03-stoel is momenteel hun bestseller. Het Duitse bedrijf Thonet komt met drie gloednieuwe stoelen, waaronder een van de Deen Erik Magnussen. Die primeurs hebben te maken met het feit dat Orgatec in Keulen pas enkele dagen na Interieur opent. Voor Gentenaar Fabiaan Van Severen is Kortrijk hoe dan ook hét belangrijkste meubelevenement. "Op de grote buitenlandse beurzen kun je je niet voldoende profileren. In Kortrijk is de samenhang veel duidelijker en kunnen de mensen je beter plaatsen."

Behalve de meubelen op zijn eigen stand zal Fabiaan Van Severen in samenwerking met Anker Bedding een nieuw bedconcept voorstellen. Bij de West-Vlaamse bedfabrikant wordt twee weken voor de ultieme deadline nog aan een matrijs gesleuteld. Fabiaan Van Severen: "De allereerste contacten werden pas in juli gelegd. Mijn eerst stap was een bezoek aan de fabriek. Als ontwerper wil ik inspelen op de technieken die voorhanden zijn. Ik zal nooit zomaar naar een fabrikant stappen met de mededeling: hier is de vorm, maak het nu maar." Is drie maanden niet erg kort om een nieuw product te ontwikkelen? "Voor mij is dat niet uitzonderlijk. Meestal werk ik even snel als ik mijn ontwerpen zelf in productie breng. Ik hou van dat ritme. Het houdt er de scherpte en de alertheid in. Soms doe je ook wel twee à drie jaar over iets. Maar mijn ervaring leert dat je dan geneigd bent om het werk voor je uit te schuiven. Door tegelijk met andere dingen bezig te zijn, verzwakt je interesse.

"Meubels ontwerpen is een confrontatie met ontelbare beperkingen. De architectuur waarin ze terechtkomen, de menselijke figuur, de productiewijze, de materialen, het budget, de uiteindelijke kostprijs. Dat maakt het ook boeiend. Ik zie mezelf in de eerste plaats als iemand die problemen oplost. Als je iets nieuws kunt toevoegen aan bestaande werkwijzen of aan de manieren waarop een meubel beleefd kan worden, ben je volgens mij al inventief. Met Anker Bedding hebben we gepoogd om aan een bed een nieuwe conceptbepaling te geven. De meeste bedden gaan uit van een bak met matras, een hoofdbord en twee bijzettafeltjes. Aan de matras, de boxspring en het hoofdbord heb ik een component toegevoegd. Een lange, modulaire bank die los achter het hoofdbord staat en dienst kan doen als nachttafeltje, bedbank of boekenbank. Die bank bestaat uit twee makkelijk verplaatsbare helften, kwestie van flexibiliteit. Het kan een lage tafel worden of je kunt er een tv op zetten. Ik zoek aansluiting bij een evolutie van de slaapkamer naar een leefruimte. Mensen leven vaak in situaties waarin verschillende woonfuncties met elkaar verweven zijn, zoals in een loft.

"De bank bestaat in een gestoffeerde uitvoering, of in halftransparante glasvezel-polyester met verlichting erin. Ik vind verlichting essentieel in een slaapkamer en hou van een verlichting die uit de dingen zelf komt. Er moet net voldoende licht zijn om in bed op een aangename manier te kunnen lezen. Misschien koppel ik daar ook nog domotica aan, om de lichtsterkte te regelen of eventueel met kleuren te werken. Domotica ligt wel niet helemaal in de lijn van hoe ik over ontwerpen denk. Maar in dit geval vind ik een automatisch besturingssysteem zinvol." Zijn er aanknopingspunten met het bed dat u in het verleden hebt ontworpen? "Dat bed was specifiek voor tatami's en futons, een totaal ander gegeven dus. De opdracht was toen om een historisch Japans gegeven, het slapen op een tatami, naar een westerse omgeving te vertalen. Als je een tatami op een gewoon parket of een dichte vloer legt, en niet op houten planken met brede openingen ertussen zoals in de oude Japanse gebouwen, valt alle natuurlijke ventilatie en vochtregeling weg. Daarom heb ik toen een structuur in esdoorn ontwikkeld die grotendeels op de Japanse manier is gedacht. Alle elementen passen in elkaar, zonder een enkele schroef. Ik heb eeuwenoude ideeën geactualiseerd voor de moderne woning. De Vlaamse bedfabrikant die nu mijn opdrachtgever is, behoort tot een andere slaapcultuur. Ook die cultuur probeer ik te verwerken tot een nieuwe manier om met de dingen om te gaan."

Je hoort weleens dat functie niet meer bepalend is voor een nieuwe generatie ontwerpers. Alle functies zouden al door bestaande producten zijn ingevuld zodat ontwerpers zich nu concentreren op een verhaal, op emoties. "Dan behoor ik duidelijk niet tot die generatie! Functie en verhaal kun je nooit van elkaar loskoppelen. Als je een goed product maakt dat voldoet aan zijn functies, met materialen die je op een juiste manier gebruikt, dan vertelt dat product uit zichzelf een verhaal. Het gaat een dialoog aan met de gebruikers, met elk nieuw element van deze tijd of met elk element van vroeger dat zijn blijvende kwaliteit ontleent aan een correcte omgang met de materialen en technische mogelijkheden van toen. Dat is een universeel gegeven. Ik heb het nu over goed design. Design dat rekening houdt met een perfect werkende machine is in mijn ogen al iets heel moois. Er zijn ook designers die gewoon niet weten hoe een machine werkt en dan verschrikkelijke dingen doen, er een kleedje rondhangen bijvoorbeeld. Je haalt dat soort design er zo uit. Er is nu een tendens om vormgeving of design als een surplus te zien. Ik zie dat niet als een surplus. Neem nu de bakelieten telefoons van vroeger: prachtige dingen, prefect geschikt voor hun doel en met een perfecte materiaalbeheersing. We hadden er maar een nodig in ons leven. Vandaag heb je oneindig veel telefoons en 90 percent is waardeloze rommel. Meestal omdat de vormgeving losstaat van de functie." Besteedt u aandacht aan esthetiek? "Wat is esthetiek? Ik ken dat niet. Voor mij is dat iets vanzelfsprekend. Het betekent dat de dingen zijn zoals ze horen te zijn. Ons gevoel voor esthetica wordt volgens mij vooral bepaald door de manier waarop we verhoudingen zijn gaan zien. Die wordt bepaald door eenvoudige dingen als de grootte van een plank die uit een boom gezaagd kan worden of de hoogte die vereist is om normaal op een stoel te kunnen zitten." Hoe belangrijk is duurzaamheid? "Om te beginnen hou ik niet van modieuze dingen, ook al om ecologische redenen. Ik hou me liever bezig met dingen die universeel kunnen zijn, die over tien jaar nog een leven hebben en eventueel daarna nog een ander leven kunnen krijgen. Ik hou ook altijd rekening met de grondstoffen. Hoeveel haal je uit een bepaalde plaat? Het is niet verantwoord een verhouding van 64 te eisen als je weet dat je zo maar één element uit een plaat haalt, terwijl dat er twee zouden zijn als je 62 nam. Wie daar als ontwerper geen rekening wil mee houden, negeert de industrie, de ecologie, de natuurlijke samenhang van de dingen."

Hebt u nooit zin om beperkte oplages te maken? "Soms maak ik wel iets voor mezelf, omdat ik toevallig een stuk hout heb liggen. Dat is erg bevredigend, maar het heeft niets te maken met industrieel ontwerp.

"Het is mijn bedoeling voor een zo breed mogelijk publiek te werken zonder daarom rekening te houden met alle smaken. Ik probeer tegelijk én de grenzen te verleggen én de dingen een uitstraling te geven waardoor ze een groter publiek aanspreken. Niet iedereen staat open voor mijn werk, maar zelf zou ik wel graag iedereen willen bereiken. Ik denk bij een ontwerp nooit exclusief aan dit of dat soort mensen met dit of dat soort smaak." Het woord minimalisme is nu taboe verklaard. Toen iedereen - nog niet zolang geleden - nog minimalist was, werd uw werk daar ook weleens mee in verband gebracht. "Ik heb altijd benadrukt dat het woord volledig verkeerd geciteerd werd. De term komt uit de kunstwereld en had daar een andere betekenis. De minimalisten wilden een vorm creëren die zo onpersoonlijk en afstandelijk mogelijk was. Alleen de relatie tot de ruimte of tot het licht bepaalden de waarde van het kunstwerk. Maar bij meubelen zit je met een noodzakelijke relatie tussen product en gebruiker. Als je er dan naar streeft om het meubel als het ware in de perfecte relatie te doen verdwijnen, lijkt dat wel een minimum. Maar je moet termen correct gebruiken als je ze wil overzetten op een andere branche. Dat is nooit gebeurd. Daarom distantiëren de betrokken ontwerpers zich van de term." In welke mate investeert u in de beeldvorming en marketing rond uw producten? "De media zijn erg belangrijk geworden. De manier waarop een product in de pers komt, bepaalt de verkoop meer dan de intrinsieke kwaliteiten van dat product. Producten worden geïdentificeerd met de publiciteit errond. Geen enkel ontwerp bestaat nog op zichzelf. Voor alles wat daarbij komt kijken, doe ik een beroep op specialisten. Ontwerp en marketing worden nu inderdaad vaker als een geheel gezien. Soms wordt bij het begin van het denkproces al rekening gehouden met de manier waarop het product later gefotografeerd zal worden. In het ergste geval komt de publiciteitsverantwoordelijke van het bedrijf aan de ontwerper vertellen hoe hij iets moet maken. Zoiets gaat me uiteraard te ver."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234