Maandag 09/12/2019

Expo over finse Nanny Still in gents designmuseum

Er zijn weinig designers die op hun tachtigste nog stukken in productie hebben

Een levenswerk in glas

Gent

Eigen berichtgeving

Agnes Goyvaerts

'Voor Finland was het heel exotisch wat Nanny Still deed eind jaren vijftig: in België gaan wonen.' Dat vertrouwt de ambassadeur van Finland me toe op de opening van haar overzichtstentoonstelling in het Gentse Designmuseum. Nanny Still zelf ziet er op haar tachtigste ook nog exotisch uit: roodgeverfde haren, knalroze sjaal en gouden sieraden van eigen makelij.

Finland is na de Tweede Wereldoorlog het mekka van het hedendaags design. Maar het is een overwegend mannelijke wereld. Nanny Still (°1926) is een van de uitzonderingen. Ze is een leerling van Tapio Wirkkala en begint haar carrière in 1949 bij de Riihimäki Glasfabriek. Haar eerste creaties bestaan uit kunstglas, maar ze blijft experimenteren met verschillende technieken. In 1950 maakt ze de SV-collectie, het eerste Finse eetservies uit geblazen glas.

Still werkt niet uitsluitend met glas. "U weet dat de winters in Finland lang en donker zijn", zegt ze. "We moesten altijd iets om handen hebben. Een van de meest typische voorwerpen voor elke Fin is zijn mes, dat draag je altijd bij je." Houtsnijden, dat was dus een van die bezigheden voor de lange winternachten. Op de tentoonstelling is het resultaat daarvan te zien in een vitrinekast met mooi, fijn houtsnijwerk van haar hand.

Toch zijn het vooral de honderden glasontwerpen, van drinkglazen tot luchters, die de tentoonstellingsruimte vullen. Gekleurd glas, bobbeltjesglas, geribbeld glas, doorzichtig glas. In 1958 komt Still met haar kersverse echtgenoot, de Amerikaan George McKinney, op huwelijksreis naar de Wereldtentoonstelling in Brussel. Tapio Wirkkala heeft voor het Finse paviljoen Stills werk geselecteerd. "Maar bij aankomst stelde ik vast dat hij mijn glazen niet eens had uitgepakt en alleen zijn werk had tentoongesteld", vertelt Still met duidelijke napret. "Ik heb toen zelf onmiddellijk alles uitgestald en zo was ik toch aanwezig, naast iittala en Nuutajarvi."

De huwelijksreis is het echtpaar kennelijk bevallen, want in 1959 verhuizen ze naar België. Dat jaar komt Still in contact met de Belgische porseleinfabriek Cerabel, waarvoor ze het verouderde productengamma mag vernieuwen en nieuwe stukken ontwerpt. Met de Good Morningtafelcollectie uit 1961 en de Dominotafelcollectie uit 1962 wordt ze geselecteerd voor de Belgische nationale collectie van industrieel design en krijgt ze de Signe d'Orprijs.

Op de tentoonstelling in Gent zijn behalve de voorwerpen ook de mooie, grote ontwerptekeningen te zien. Een glasservies Fabiola draagt ze op aan onze koningin. "Ik had haar ontmoet en ze maakte een grote indruk op me." In 1967 vraagt de glasfabriek van Val Saint Lambert haar om het glaswerk te ontwerpen voor de Hiltonhotels van Brussel en Londen. Naast lampen, lichtarmaturen en asbakken zijn er dertig verschillende soorten glazen nodig. Ook voor een mondain restaurant in Helsinki, Lido, ontwerpt ze een opmerkelijke glazencollectie. "De bolle glaasjes zouden vandaag zo op tafel kunnen, ze zijn heel erg nu", zegt Ulla Valkamo, de kleindochter van de restaurateur, die speciaal voor de tentoonstelling is overgekomen.

In de jaren zeventig gaat Still bestekken ontwerpen voor de Sorsakoskifabriek van de Finse Hackmangroep. Haar eerste set, Mango, gaat voor dertien jaar in productie en wordt in 2003 opnieuw opgenomen als een iittalaklassieker. In 1976 stopt de Riihimäkifabriek en vreest Nanny even dat er een eind komt aan haar glascarrière. Maar het Duitse Rosenthal biedt haar nieuwe kansen. Philip Rosenthal is iemand met progressieve ideeën en een ontzagwekkende invloed op het vlak van design. Still ontwerpt de tafelseries Taiga, Blütenregen en Arabesk.

"Voor Finse ontwerpsters was Nanny Still een rolmodel", zegt de Finse ambassadeur. "Maar ze groeide uit tot meer, ze werd een kunstenaar tout court." In de tentoonstelling is een centrale ruimte gevuld met haar vrij artistiek werk, in de kasten eromheen staat vooral glas maar ook werk uit domeinen waarop ze zich recentelijk heeft gewaagd, met bijvoorbeeld een wok voor Hackman en kleine gouden sieraden. "Er zijn weinig designers die kunnen zeggen dat ze na vijftig jaar nog stukken in productie hebben", merkt specialiste Moniek Bucquoye op. "Alleen al daarvoor verdient ze een tentoonstelling."

Waar en wanneer Tot 17 april in het Designmuseum Gent, Jan Breydelstraat 5, 9000 Gent, www.designmuseumgent.be. Maandag gesloten

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234