Maandag 21/09/2020

Ziekenhuisprijzen

Exuberante ziekenhuisprijzen: de oorzaken én de oplossingen op een rij

Beeld Thinkstock

Voor een nachtje in het ziekenhuis betaal je soms astronomische bedragen, en niet alleen als je voor een eenpersoonskamer kiest. Zelfs voor wie met meer mensen op een kamer ligt, kan de kost fors oplopen, zo illustreert de nieuwe ziekenhuisbarometer van CM. De pijnpunten, oorzaken en mogelijke oplossingen uitgelicht. 

1. Eenpersoonskamers als melkkoe van de ziekenhuizen

Ligt een patiënt op een eenpersoonskamer, dan mogen de artsen ereloonsupplementen rekenen. Per ingreep of bezoekje mag een arts een bedrag aanrekenen bovenop het honorarium. Bij supplementen van 200 procent betekent dit dat een dokter voor een ingreep met een ereloon van 200 euro daar 400 euro extra voor mag rekenen, wat op een totaal van 600 euro komt. Die supplementen zijn volgens de berekeningen van CM het voorbije jaar weer gestegen, per opname op een eenpersoonskamer met 4,7 procent bovenop de index. In een eenpersoonskamer betaal je gemiddeld 1.619 euro per opname uit eigen zak, tenzij je een goede hospitalisatieverzekering hebt. In een tweepersoonskamer is dat 278 euro. Dat betekent dat het inmiddels zes keer meer kost om alleen te liggen in een ziekenhuis. 

Voor ziekenhuizen en artsen zijn eenpersoonskamers een belangrijke bron van inkomsten. “Zowat de helft van hun inkomsten halen ze uit die eenpersoonskamer”, zegt Luc Van Gorp, voorzitter van CM. “Terwijl amper 13 procent van de patiënten er verblijft. Stel dat iedereen beslist niet meer voor een eenpersoonskamer te kiezen. Dan mogen een heleboel ziekenhuizen de boeken sluiten.”

Beeld rv

2. Maar ook tweepersoonskamers moeten voldoende opleveren

De studie van CM toont hoe sommige ziekenhuizen en artsen bijzonder creatief zijn om ook de kost bij tweepersoonskamers hoog te houden. Een borstverkleining omwille van medische redenen? In het Imeldaziekenhuis in Bonheiden betaal je daar 2.763 voor, in het AZ Turnhout 103 euro. Dat is 27 keer duurder. Nochtans gaat het om exact dezelfde ingreep en dezelfde kamer. “Maar we zien hoe sommige ziekenhuizen dan plots ‘niet-vergoedbare honoraria’ rekenen”, zegt Van Gorp. “Vergoedingen die niet door de ziekteverzekering worden terugbetaald. Sommige ziekenhuizen rekenen die extra’s enkel aan als iemand een tweepersoonskamer kiest, terwijl dat voor een eenpersoonskamer niet geldt. Op die manier halen ze dus wel ongeveer evenveel geld uit hun meerpersoonskamers als uit hun eenpersoonskamers. Dat is gewoon onwettig.”

Het is de eerste keer dat CM die ‘niet-vergoedbare honoraria’  heeft onderzocht. “Maar als we kijken over de jaren heen, dan merken we dat het probleem toeneemt”, zegt onderzoekster Mieke Dolphens. “De voorbije tien jaar zijn de niet-vergoedbare honoraria telkens met 5,1 procent toegenomen, bovenop de index.”

Beeld rv

3. Waarom doen ziekenhuizen dit? En levert het iets op? 

De ziekenhuizen zijn formeel: zonder deze inkomsten lukt het niet. “De financiering is ontoereikend”, zegt Margot Cloet, gedelegeerd bestuurder van de koepelorganisatie Zorgnet-Icuro. “Ter illustratie: alle ziekenhuizen moeten ervoor zorgen dat hun IT op punt staat zodat het elektronisch patiëntendossier ten volle benut kan worden. Dat gaat voor alle ziekenhuizen samen zo’n 600 miljoen euro kosten. De overheid financiert daar 56 miljoen van. In tijden van digitalisering kan je dat schuldig verzuim noemen. Zijn wij voorstander van dat hele systeem van ereloonsupplementen? Nee. Maar je kan daar weinig aan veranderen, zolang je niet de hele financiering herziet.”

Toch vinden ze die uitleg bij CM net iets te makkelijk. “Ook omdat wij merken dat ziekenhuizen die extreem veel supplementen aanrekenen, niet per se het hoofd beter boven water kunnen houden”, zegt voorzitter Van Gorp. “Integendeel. Je hebt ziekenhuizen die heel erg weinig supplementen aanrekenen en in de groene cijfers zitten, terwijl je er ook hebt die massaal supplementen vragen en zowat failliet zijn.”

Beeld rv

4. Hoe problematisch is dit? 

De grote dupe in dit hele verhaal is de patiënt. Sowieso moeten de Belgen in vergelijking met de inwoners van andere Europese landen veel uit eigen zak betalen als het gaat over hun gezondheid. Het gaat om ongeveer een vijfde van de totale kost. Gaan de ereloonsupplementen nog maar eens de hoogte in of goochelen ziekenhuizen met de inkomsten uit tweepersoonskamers, dan zijn het dus de patiënten die dit voelen in hun portemonnee. 

Dossier ‘dokterslonen’

De Morgen ontwarde eerder stap voor stap het hele kluwen van de ziekenhuisfinanciering. Hier herleest u het dossier, dat met een Belfius-persprijs werd bekroond.

Wat de kwestie extra moeilijk maakt, is het complete gebrek aan transparantie. Voor patiënten is het in veel gevallen totaal niet duidelijk hoeveel een ingreep of opname hen zal kosten. Maar ook voor de grote spelers aan tafel is het kluwen compleet. Ziekenhuizen zeggen die supplementen nodig te hebben om het hoofd boven water te houden, maar in realiteit weet niemand in detail hoeveel geld naar hen, dan wel naar de artsen stroomt. 

Experts zijn het erover eens dat dit systeem onhoudbaar is. Nu hebben een heleboel mensen nog hospitalisatieverzekeringen die een groot deel van die extra kosten op zich nemen. Maar ook daar gaan de premies elk jaar de hoogte in en moeten almaar meer mensen afhaken. “Je krijgt steeds meer een geneeskunde op twee snelheden”, zegt Van Gorp. “Zij die deze kunnen betalen versus degenen die uit de boot vallen. We weten nu al dat er mensen zijn die een bezoek aan de arts uitstellen omdat ze het niet kunnen betalen. Daardoor worden hun klachten ernstiger en vervolgens neemt de kost alleen maar toe.”

Beeld rv

5. Werken de recepten van minister van Volksgezondheid Maggie De Block (Open Vld)? 

We weten al enkele jaren dat het hele systeem onder druk staat. Elk jaar publiceren de mutualiteiten in ons land allerlei ziekenhuisbarometers en de conclusies zijn al een tijdje dezelfde: de financiering moet hervormd worden, anders dreigt het helemaal onbetaalbaar te worden. 

Die hervorming was een van de speerpunten van bevoegd minister Maggie De Block (Open Vld) toen ze aan haar legislatuur begon. Sindsdien is het een en ander gebeurd. Zo zijn de supplementen bij daghospitalisaties op twee- of meerpersoonskamers afgeschaft en heeft de minister een plafond opgelegd voor supplementen bij bepaalde ingrepen, zoals een borstreconstructie met eigen weefsel. 

Goede aanpassingen, vinden experts, maar het is niet de grote en essentiële omwenteling die nodig is. “Er is vijf jaar lang niks gebeurd”, zegt Cloet. “Wel is er fors bespaard.” De Block benadrukt dat zo’n grote hervorming nu eenmaal niet van de ene op de andere dag gerealiseerd kan worden. “We werken hier hard aan. Maar zoiets kost tijd.”

6. Wat moet er gebeuren? 

Willen we ervoor zorgen dat patiënten in de toekomst in het ziekenhuis terecht kunnen zonder dat het hen een rib uit hun lijf kost, dan moet het hele systeem hervormd worden. Daarover is iedereen het eens. Wat er precies moet gebeuren verschilt van wie je het vraagt. 

Voor Luc Van Gorp (CM) is het duidelijk: de ereloonsupplementen moeten afgeschaft worden, er moet een totale transparantie komen en een deel van de premies die we nu betalen aan hospitalisatieverzekeringen moeten overgeheveld worden naar de wettelijke ziekteverzekering. Hij is niet de enige die de supplementen onder vuur neemt. Ook gezondheidseconoom Lieven Annemans (UGent) pleit hier al enige tijd voor. 

Zorgnet-Icuro deelt de vraag naar meer transparantie, maar benadrukt dat ook de ziekenfondsen en hun aanvullende verzekeringen dan meer openheid moeten geven. “En de overheid dient haar verantwoordelijkheid als spelverdeler op te nemen”, zegt Cloet. “Onverwijld.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234