Maandag 21/10/2019

Fiscaliteit

Expert: "Zelfs een fraudeur heeft recht op rechtszekerheid"

Minister Johan Van Overtveldt (N-VA) is bevoegd voor fiscale regularisaties. Beeld Wouter Van Vooren

De Bijzondere Belastinginspectie (BBI) heeft een strafklacht ingediend bij haast alle parketten van ons land en bij het federaal parket. Volgens de BBI werd in niet minder dan 61.000 fiscale regularisatiedossiers zwart geld vrijwel gratis witgewassen. Het wil alle dossiers heropenen.

1. Waarover gaat het?

De afgelopen 12 jaar zou voor meer dan 36 miljard euro aan zwart kapitaal zijn witgewassen omdat er alleen maar belasting of een boete op de intresten zou zijn betaald, en niet op het zwart kapitaal zelf. De BBI vermoedt dat er in 61.546 dossiers sprake is van zwart geld. Dat zwart kapitaal zou wel samen met de intresten zijn geregulariseerd. De BBI heeft daarom een klacht ingediend bij alle parketten van het land en bij het federaal parket.

Het gaat om de grootste fraudeklacht in de Belgische geschiedenis. En die is aangestuurd door Karel Anthonissen, de BBI-directeur van Gent. De klacht gaat over alle fiscale amnestieën die tussen 2004 en 2015 in België hebben plaatsgevonden.

Eric Van der Sypt, woordvoerder van het federaal parket, bevestigt de klacht van de BBI. "We gaan die nu bestuderen. Op basis van dat onderzoek zullen we een beslissing nemen om te zien hoe we dit gaan aanpakken."

2. Is het wel mogelijk om na al die jaren dat verdoken zwart geld te onderzoeken?

Het is voor fiscaal experts als Gerd Goyvaerts (Tiberghien Advocaten) en Michel Maus (Bloom Law/VUB) duidelijk dat dit niet vanzelfsprekend zal zijn. "Er is destijds gekozen voor een vrij opportunistische politiek, waarbij de weg van de minste weerstand werd gekozen. De regering had de centen nodig, en men koos voor die weg, liever dan een lange onzekere juridische procedure op te starten. Bijgevolg: wie na de regularisatie zijn centen wilde repatriëren naar een Belgische bank, had genoeg aan een verklaring dat het kapitaal dat werd overgebracht naar België niet ouder was dan zeven jaar. De bank stelde verder geen vragen, omdat de fiscus maar tot zeven jaar kon teruggaan in de tijd."

Karel Anthonissen heeft dus een punt als hij zegt dat er door de regularisaties misschien wel een propere locomotief rondrijdt, maar dat die in veel gevallen een zwarte wagon trekt.

Alleen, zeggen fiscalisten, de wet van 2005 stipuleerde dat een regularisatie niet gebruikt kon worden door de BBI om een onderzoek te openen. "Dus kun je vandaag niet even teruggaan in de tijd."

Sinds de invoering van de zogeheten permanente regularisatie, die financiënminister Johan Van Overtveldt (N-VA) dit jaar heeft opgezet, werd die beschermende maatregel opgeheven. Al zijn fiscalisten niet zo zeker of het juridisch allemaal sluitend genoeg is. "De wetswijziging van Van Overtveldt heft alle vroegere wetten op, waarin de bescherming tegen de BBI ook vervat zit. Mensen regulariseren te goeder trouw, en worden met die eenmalige bevrijdende aangifte gelokt naar het regularisatieloket. Om dan achteraf die spelregels gewijzigd te zien, waardoor ze niet langer zeker zijn van de voorwaarden van hun regularisatie. Dat is pure Kafka", zegt Gerd Goyvaerts.

Daarom ook dat de FOD Financiën in een reactie zegt dat alle witwasdossiers wettelijk zijn afgehandeld. Francis Adyns, woordvoerder van Financiën, stelt overigens dat het nog maar de vraag is of er in die dossiers effectief een probleem is.

3. Waarom is het zo complex?

De wetgeving rond die fiscale amnestieën is tussen 2004 en vandaag vier keer gewijzigd. De eenmalige bevrijdende aangifte (EBA) van 2004 - zoals de regularisatie officieel werd gedoopt - kwam er na een moeizame lijdensweg.

De EBA was ook niet zo eenvoudig en eenduidig als toenmalig minister van Financiën Didier Reynders (MR) had gehoopt. De keuze om amnestie te vragen lag volledig bij de belastingplichtige, die naar de letter van de wet zelf kon bepalen hoeveel hij opbiechtte bij de regularisatie.

In 2005 en 2013 werd die EBA telkens gewijzigd. Bij die laatste aanpassing, in juli 2013, werd het ontdoken kapitaal opgenomen bij de regularisatie. Zwarte verjaarde kapitalen werden toen in rekening gebracht tegen een boete van 35 procent.

Onder de huidige minister Van Overtveldt is sinds 1 augustus 2016 een permanent systeem van fiscale en sociale regularisatie van kracht. Het biedt zowel aan natuurlijke personen als aan rechtspersonen de mogelijkheid om hun fiscale (en sociale) toestand te regulariseren. Dat kan door spontaan de niet bij de fiscus aangegeven inkomsten, sommen, btw-handelingen en fiscaal verjaarde kapitalen aan te geven bij het 'contactpunt regularisaties' van de FOD Financiën. De verjaarde zwarte kapitalen worden geregulariseerd tegen een tarief van 36 procent, dat ook jaarlijks oploopt en 40 procent zal bereiken in 2020.

4. Wat gaat er nu gebeuren?

"De parketten zijn niet bij machte om die 60.000 dossiers te heropenen", zegt Michel Maus. "Daar is onvoldoende mankracht voor. Als men inderdaad die toer zou willen opgaan, zal dat voor heel wat moeilijkheden zorgen bij de concrete afhandeling. En er enkele uitpikken is ook niet rechtvaardig. Het klinkt allicht een beetje fout, maar zelfs een fraudeur heeft recht op enige rechtszekerheid." Bovendien moet het parket gaan bewijzen dat er sprake is van zwart geld.

Met de strafklacht bij alle parketten wil de BBI een onderzoek uitlokken naar de tienduizenden regularisatiedossiers. Nu komt er slechts toevallig zo'n onderzoek, als het gerecht concrete aanwijzingen heeft tegen belastingfraudeurs.

Wie het in een breder perspectief bekijkt, moet toegeven dat de verschillende regularisaties door de verschillende regeringen telkens pasten in een begrotingscontext. Waardoor er telkens in de begrotingen een bedrag kon worden ingeschreven wat de fraudebestrijding zou opbrengen.

Michel Maus stelt als oplossing voor een soort compromis te vinden tussen het haalbare en het wenselijke. "We stellen vast dat er een probleem is met tal van die dossiers. Laat ons die mensen een jaar de tijd geven om zich alsnog helemaal in orde te stellen. Wie dat niet wenst, moet kunnen aanvaarden dat er alsnog mogelijk een onderzoek komt."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234