Maandag 30/11/2020

#MeToo

Expert Liesbeth Kennes over Weinstein-vonnis: ‘Slachtoffers van seksueel geweld denken vaak dat het aan hen ligt’

Expert seksueel misbruik Liesbeth Kennes.Beeld RV

Harvey Weinstein was een van de machtigste mensen in Hollywood, maar werd het symbool van de #MeToo-beweging. Zijn veroordeling voor verkrachting en aanranding is symbolisch belangrijk, zegt expert seksueel geweld Liesbeth Kennes, maar er is nog veel werk – ook in ons land.

Heeft de veroordeling u verrast of lag het in de lijn der verwachtingen?

“Ik ging er alvast niet zomaar van uit. Er waren natuurlijk bijzonder veel gelijklopende verhalen en aanklachten, en het kon bijna niet anders dan uitlopen op een veroordeling. Maar in het Amerikaanse rechtssysteem zie je soms bizarre uitspraken. Ik ben wel heel blij dat dit het resultaat is. Het is toch een belangrijk signaal.”

Waarom?

“In de eerste plaats omdat het een symbooldossier was geworden. Hij was een van de machtigste mensen in Hollywood, maar velen in het wereldje wisten al decennia wat er aan de gang was voor het deksel van het potje ging en #MeToo op gang kwam. Er waren nogal wat critici die de getuigenissen in twijfel trokken, die zeiden dat die vrouwen hun benen opengedaan hadden om filmrollen te krijgen en later opeens het verhaal verdraaiden tot seksueel geweld. Dat Weinstein veroordeeld is, toont dat dat beeld verkeerd is. Het is bewezen dat hij zijn macht heeft misbruikt.”

Als hij niet veroordeeld was, was #MeToo dan mislukt?

“Neen. #MeToo draait vooral om maatschappelijk bewustzijn. Bij ons zag je iets gelijkaardigs onder de noemer #wijoverdrijvenniet. Met die hashtag deelden vrouwen op sociale media hun ervaringen. Het ging om mensen die zeiden: wij hebben dat ook meegemaakt. Die boodschap was de kern van de beweging. Slachtoffers van seksueel geweld denken vaak dat het aan hen ligt, dat ze alleen staan. Maar door al die getuigenissen werd een gemeenschappelijkheid gecreëerd die slachtoffers uit hun isolement haalde. Dat zou sowieso overeind blijven, onafhankelijk van een veroordeling.”

Er waren tientallen vrouwen met gelijkaardige klachten tegenover Weinstein. Het proces in Manhattan ging om slechts twee van hen. Weinstein is ook enkel voor de twee lichtste beschuldigingen veroordeeld. Doet dat iets af van het belang van de zaak?

“De zwaarste aanklacht die hem ten laste werd gelegd – dat hij een seksueel roofdier was – kon hem een levenslange celstraf opleveren. Daarvoor is hij inderdaad niet veroordeeld. Voor mij maakt het weinig verschil. De belangrijkste conclusie is dat hij schuldig is verklaard. Vergeet niet dat de jury moet oordelen op basis van wat hen voorgelegd wordt. Als ik de krant lees, is het voor mij duidelijk dat hij een serieverkrachter is. Maar een jury moet dat kunnen opmaken uit de verhalen die voor hen worden gebracht. Dat is veel moeilijker.

“Veel slachtoffers zullen zich door de veroordeling erkend voelen, terwijl anderen verbitterd zullen blijven omdat ze hun verhaal nooit voor een rechtbank kunnen doen, omdat het verjaard is.”

Heeft #MeToo ervoor gezorgd dat getuigenissen van vrouwen over seksueel geweld serieuzer genomen worden?

“Dat is erg moeilijk te zeggen. Er is zeker een maatschappelijke verandering geweest, maar zo’n evolutie is afhankelijk van veel verschillende factoren. Door #MeToo zijn mensen met elkaar in gesprek gegaan over seksueel geweld. Recent is bijvoorbeeld de verjaringstermijn afgeschaft voor seksuele misdrijven bij minderjarigen. Er is de voorbije jaren een duidelijke professionalisering geweest in de aanpak van seksueel geweld. Als we nu een stijging zouden zien van het aantal aangiftes, kunnen we zeker niet zeggen dat dat enkel door #MeToo komt.”

Maar de veroordeling van Weinstein heeft wel getoond dat ook machtige mensen tot verantwoording geroepen kunnen worden.

“Dat is een erg belangrijk signaal. Deze zaak ging niet zomaar om seksueel geweld, maar om seksueel geweld in een machtscontext. Slachtoffers in zo’n verhaal hebben vaak het gevoel dat het geen zin heeft om ermee naar buiten te komen: er is toch niemand die hen zal geloven. Dat iemand als Weinstein, een icoon van de Amerikaanse cultuursector, op de knieën is gedwongen, geeft moed en hoop aan mensen die het gevoel hebben te vechten tegen de bierkaai.

“Anderzijds is #MeToo door veel mensen belachelijk gemaakt en geminimaliseerd. Veel mensen vroegen zich af of je niet eens meer mag flirten. Natuurlijk wel. Maar als je te ver gaat en iemand geeft duidelijk aan het niet meer te appreciëren: op dat moment ben je niet meer aan het flirten. Dat is voor veel mensen nog steeds niet duidelijk. En ik vrees dat dat niet snel zal veranderen.”

Is #MeToo nu definitief gebetonneerd in de geschiedenis?

“Het maatschappelijk bewustzijn rond seksueel geweld groeit over de hele wereld. #MeToo kwam wat dat betreft niet uit de lucht vallen en staat niet op zich. In de Verenigde Staten heeft de beweging zeker een grote steen in de rivier verlegd. Maar in Vlaanderen? Dat weet ik nog zo niet. Bij ons is de impact minder groot geweest.”

Gingen we als maatschappij dan niet inzien dat machtsrelaties ertoe doen bij seksueel geweld?

“Een beetje, maar ik denk niet dat we het grote licht al hebben gezien. Ik zit echt te wachten op de afwikkeling van de zaak rond tv-maker Bart De Pauw. Dat waren voor alle duidelijkheid minder zware beschuldigingen dan bij Harvey Weinstein, het ging niet om verkrachting. Maar de dynamiek was dezelfde: hij was machtig en populair. Ook de reacties van critici waren gelijkaardig: die actrices wilden zogezegd aandacht en dus beschuldigden ze over de grens te zijn gegaan. We zijn er nog lang niet.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234