Donderdag 24/06/2021

Extreem-rechts draait het lampje uit

De leider van de Nederlandse Centrum-Democraten, Hans Janmaat, liet het onlangs, in één van de schaarse interviews die hem tijdens zijn parlementaire carrière werden afgenomen, al verstaan: met één zetel zou hij in de Tweede Kamer niet veel kunnen uitrichten. De peilingen geven de CD niet meer dan dat en het zit er zelfs in dat ze na 6 mei helemaal niet meer terugkeren in het parlement. Vlaams Blokker Philip Dewinter adviseert: uithuilen en opnieuw beginnen.

BRUSSEL / DEN HAAG.

EIGEN BERICHTGEVING

'Trouw aan rood wit blauw!", luidt de titel van het verkiezingsprogramma van de CD. Daarin naast de rabiate anti-vreemdelingenslogans toch ook een paar aanwijzingen waarom Janmaat en de twee andere CD-ers in de Tweede Kamer niet helemaal voor vol worden aanzien: "Rode mistachterlampen mogen alleen enkelvoudig zijn, om verwarring met remlichten te voorkomen. Auto's die twee mistlampen hebben, kunnen eenvoudig worden aangepast door uit de (sic) rechterlicht het lampje te verwijderen."

Parlementair extreem-rechts lijkt inderdaad dringend aan intellectuele herbronning toe. Achter de schermen wordt al gewerkt aan een comeback, met de volle steun van Vlaams Blok-fractieleider in het Vlaams Parlement Philip Dewinter. Niet skinheads en openlijke neonazi's, maar studenten en intellectuelen moeten aan de basis van het herstel van extreem-rechts staan. Dewinter werd gevraagd een analyse te maken van de situatie. In het weekblad Vrij Nederland geeft hij aan waarom het is misgegaan. Versplintering, onderlinge ruzies, het gebrek aan charismatische leiders, het ontbreken van structuren en programma en de totale afwezigheid in het politieke debat: het is allemaal niet nieuw, maar het zijn de blijvende 'kwalen' van extreem-rechts in Nederland, dat bij de gemeenteraadsverkiezingen van 4 maart 85 van de 87 raadszetels verloor.

"Het heeft geen zin verder aan te modderen", zegt Dewinter. "Rechts-nationalistisch Nederland heeft geen enkele geloofwaardigheid meer, zelfs niet rond het vreemdelingenthema, dat veel beter door de VVD van Bolkestein wordt aangepakt. De CD, de CP'86, het Nederlands Blok en hoe ze ook heten, moeten allemaal ontbonden worden. Bij dat ene zeteltje dat men wellicht nog haalt, is misschien één persoon gebaat of enkele personen, maar de beweging en de ideeën niet", zegt Dewinter in een duidelijke sneer naar fractievoorzitter Hans Janmaat, die met zijn vrouw en partijsecretaris Wil Schuurman de CD in een houdgreep heeft. Dewinter wil zich in ieder geval "niet meer moeien in die krabbenmand".

Maar er is een andere generatie op komst, zo voorspelt ook Dewinter. De 'vernieuwingsgezinde' rechts-radicalen hebben zich verzameld in de actiegroep Voorpost, die afdelingen heeft in Nederland, Vlaanderen en Zuid-Afrika en streeft naar hereniging van Nederland en Vlaanderen. De Nederlandse afdeling werd jarenlang geleid door Douwe van de Bos, die tijdens de oorlog in ex-Joegoslavië in het extreem-rechtse kamp huurlingen ronselde voor het Kroatische leger.

In september 1996 nam een groepje CP'86-leden Voorpost Nederland over. Ze verlieten de partij uit onvrede over de interne machtsstrijd en de radicalisering van CP'86. Onder hen waren het oud-bestuurslid Tim Mudde, de nieuwe actieleider van Voorpost, en Marcel Rüter, die de voorzittershamer overnam. Hoewel hij vaak op de achtergrond blijft, heeft de 35-jarige Rüter een lange staat van dienst in het extreem-rechtse milieu. Rüter is aanhanger van Nouvelle Droite, een stroming die in de jaren zeventig in Frankrijk is ontstaan.

Volgens dit Nieuw Rechts wordt het gebrek aan succes door extreem-rechtse partijen veroorzaakt door een gebrek aan kennis en ideologie bij de leden. Daardoor kunnen de rechts-extremisten hun ideeën niet goed overbrengen. Pas als ze ideologisch zijn geschoold, kunnen ze deelnemen aan het intellectuele debat en de maatschappij rijp maken voor het extreem-rechtse gedachtegoed. Rechts-radicale partijen trachten dan ook aanhang te verwerven onder studenten in plaats van onder skinheads. Rüter wil de methode ook in Nederland toepassen.

De activiteiten van Voorpost zijn sinds het najaar van 1996 flink toegenomen. Regelmatig zijn er in besloten kring bijeenkomsten waaraan leden van verschillende extreem-rechtse partijen deelnemen. In een poging om ook onder studenten medestanders te vinden voor Nieuw Rechts is in 1996 vanuit Voorpost de Nederlandse Studenten Vereniging (NLSV) opgericht. De NLSV moet, net als het NSV in Vlaanderen, het toekomstige kader voor extreem-rechts leveren.

Het Vlaams Blok staat de Nederlandse rechts-radicalen met advies bij. Dewinter was op 28 maart te gast op een bijeenkomst van Voorpost in de Bollenstreek. Daar riep hij de Nederlandse rechts-extremisten op om door te gaan op de ingeslagen koers van scholing. "Alleen zo kan extreem-rechts in Nederland weer een rol van betekenis gaan spelen", zegt Dewinter. Zodra het extreem-rechtse gedachtegoed ook in intellectuele kringen aanslaat, komt er een nieuwe partij. Tot die tijd moet extreem-rechts in Nederland "achter de schermen verdwijnen". "Over een aantal jaren kan er een initiatief komen voor de buitenwereld, als een feniks die herrijst uit het zonnevuur", dixit Philip Dewinter.

Bart Willems

Morgen: D66, de kingmakers van paars, aangeslagen naar einde campagne.

Hans Janmaat is in het parlement altijd als een politieke paria behandeld. (Foto de Volkskrant)

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234