Woensdag 16/10/2019

Defensie

F-35: “Legertop deed alles volgens boekje”

Beeld REUTERS

De aankoop van de Amerikaanse F-35 is correct verlopen. Dat besluit een audit van het Rekenhof, die deze krant kon inkijken. De instelling waarschuwt niettemin voor een aantal risico's. De prijs van het gevechtsvliegtuig is afhankelijk van de wisselkoersen. De economische return blijft een vraagteken.

De Belgische luchtmacht vliegt vanaf 2025 met de F-35 van Lockheed Martin. De federale regering ondertekende in oktober vorig jaar een aankoopcontract, nadat het toestel met ruime voorsprong uit een aanbesteding was gekomen. Ons land zal 3,8 miljard euro betalen voor 34 gevechtsvliegtuigen. Die moeten de stilaan verouderde F-16's vervangen.

Een audit door het Rekenhof stelt dat de aanbesteding voor het 'contract van de eeuw' correct is verlopen. De controle-instantie, die zelf het initiatief nam voor een doorlichting, stuurde onlangs een samenvattende brief naar de regering en de Kamer. Op de aanbestedingsprocedure, uitgetekend door een speciaal team binnen het leger, kwam veel kritiek. Vooral de linkse oppositiepartijen vonden de procedure bedrieglijk. Ze hadden het over een schijnproces in het voordeel van de F-35. Ook binnen de krijgsmacht waren er vragen.

Volgens het Rekenhof heeft het team de aankoopprocedure "degelijk gemotiveerd" en "nageleefd". De waakhond ziet geen aanwijzingen voor gesjoemel met de beoordeling van de verschillende vliegtuigen. In de aanbesteding scoorde de F-35 zowel technisch als qua prijs beter dan de Europese concurrent: de Eurofighter van het Britse BAE.

Risico's

Het Rekenhof waarschuwt wel voor een aantal risico's bij de F-35-deal. Zo is de prijs afhankelijk van de wisselkoers van de dollar tegenover de euro. Aangezien het over een aankoop gaat die in schijven wordt betaald, over een periode van twaalf jaar, kan de wisselkoers een impact hebben op de totaalprijs. Hoe hoger de dollar klimt, hoe duurder de F-35 wordt.

Om wisselkoersschommelingen op te vangen is een financiële buffer voorzien van 191 miljoen euro (5 procent van de aankoopprijs). Het Rekenhof vreest dat dit misschien niet genoeg is. De instelling vraagt daarom dat het leger de wisselkoers van de dollar tegenover de euro "systematisch bewaakt". Om onaangename financiële verrassingen te vermijden.

Het Rekenhof bemerkt ook dat de economische return van de F-35 nog onzeker is. Met veel bombarie beloofde de regering een return van 3,7 miljard euro. Dat is bijna evenveel als de gevechtsvliegtuigen kosten. Economen plaatsten hier onmiddellijk vraagtekens bij. Ook het Rekenhof zegt dat het vel van de beer beter niet te snel verkocht wordt. Een reeks Belgische technologiebedrijven en universiteiten onderhandelen momenteel met Lockheed Martin en Pratt & Whitney, de motorbouwer van de F-35. Er zijn geen garanties dat die gesprekken straks met een contract aflopen.

Defensieminister Didier Reynders (MR) en economieminister Kris Peeters (CD&V) krijgen enkele weken tijd om een commentaar te geven op de audit van het Rekenhof. "Ik heb de overheidsdienst Economie de opdracht gegeven om me een uitgebreid antwoord te bezorgen", reageert Peeters, die bevoegd is voor de economische return.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234