Maandag 16/12/2019

Taal en onderwijs

Experts buigen zich over nut van schrijfvaardigheid: als de boodschap aankomt, is de vorm dan nog zo belangrijk?

Studenten kunnen niet meer goed schrijven, zeggen academici. Beeld ANP XTRA

Ze gebruiken twintig keer hetzelfde woord. Ze mixen tijden en stijlen en weten niet hoe ze een tekst correct moeten structureren. Academici maken zich zorgen over de schrijfvaardigheid van hun studenten, las u hier gisteren. Maar hoeft dat echt een probleem te zijn? 

Taal leeft. Spellingsregels vernieuwen, gesproken taal verandert en zelfs grammatica is aan evolutie onderhevig. "Hun hebben" is – in het noorden van het Nederlandse taalgebied – bijvoorbeeld al dermate ingeburgerd, dat de voorzitter van de Nederlandse Taalunie er zelfs geen graten meer in ziet. 

Als dat allemaal kan en er zelfs serieuze stemmen opgaan om de dt-regel ten grave te dragen, waarom zou het dan een probleem moeten zijn dat ook de manier waarop we teksten opbouwen verandert? 

Omdat het hier over een fundamentele vaardigheid gaat, zegt Ruud Hendrickx. Behalve t
aaladviseur van de VRT is Hendrickx ook hoofdredacteur van de Grote Van Dale en doorgaans behoort hij eerder tot de 'rekkelijken' wanneer de preciezen barricaden willen opwerpen op de taalverloedering in te dammen. Maar dat is in dit geval anders, zegt hij.

"Dit gaat niet over de vorm. Het gaat over de inhoud die je moet overbrengen. Het gaat over het opbouwen van een redenering en kunnen argumenteren", benadrukt Hendrickx. "Taal is een levend organisme, maar wanneer je de vaardigheid mist om op een zorgvuldige manier je gedachten te ordenen, dan gaat de boodschap verloren."

Frustraties

Exacte informatie over hoe het gesteld is met de schrijfcompetenties van onze studenten is er niet. Er is geen onderzoek naar gedaan en conclusies zijn dus enkel te maken op basis van de indrukken die leven bij docenten. De studie Programme for the International Assessment of Adult Competencies (PIAAC) van de OESO uit 2016 geeft een indicatie. Daaruit blijkt dat de vaardigheid bij hoogopgeleide Vlamingen om informatie te halen uit geschreven teksten er sinds midden jaren negentig op achteruit is gegaan. In vergelijking met andere landen doet Vlaanderen het niet slecht, maar toch is ongeveer tien procent van 20-34-jarige hogeropgeleiden erg slecht in probleemoplossend lezen.


Maar het doet er niet toe 
of het probleem groter wordt of niet, zegt hoogleraar Nederlandse Taalbeheersing Lieve De Wachter van de KU Leuven. Feit is dat er een probleem is, zegt zij. Dat frustreerde haar zozeer dat ze zeven jaar geleden samen met haar team begon met de ontwikkeling van een digitale schrijfassistent, een applicatie die studenten talige feedback geeft tijdens het schrijfprocesZo komen studenten meteen te weten hoe lang hun zinnen zijn, welke woorden ze overvloedig gebruiken en worden alle passieve constructies aangeduid. Het dwingt studenten tot reflectie voor ze een tekst doorsturen, zegt De Wachter.

"Niet alles is kommer en kwel, er zijn zeker studenten die een heel goede tekst kunnen schrijven. Er zijn evenzeer studenten die de klok wel hebben horen luiden, maar in geen enkele zin de klepel weten hangen. Nochtans is precieze formulering essentieel, in academische teksten en daarbuiten", meent de schrijfdocente.

"Je moet zo precies en helder mogelijk formuleren om misverstanden te vermijden bij de ontvanger van de boodschap. Als de boodschap open is voor verschillende interpretaties, dan is ze niet correct verwoord."

Ook in de toekomst zullen goede schrijfcompetenties essentieel blijven, voegt onderwijstopman bij de OESO Dirk Van Damme er nog aantoe. "Je kan maar tot een hoger niveau van abstract denken komen, wanneer je ook de structuur van een taal beheerst", vindt hij. Voor hem staat het daarom buiten kijf dat heldere teksten kunnen produceren een basisvereiste moet blijven. 

"Want wie niet helder kan schrijven, slaagt er ook niet in om helder een idee uit te drukken", zegt Van Damme. "Academisch schrijven en analytisch denken, dat gaat hand in hand en dat zijn competenties die we zelfs in tijden van artificiële intelligentie nodig zullen hebben. Computers zullen straks veel taken en jobs in de middenniveaus kunnen ondervangen, maar de hogere cognitieve functies, die zullen we zelf moeten blijven uitoefenen."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234