Woensdag 12/05/2021

expo u Ruim overzicht van kunstenaar Jef Geys in Van Abbe Eindhoven HHHHH

Het archief van Geys is hier ook, maar dan wel helemaal verpakt in plasticfolie. Zo wordt het eigenlijk een sculptuur, een typische ingreep van de Kempenaar

Buitengewone kunst voor de gewone volksmens

Jey Geys, de man van het Kempens Informatieblad, toont tussen de hagelwitte muren van het Van Abbemuseum onder meer zijn archief. Alhoewel, tonen. Foto's, correspondentie, stukken over allerlei thema's, het is er allemaal, zij het netjes in plastic verpakt zodat je er niet aan kunt.

Eindhoven

Van onze medewerker

Luk Lambrecht

Geys, geboren in Leopoldsburg in 1934, tart in zijn projecten de grenzen tussen de kunstwereld, die a priori prentendeert progressief te zijn, en de realiteit van de vrijetijdsbesteding van de gewone volksmens, die impliciet stuit op de minachting van diezelfde wereld. Zo zul je ook vandaag nog in allerlei culturele adviesorganen toch nog vooral volk uit de betere milieus tegenkomen.

Kunst moet voor Geys zoveel mogelijk duidelijk maken van zijn intenties. Bijkomende informatie en context over zijn werk verspreidt Geys via het legendarische Kempens Informatieblad, gratis en voor niks. Zo controleert hij zijn artistieke productie en snijdt hij manipulaties, verschoningen of ideologische verdraaiingen door musea, galeries of andere kunstinstituten de pas af. Dat hij daarbij meermaals botst met het commerciële kunstcircuit blijkt bijvoorbeeld uit breuken, zoals recent met befaamde galeries als Meert-Rihoux in Brussel en Micheline Szwajcer in Antwerpen. In voornoemd Informatieblad editie Eindhoven drukt hij dienaangaande briefwisseling met Szwajcer af, over de praktische schikkingen om zijn werken weer bij hem thuis te leveren. Je kunt er ook het opgeheven vingertje in de correspondentie van de advocaat van uitgeverij Ludion op na lezen, waarin die een einde stelt aan de intentie een boek in opdracht van Cera te publiceren.

Geys koopt zijn autonomie, de prijs die hij daarvoor betaalt is soms hoog. Tijdens Chambres d'Amis (1986), Hoets grote doorbraaktentoonstelling in Gent, brak hij voorgoed met Jan Hoet. Geys had voor die stadstentoonstelling op de deuren van bescheiden woningen gerefeerd aan de gevleugelde woorden van de Franse Revolutie: gelijkheid, broederlijkheid, vrijheid.

Centraal in zijn artistieke bedrijvigheid is steeds ook, zoals al moge blijken uit het voorgaande, dat hij die verweeft met zijn doen en laten in zijn dagelijkse leven. Geys heeft trouwens nooit van zijn kunst alleen geleefd. Zijn job - Geys is regent plastische kunsten in zijn dorp, zeg gerust zijn wereld, Balen - verzekerde hem niet alleen van financiële autonomie, maar hij kon zijn kunst zo ook linken aan de wereld van kinderen en jonge mensen. Hij organiseerde in zijn school ook expo's met belangrijke stukken uit het S.MA.K. Een grote wereldkaart op de speelplaats moest jongeren op een andere manier bewust maken van het reilen en zeilen in de wereld. Het dagelijkse leven wordt kunst, kunst wordt een dagelijkse bezigheid.

Het overzicht in Eindhoven, verspreid over maar liefst tien zalen, slingert zich als een perfect geregisseerde suite door de oude vleugel van het Van Abbemuseum. In de hagelwitte zalen toont hij dat zijn werk ook mooi, esthetisch is. Er is werk te zien van 1958 tot op heden. Met groot gemak verwerkte Geys in die periode de vele, opeenvolgende stijlrevoluties op zijn eigen, onnavolgbare wijze. Waar nodig laat hij niet na daarbij allerlei valse pretenties te doorprikken. Het is opvallend trouwens dat hij voor die uiterst verzorgde aanpak kiest, zonder begeleidende tekstpanelen, ronkende verklaringen of wereldverbeterende statements, net in een tijd dat agit-kunst met duidelijke politieke lading zich nadrukkelijk weer manifesteert in het internationale circuit.

Zaal na zaal word je geconfronteerd met reeksen 'kleine identiteiten' waarin hij het spanningsveld onderzoekt tussen alledaags en verborgen ideologieën en belangen die de meesten van ons vastpinnen in de low culture. Naast de museumshop reconstrueerde hij haast onopvallend zijn interventie op Chambres d'Amis. Hier ziet een gewone witte deur met het opschrift 'Revolutie' uit op een blinde witte museummuur.

Opvallend: zijn archief is er ook, maar helemaal verpakt in plasticfolie. Op die manier wordt het hier een sculptuur, onbereikbaar en verzegeld. Anderzijds wil Geys tonen dat zijn inspiratie niet op toeval berust maar de vrucht is van studie en van de intentie zichzelf en anderen in al hun complexe verbanden te ontrafelen. In de nabijheid van het ingepakte archief hangt Introductie op het marxisme (1977), dat op bruin inpakpapier en in viltstift het marxisme puntsgewijs overloopt.

Geys ten voeten uit is het dieprode Formule 1 Fruit, een recent werk waarop een zelfklever van Marlboro plakt. Het verwijst naar een zaal met zijn fameuze fruitsculpturen van halverwege de jaren zestig, overgoten met glanzende autolak. Bananen, pruimen, appels of kersen knipogen zo lustig naar de pop-art.

Van Abbe toont geen chronologisch overzicht maar accentueert wel 'agglomeraties' in zijn ruime productie door op basis van inhoudelijke affiniteiten ensembles samen te brengen. Dwingend is de projectie van Dag en nacht en dag en... (2002), toen een van de opvallendste werken op Documenta 11 in Kassel. De film is een stille, haast eindeloze montage van foto's die de provincie Limburg eerder ordelijk samenbracht in een vuistdik boek. Zo rolt zonder effectbejag zijn leven en kunst aan je oog voorbij. Waar de bewuste Documenta barstte van de multimedia, legde Geys de nieuwe media stil met een film die anderhalve dag duurde en die je gewoon niet in één keer kon bekijken.

Het terugkoppelen, actualiseren en hercontextualiseren van vroeger werk is wel het pertinentst in de zaal met de Gevoelsspeeldoos (1966-2005). Het originele werk wordt elders op schapjes tegen een muur getoond en bestaat uit gekleurde bouwstenen zoals cilinders, balken en kubussen in alle mogelijke materialen. Kijken, voelen en creatief bezig zijn is hier de boodschap. Eerder dit jaar stuurde Geys zo'n doos naar tien Eindhovense scholen, van kleuter- tot hogeschool. Daarbij vroeg hij de kleuters/scholieren/studenten naar hun opmerkingen en bevindingen. Zo reactiveert hij zijn werk en linkt het vanuit zijn educatieve achtergrond aan experimenten uit de kunstgeschiedenis, zoals de Bauhaus-lessen en de (pedagogische) kleurenleer van Johannes Itten of Josef Albers.

Geys combineert in Eindhoven ook zijn bekende zaadzakschilderijen in glanzende lak met zijn fantastische poppen die doen denken aan Oscar Schlemmer en met ABC Ecole de Paris (1959-60), waarin hij blad na blad de cursus 'om kunstenaar te worden' uittekende op bruin inpakpapier.

Heel mooi, een beetje aandoenlijk zelfs, zijn de projecten rond het wielrennen. In 1968 soigneerde Geys een jaarlang de jonge wielrenner Roger Jonckers, "om na te gaan wat er gebeurde met iemand die werd aangezet om topsportman te worden". De brieven, Jonckers wielervergunning en de berichten van Geys aan zijn poulain over zijn belevenissen bij het volgen van de Ronde van Frankrijk, het blijven ijzersterke momenten van bruggen bouwen tussen brede publieksinteresses en die bevindingen presenteren in de zonevreemde context van de kunst.

Zo haalt hij de straat binnen in het museum en levert Geys een hommage af aan de pas overleden Jean Leering, de directeur van het Van Abbe tussen 1964 en 1973. Leering wilde het publiek bewust maken van maatschappelijke veranderingsprocessen en probeerde naast "het gebruikelijk kunstprogramma cultureel-sociale onderwerpen op visueel gebied aan de orde te stellen". In 1972 botste Geys' project Politiek aspect van een emotie op een veto bij de Eindhovense politici. Het beeldmateriaal daarvan bestond uit porno bij elkaar gesprokkeld uit de lokale seksshops en afgedrukt op negen panelen, waarvan de zichtbaarheid gradueel afnam naar een wit nulpunt. Geys wilde daarmee onderzoeken in hoeverre "de betekenis van een bepaald beeldmateriaal individueel en collectief verandert in het perspectief van de tijd". Dat project kreeg nu dan ook een centrale plek. Vandaag is het een braaf werk geworden. Het toont andermaal overduidelijk aan hoe die betekenissen mettertijd verschuiven.

Binnenkort start Tom Boonen in de Tour. In het nieuwe Kempens Informatieblad knipoogt Geys al met een kleurenfoto naar de wielerheld uit zijn eigen gemeente. Geys is trouwens van plan de Tour dit jaar van dichtbij te volgen.

Waar en wanneer Nog tot 21 augustus, dinsdag tot zondag van 11 tot 17 uur, Van Abbemuseum, Bilderdijklaan 10, Eindhoven, 0031-40/238.10.00, www.vanabbemuseum.nl.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234