Maandag 20/05/2019

Braziliaanse verkiezingen

Extreemrechtse Bolsonaro wint presidentsverkiezingen in Brazilië

Jair Bolsonaro. Beeld EPA

De extreemrechtse populist Jair Bolsonaro heeft de presidentsverkiezingen in Brazilië gewonnen. De Braziliaanse Kiesraad riep Bolsonaro afgelopen nacht uit tot winnaar van de verkiezingen toen 96 procent van de stemmen waren geteld.

In totaal mochten ongeveer 147 miljoen Brazilianen een stem uitbrengen. Ruim 55 procent van de stemmen ging naar oud-militair Bolsonaro. Zijn linkse uitdager, Fernando Haddad van de Arbeiderspartij (PT), kreeg 44 procent van de stemmen.

“Brazilië!’’, schrijft de 63-jarige Bolsonaro op Twitter, gevolgd door een emoticon van de Braziliaanse vlag en een duimpje. “Vanaf nu wordt niet meer geflirt met socialisme, communisme, populisme en links-extremisme. Nu zullen we leiden met God’’, zei hij in een boodschap op zijn Facebookaccount. “We wisten waar Brazilië naar op weg was en nu weten we waar we naartoe willen.’’

Bolsonaro zei in zijn overwinningstoespraak, die live werd uitgezonden op Facebook, “het lot van Brazilië te willen veranderen”, en dat er er een einde moet komen aan het geflirt met het socialisme, het communisme en het linkse populisme.

Haddad liet na zijn nederlaag weten het als zijn verplichting te zien richting zijn kiezers om de “nationale belangen’’ te verdedigen tegenover de nieuwe regering. Zijn partij had eigenlijk de populaire oud-president Lula da Silva als presidentskandidaat gewild, maar daar staken rechters een stokje voor. Lula zit vanwege een corruptieveroordeling in de gevangenis.

Manuela d'Avila geeft de nederlaag toe in een speech. Beeld AP

Dode bandieten

Met ingang van het nieuwe jaar neemt Bolsonaro het stokje over van de impopulaire president Michel Temer. Brazilië maakt daarmee een ruk naar rechts. Zijn aanhangers zien Bolsonaro als een buitenstaander die met de bezem door een corrupt systeem kan gaan. Hij wordt ook wel omschreven als een ‘tropische Trump’. Hij distantieert zich van de politieke elite en zegt dat hij opkomt voor de kiezers die genoeg hebben van de politieke corruptie, de misdaad en het geweld.

Bolsonaro werd op 6 september neergestoken tijdens een campagnebijeenkomst. Eind september werd hij ontslagen uit het ziekenhuis, waarna hij zijn campagne voortzette. De 63-jarige legerkapitein belooft met keiharde hand misdaad te bestrijden en wil de militaire politie de vrijheid geven om verdachten dood te schieten. Een goede bandiet is een dode bandiet, aldus het motto. Ook wil hij “deugdzame burgers” het recht geven zich te bewapenen zodat ze zich kunnen beschermen tegen criminelen. Bolsonaro predikt een kerkelijke moraal en is openlijk homofoob, racistisch en vrouwonvriendelijk.

Jair Bolsonaro werd in september nog neergestoken tijdens een verkiezingsbijeenkomst. Beeld REUTERS

Een week geleden beloofde Bolsonaro nog dat hij alle ‘rode’ linksen uit Brazilië zou verdrijven of hen in de gevangenis zou gooien. De voorbije twee dagen nam Bolsonaro een meer gematigde toon aan. Hij leek onder andere terug te komen op zijn plan om het voorbeeld van de Amerikaanse president Donald Trump te volgen en Brazilië terug te trekken uit het Klimaatakkoord van Parijs.

Hij heeft zijn succes grotendeels te danken aan het feit dat Brazilianen helemaal klaar zijn met de gevestigde politieke partijen. Die zijn vrijwel allemaal betrokken bij een enorm corruptieschandaal en drukten miljarden aan overheidsgeld achterover. De woede van de bevolking richt zich op de eerste plaats op de PT, de linkse Arbeiderspartij die van 2003 tot 2016 aan de macht was. De PT was een belangrijke spil in het corruptieschandaal.

Voor hij zich kandidaat stelde voor het presidentschap was Bolsonaro vooral gekend als voorstander van de voormalige militaire dictatuur (1964 - 1985) en de folterpraktijken die het regime hanteerde. Hij werd ook al aangeklaagd voor seksisme, racisme en homofobie. Het Braziliaanse hooggerechtshof verwierp de racismeklacht, maar moet zich nog uitspreken over een zaak waarin hij een parlementslid “niet mooi genoeg om verkracht te worden” had genoemd. 

Supporters van Jair Bolsonaro vieren feest. Beeld AFP
Supporters van de linkse presidentskandidaat troosten elkaar. Beeld AFP
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.