Woensdag 18/05/2022

Extreemrechtse vloedgolf blijft uit

In Frankrijk heeft zich dan toch een politiek mirakel voltrokken: de kiezer heeft zich massaal in stelling laten brengen om het Front National van het regionale machtsniveau af te houden en de extreemrechtse formatie een voorspelde zege te ontnemen.

Bij het sluiten van de stemlokalen, om 20 uur gisteravond, bleek de opkomst bijna 10 procent hoger te liggen dan vorige week, bij de eerste ronde. Het ordewoord van premier Manuel Valls (PS), faire barrage au FN, een dam opwerpen tegen de dynastie-Le Pen, is niet in dovemansoren gevallen. De sfeer in de extreemrechtse campagnecentra was er gisteravond naar.

Net als in 2002, toen miljoenen linkse Fransen met een wasknijper op de neus voor de centrum-rechtse Jacques Chirac stemden om Jean-Marie Le Pen uit het Elysée te weren, zo kwamen talloze PS- en progressieve kiezers gisteren hun huis uit om diens dochter Marine en nicht Marion uit de race te rijden.

Opzet geslaagd: helemaal anders dan wekenlang vooropgesteld was, en alle terreur- en andere crises ten spijt, ondanks de omstreden noodtoestand ook, veerde de burger recht om zijn democratie tegen de belagers ervan te verdedigen. Of correcter, zo zou het discours destijds geklonken hebben.

Geen protestmarsen

Van wasknijpers was er deze keer geen sprake en van protestmarsen zoals die 13 jaar geleden tussen de twee rondes plaatsvonden, al evenmin. De kiezer die gisteren het FN afblokte, deed dat zonder de minste illusie dat de klassieke partijen - de linkse PS en de rechtse Républicains - zoveel nobeler of daadkrachtiger zijn dan extreemrechts.

Links noch rechts weerklonk triomf, gisteravond. Veeleer was het de bescheidenheid die opviel.

Massa's Fransen stemden tegen de clan-Le Pen, inderdaad, maar allerminst vóór de andere partijen. In het beste geval, zeiden waarnemers gisteravond, speelde er te elfder ure een COP21-effect: het feit dat president Hollande zaterdag zijn internationale klimaatakkoord voor elkaar kreeg, het feit ook dat zijn populariteit hoe dan ook al gegroeid was in de nasleep van de aanslagen, zou menig kiezer alsnog naar de stembus hebben gedreven.

Nu de PS de helft van alle regio's behoudt, is het gevreesde rampscenario voor de nochtans zo ongeliefde partij afgewend. Meer zelfs, meer dan één waarnemer sprak van een overwinning. Ondanks een volgens de eerste aanwijzingen belangrijke zege in de regio Ile-de-France heeft oud-president Sarkozy zijn rol van oppositieleider niet in de resultaten kunnen waarmaken.

Nieuwe president

Maar los van deze verkiezingsuitslag, en om alle euforie te temperen: gewonnen heeft het FN ook zonder bestuurlijke verantwoordelijkheid. In de meeste regio's rijft de partij op een nooit geziene schaal zetels binnen, zetels die ze ook zes jaar lang zal bezetten en waar ze ettelijke miljoenen voor zal opstrijken. Meer dan ooit zal het Front erin slagen zijn tentakels tot in de diepste gelederen van het Franse bestel te laten doordringen, zijn positie op het politieke schaakbord te consolideren en de pionnen aan de overkant schaak, misschien zelfs schaakmat te zetten.

Over minder dan twee jaar, in 2017, kiezen onze zuiderburen een nieuwe president. In afwachting zal extreemrechts er niet alleen alles aan doen om zich in de kijker te werken door de klassieke partijen aan te vallen, het zal ook hemel en aarde bewegen om ernstig en professioneel over te komen.

Alleen zo kan het FN de electorale uitbreiding realiseren die het hoe dan ook nodig zal hebben. Anders immers dan de regionale verkiezingen, waar de grootste partij automatisch een bonus van 25 procent krijgt en comfortabel de macht kan uitoefenen, moet een staatshoofd nog altijd met 50 procent van de stemmen verkozen worden.

Welke formules analisten ook inroepen, in geen enkel scenario haalt Marine Le Pen momenteel de helft van alle stemmen. Nu, en vermoedelijk ook in 2017, het jaar waarin de FN-voorvrouw serieus kans maakt op een plaats in de tweede ronde, zal de uiteindelijke overwinning vermoedelijk naar links of rechts gaan. Als de conservatieve Républicains de onverzoenlijke Sarkozy het strijdperk insturen, dan is de kans reëel dat Hollande weer verkozen wordt. Opteert het rechtse kamp voor de veeleer gematigde en staatswijze Alain Juppé (paradoxaal genoeg een van de winnaars gisteravond, hij hield prompt een presidentieel discours), dan zal de PS-kandidaat, wie dat ook wordt, in het zand bijten.

Spuwen op het volk

Nogmaals, het geslacht-Le Pen kan wachten, en intussen moord en brand blijven schreeuwen: het establishment dat hen monddood wil maken, de media die hen klein hopen te krijgen, de Parijse elites die spuwen op het volk, de ontoegankelijke cenakels van links en rechts, de eeuwige uitsluiting van de partij die als enige de waarheid durft te zeggen. Marine en Marion, tussen wie de strijd overigens óók ooit zal losbarsten, zijn gepokt en gemazeld in dit soort discours en ook nu weer zal hun partij het vermeende slachtofferschap handig als wapen gebruiken.

En toch: als er een les uit deze stembusgang getrokken kan worden, dan zeker dat extreemrechts nog altijd minder puissant is dan talloze scenario's deden vrezen. En dat de pogingen van premier Valls om links en rechts op de vitale dossiers in het centrum te verenigen, zélfs in Frankrijk niet gedoemd zijn om te mislukken.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234