Woensdag 27/10/2021

expo u Antwerps Letterenhuis presenteert levendige permanente tentoonstelling

Het museum vroeg vijftig hedendaagse auteurs een object af te staan dat verband houdt met hun werken

Zolang de Vlaming leest

De Vlaamse literatuur heeft vanaf vandaag haar eigen museum. En warempel, het is niet eens dor en stoffig. De permanente tentoonstelling in het AMVC Letterenhuis vertelt op een heldere en prikkelende wijze het verhaal van tweehonderd jaar letterkunde. Van De Leeuw van Vlaanderen tot Tongkat, van Hendrik Conscience tot Peter Verhelst. Tastbaarder kan literatuurgeschiedenis moeilijk zijn.

Antwerpen

Eigen berichtgeving

Jeroen de Preter

Hoe breng je de geschiedenis van tweehonderd jaar geschreven 'Vlaams' op een spannende manier in beeld? Eenvoudig kan het niet zijn, maar het Antwerpse AMVC Letterenhuis heeft natuurlijk wel een streepje voor. In de kelders van dit archief worden al sinds 1933 de belangrijkste manuscripten van de 'nieuwere' Vlaamse literatuur bewaard. Behalve handschriften van onder anderen Gezelle, Van de Woestijne, Buysse, Van Ostaijen, Boon, Elsschot, Geeraerts en De Coninck vind je in deze literaire schatkamer ook tal van borstbeelden, dodenmaskers, tijdschriften, schilderijen (een portret van de Franstalige Vlaming Georges Eekhoud, door de jonge René Magritte!), pennen, schrijfmachines en pc's.

Prachtig materiaal allemaal, maar daarmee heb je natuurlijk nog geen coherent verhaal. En een coherent (gezien de relatieve incoherentie van elke geschiedenis misschien wel té coherent) verhaal wordt hier wel degelijk verteld.

Als vertelprincipe koos het Letterenhuis voor het meest voor de hand liggende: het chronologische. De geschiedenis van de Vlaamse letteren wordt hier voornamelijk uit de doeken gedaan op een lange, sobere muur waarop een tijdslijn is aangebracht. Bovenaan de muur lees je een beknopte geschiedenis van de nieuwste tijden, onderaan vind je een reeks kapitale 'momenten' uit de wereldliteratuur. De ruimte daartussen is gereserveerd voor de Vlaamse koppen, te beginnen met Jan Baptist Verlooy en zijn Verhandeling op d'onacht der moederlyke tael in de Nederlanden (ongeveer gelijktijdig met de Franse Revolutie) en eindigend met Saskia de Coster, die kort na 11 september 2001 debuteerde met de roman Vrije val.

Het resultaat is een soort wall of literature, vol kleine en grote verrassingen. De museumarchitecten, Monkey business, voorzagen de muur immers ook van ingebouwde vitrinekastjes en laatjes, gevuld met de meest diverse parafernalia en een massa literaire tijdschriften. Het zijn de talloze kastjes en laatjes die deze misschien wat schoolse materie een levendig en speels karakter geven.

Uiteraard is deze wall of literature, de rode draad van de expositie, zo u wilt, niet het enige wat het Letterenhuis hier toont. De tentoonstellingsmakers kozen daarnaast een vijftal thema's waarin ze een belangrijke stroming of tijdperk verder uitdiepten. Een van de meest speelse benaderingen viel het genre van de streekroman te beurt. De stroming kreeg haar plaats is een soort modernistisch slakkenhuis waar je, in de benepenheid die bij dit onderwerp past, op multimediale wijze kunt ontdekken dat in de eerste helft van de vorige eeuw wellicht ook uw dorp over zijn eigen schrijvende God beschikte.

Andere, wat minder speels uitgewerkte maar daarom niet minder relevante 'focuspunten' zijn onder meer de confrontatie tussen de zakelijke stadsroman (Elsschot) en de symbolische plattelandsroman (Streuvels) tijdens het begin van vorige eeuw en, iets later, de hoogmoed en de val van de Gezelle-epigonen, Cyriel Verschaeve uiteraard op kop.

Tot zover de geschiedenis. De permanente tentoonstelling van het Letterenhuis heeft immers verrassend veel aandacht voor actuele Vlaamse literatuur. Ook hier is de benadering origineel, zonder daarom irrelevant te zijn. Het Letterenhuis vroeg een vijftigtal hedendaagse auteurs om voor deze tentoonstelling een object af te staan dat verband houdt met hun schrijverschap. Het resultaat is nog het best te omschrijven als een literair rariteitenkabinet.

Als deze tentoonstelling één gebrek vertoont, dan misschien de afwezigheid van een catalogus. Al zou je kunnen zeggen dat die al bestaat. In zekere zin is deze tentoonstelling de best denkbare illustratie bij het boek Vlaamse Leeuwen van Jeroen Brouwers, de meest eigengereide en tegelijk meest lezenswaardige Vlaamse literatuurgeschiedenis die er is.

Hoedanook is het Letterenhuis met deze permanente tentoonstelling meer dan een waardige pendant van het grote voorbeeld, het Letterkundig Museum in De Haag. Met dit instituut wil het Antwerpse Letterenhuis trouwens intens gaan samenwerken. Zo zou de Jeroen Brouwers-tentoonstelling die in mei opent in het Letterkundig Museum in Den Haag binnen afzienbare tijd ook naar Antwerpen komen. Ze hoort er in elk geval thuis.

AMVC-Letterenhuis, Minderbroedersstraat 22 in Antwerpen (vlak bij de Academie). Open van 10-17 uur, 's maandags gesloten. Tel. 03/222.93.20,

museum.antwerpen.be/amvc_letterenhuis.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234