Donderdag 21/11/2019

Extinction Rebellion

Extinction Rebellion na het waterkanon: ‘Heel wat mensen zijn erg geschrokken’

Beeld Wouter Maeckelberghe

Politieagenten die uitlaatgassen of pepperspray in het gezicht van demonstranten spuiten. Voor mensen die te maken kregen met dat soort politiegeweld bieden ze bij Extinction Rebellion psychologische hulp aan. ‘Dat de politie ons zou arresteren, was te voorspellen, maar dit tartte alle verbeelding.’ Of de organisatie zelf een klacht zal indienen, is nog niet duidelijk.

“Heel wat mensen zijn erg geschrokken”, zegt Gert-Jan Vanaken van Extinction Rebellion, over de manier van optreden van de politie op het Paleizenplein afgelopen zaterdag. De Belgische afdeling van de actiegroep organiseert deze week in verschillende steden evaluatievergaderingen. “We willen aan mensen die deelnamen vragen wat we goed hebben gedaan. De focus ligt daarbij vooral op het emotionele verwerken van de feiten.”

Voor heel wat van de demonstranten is zaterdag 12 oktober 2019 een dag die ze niet snel zullen vergeten. Zoals voor Jan Delaeter, student politieke wetenschappen (UGent). Hij had al deelgenomen aan klimaatmarsen eerder dit jaar, maar burgerlijke ongehoorzaamheid aanwenden om de klimaatproblematiek hoger op de politieke agenda te zetten, was voor hem de eerste keer.

Delaeter is vooral onder de indruk van hoe snel, volgens hem uit het niets, de politie het waterkanon inzette. “Als je de publieke ruimte bezet, is het niet abnormaal dat de ordediensten tot arrestatie overgaan. Maar voor ik het goed en wel besefte werd er pepperspray in mijn ogen gespoten, voelde ik stokslagen en zat ik enkele ogenblikken later geboeid tegenover een lijn politiemensen.”

Dat hij in de kazerne van Etterbeek uiteindelijk met 46 mensen in één cel belandde, kan De Laeter nog mee leven. “Al vraag ik me af of dat wettelijk is.” Maar vooral het gedrag van de politie noemt hij stuitend. “Mensen werden gewoon uitgelachen, bijvoorbeeld omwille van hun uiterlijk. Ook het hele concept van klimaatbetogingen werd in het belachelijke getrokken door flauwe moppen zoals: ‘Oei, ik heb dit formulier niet recto verso geprint, daar kunnen ze waarschijnlijk niet mee kunnen lachen.’”

Psychologische hulp

Op maandagnamiddag stuurde Extinction Rebellion een communicatie rond naar alle leden, nadat er steeds meer klachten binnenkwamen van hoe ze door de politie behandeld werden. “Als je persoonlijke of psychologische hulp nodig hebt, of gewoon iemand om mee te praten, kun je ons bereiken via volgend telefoonnummer”, schreef de organisatie in Telegram en Signal. “Je kan bij ons terecht voor een babbel, maar we hebben ook mensen met medische achtergrond paraat staan voor mocht je meer nodig hebben”, zegt Leen Schelfhout, een trekkende kracht in de organisatie.

Het idee van zo’n centraal nummer met psychologische bijstand ontstond al op zondagavond, toen steeds duidelijker werd hoe hard de politie had opgetreden.

Beeld Wouter Maeckelberghe

In De Standaard getuigde bijvoorbeeld een 19-jarige student hoe hij samen met een veertigtal anderen geboeid op de grond zat in de garage naast het commissariaat van de Brusselse politie op de Grote Markt. “Plots deden enkele agenten – ze waren met een tiental – alle deuren dicht. Een van hen kroop met een brede grijns op zijn private motor – een zwarte met rode strepen – en richtte zijn uitlaat op ons. Op vijftig centimeter van onze gezichten trok hij meermaals fors op. De uitlaatgassen spoten in onze ogen en mond, het lawaai was niet te harden.”

Donaties nemen toe

Als dat zou kloppen, kan dit vanzelfsprekend niet door de beugel, klonk het bij de politie. Er werd dan ook een onderzoek geopend naar het specifieke voorval. Burgemeester Philippe Close (PS) blijft zijn politiediensten steunen. “Wij wachten het rapport over de volledige actie en het politieoptreden af en zullen dat met extra aandacht evalueren”, zegt woordvoerder Maïté Van Rampelbergh aan De Morgen. “Uiteindelijk heeft de stad Brussel vier uur lang een niet aangevraagde actie getolereerd. Op het Paleizenplein passeren met de 92 en 94 twee belangrijke buslijnen.”

Politievakbond VSOA sprak in deze krant zelfs over een voorkeursbehandeling voor Exctinction Rebellion. “Urenlang moesten agenten die manifestatie tolereren in de neutrale zone. Dat gebied is voor betogingen strikt verboden. Heel wat agenten vragen zich af: hadden rechtse betogers ook zo lang in de neutrale zone mogen blijven?” Eerder dit jaar werd de radicaal-rechtse ‘Mars op Brussel’ nog verboden door de stad. De politie oordeelde dat het risico op geweld te hoog lag. Zo vernam De Morgen dat een van de organisatoren van die mars op de OCAD-lijst staat met mensen van wie er aanwijzingen bestaan dat ze bereid zijn tot geweld.

Bij Extinction Rebellion hebben ze begrip voor het feit dat de politie tot arrestatie wilde overgaan. Dat is voor een deel ook de opzet. “De publiciteit wakkert donaties aan”, vertelt een Brits lid van de organisatie in Financial Times. De afgelopen twaalf maanden haalde Extinction Rebellion 2,5 miljoen pond (2,9 miljoen euro) op via giften.

De organisatie ziet naast de solidariteit tussen de leden, dus ook zijn oorlogskas toenemen. “Sinds de politieacties zijn er nog meer mensen die zich bij ons hebben aangemeld om volgende keer mee te doen”, klinkt het ook hier bij de Belgische afdeling.

Betaalt Extinction Rebellion actievoerders?

De Nederlandse krant De Telegraaf schreef dinsdag dat Rebellion Extinction klimaatdemonstranten betaalt om de straat op te trekken. “Maar dat klopt niet”, zegt een woordvoerder Leen Schelfhout. “Wij betalen één persoon een vrijwilligersvergoeding die praktische zaken regelt. En dan betalen we ook iemand die workshops geeft rond klimaatdebatten en hoe je je veilig kan laten arresteren.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234