Zaterdag 28/03/2020

Aanslag New York

Experts waarschuwen voor nieuwe aanslagen in het Westen nu het kalifaat ingestort is

Een slachtoffer krijgt eerste hulp toegediend.Beeld REUTERS

Met de aanslag in New York van dinsdagavond lijkt de vrees van terreurexperts bewaarheid te worden. Het is niet omdat het kalifaat zo goed als ingestort is, dat er ook geen aanslagen meer zullen komen in het Westen. Wel integendeel.

Of Sayfullo Saipov echt in opdracht van IS met zijn gehuurde pick-up inreed op een groep fietsers, zal nog moeten blijken. Vooralsnog heeft Islamitische Staat de aanslag in Manhattan, waarbij acht doden vielen, niet opgeëist. Het lijkt er wel op dat Saipov zelf op zijn minst die schijn wilde wekken: in zijn wagen zou een briefje gevonden zijn waaruit moet blijken dat hij namens de terreurgroep handelde.

Maar is het niet vreemd dat er nog een aanslag komt in naam van IS? Het kalifaat is toch zo goed als ingestort, nu na Mosoel in juni twee weken geleden ook Raqqa gevallen is? Zou je niet mogen verwachten dat met het desintegreren van de fysieke Islamitische Staat, ook de terreurgroep zelf aan slagkracht verliest?

Neen, dus. Jean-Marc Rickli, hoofd van het departement Global Risks and Resilience aan het Geneva Centre for Security Policy waarschuwde er al meteen na de val van Raqqa voor inThe Independent. "Als IS relevant wil blijven, dan moet het de hoofdpunten in het nieuws halen. Dus zullen ze zich nu richten op makkelijkere en zachtere doelen. Wat we nu krijgen is een toename van het aantal aanslagen in het Westen."

Jihadexpert Pieter Van Ostaeyen sluit zich daarbij aan. "Het grootste verschil is dat IS, nu het geen territorium meer heeft, opnieuw ondergronds zal gaan. Van daaruit zal het zich blijven laten gelden. Zowel in het Westen als in Irak en Syrië zelf. IS zal blijven inspireren tot aanslagen."

De gehuurde pick-uptruck waarmee Saipov zijn slachtoffers overhoop reed.Beeld REUTERS

Sinds de val van Raqqa is het propagandakanaal van IS wat stilgevallen. Allicht zullen enkele van hun mediafiguren gesneuveld zijn, vermoedt Van Ostaeyen. "Maar dat zal wel snel weer stabiliseren. IS zal blijven benadrukken hoeveel moslims er gedood worden en blijven oproepen om in actie te komen."

Op die manier richt IS zich op de zogenaamde lone wolves, de aanslagplegers die geen duidelijke link hebben met de terreurgroep, maar wel door hen geïnspireerd worden. In de voorlopig laatste videoboodschap die vorig jaar werd verspreid, riep IS zelfs expliciet op om "thuis" aanslagen te plegen met volgetankte wagens. Niet lang daarna reed een vrachtwagen in op een mensenmassa in Nice.

En Al Qaida?

De tweede troefkaart die IS in handen heeft, zijn haar strijders die naar huis terugkeren. Volgens cijfers van de Verenigde Naties was voor de zomer al 40 tot 50 procent van de strijders die de afgelopen jaren naar Syrië trokken al weer thuis. Nu het kalifaat op instorten staat, zal het aantal IS-strijders dat de regio ontvlucht alleen toenemen. En die tweede golf terugkeerders wordt gezien als veel gevaarlijker dan de eerste: onder hen zijn vele geharde strijders.

Terreurexperts vrezen daarom dat er na de val van Mosoel en Raqqa iets te snel gejuicht is. De strijd tegen een terreurgroep die een fysiek territorium verdedigt, is immers nog behapbaar. Maar als de groep weer ondergronds gaat, is dat een heel ander paar mouwen. "Het is veel moeilijker te bestrijden", zegt Van Ostaeyen. "Intussen hebben we wel in kaart gebracht wie er allemaal vertrokken is naar Syrië, dus we weten wel welke terugkeerders we in de gaten moeten houden. Maar het is bijna onmogelijk vat te krijgen op lone wolves."

Bovendien houden experts er rekening mee dat gedesillusioneerde IS-strijders hun heil gaan zoeken bij Al Qaida. Die groep is herrezen uit haar as, en gevreesd wordt dat ook zij in de toekomst weer aanslagen zullen plannen in het Westen. "Maar we moeten ook lessen trekken uit het verleden", meent Rickli. "Het kan evengoed zijn dat er nog een volledig nieuwe machtige groep opstaat die lessen getrokken heeft uit de fouten van haar voorgangers. Je weet nooit."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234