Vrijdag 22/01/2021

Executies op terugweg in 2009

Vorig jaar werden zeker 714 mensen geëxecuteerd in 18 landen. Dat stelt mensenrechtenorganisatie Amnesty International (AI) in haar jongste rapport. Nog nooit voerden zo weinig landen de doodstraf uit. Wanneer dat wel gebeurt, is dat niet zelden als een manier om politieke oppositie de kop in te drukken.

Amnestyrapport: nog nooit voerden zo weinig landen doodstraf uit als vorig jaar

Lelijke vlek op het wereldwijd steeds properder plaatje blijft China, dat ‘wellicht opnieuw duizenden executies voltrok’. Amnesty weigert officiële cijfers te publiceren omdat die hoe dan ook een zware onderschatting van de realiteit zijn, klinkt het.

Na China waren de belangrijkste executeurs vorig jaar Iran, met minstens 388 executies, Irak (minstens 120), Saoedi-Arabië (minstens 69) en de VS (exact 52). In totaal 18 landen brachten in 2009 minstens 714 veroordeelden om. Nog nooit voerden zo weinig landen de doodstraf uit. “Net zoals bij slavernij en apartheid groeien we stilaan naar een doodstrafvrije wereld”, zegt Lore Van Welden van AI België.

Vorig jaar voegden Burundi en Togo zich bij de landen waar de doodstraf volledig geschrapt is uit het wetboek. Daarmee staat de teller van landen waar de doodstraf op geen enkele manier nog voorkomt op 95. In negen landen kun je de ergste straf niet meer krijgen voor gewone misdaden en in 35 landen komt er in de praktijk geen executie van terdoodveroordeelden.

Voor het eerst in recente jaren waren er in 2009 ook geen executies in Afghanistan, Indonesië, Mongolië, de Verenigde Arabische Emiraten en Pakistan. Eveneens voor het eerst is in 2009 geen enkele executie uitgevoerd in Europa. In zwartAfrika zijn in 2009 enkel in Botswana (één executie) en Soedan (minstens negen) geëxecuteerd en op het Amerikaanse continent werd de doodstraf vorig jaar enkel in de VS voltrokken. Verder blijkt dat er steeds meer gratie wordt verleend.

Die positieve evoluties zijn volgens AI het gevolg van VN-resoluties, de eerste in hun soort, die in 2007 en 2008 zijn aangenomen en waarin wordt opgeroepen tot een wereldwijd moratorium op de doodstraf.

Nog steeds 58 landen brengen wel veroordeelde burgers om en eind 2009 telde AI officieel 17.118 mensen op de dodengang. China blijft daarbij problematisch. “De Chinese overheid beweert dat ze steeds minder executies uitvoert. Als dat waar is, vragen wij ons af waarom ze niet kan bekend maken hoeveel mensen zijn terechtgesteld”, zegt Van Welden.

Op basis van getuigenissen van advocaten, ngo’s en familieleden is bekend dat ook in 2009 weer duizenden mensen in China zijn geëxecuteerd. Uit protest weigert AI dan ook voor het eerst om de officiële Chinese cijfers te publiceren.

Opvallend is dat de doodstraf steeds vaker het resultaat is van oneerlijke rechtszaken en minderheden treft en dat het bovendien meer en meer een politiek drukkingsmiddel wordt, zo concludeert AI.

In China is dat zeker zo, maar ook in Iran en Soedan versterkt die trend. In de acht weken na de woelige presidentsverkiezingen voltrokken zich 112 van de minstens 388 executies die Iran voor vorig jaar op zijn naam heeft staan. De meeste veroordelingen kwamen er na erg bedenkelijke ‘processen’ of nadat de veroordeelde zogenaamd ‘bekentenissen op tv’ had afgelegd en zich daardoor een ‘vijand van God’ had getoond.

Onder andere drie leden van de soenitische Verzetsbeweging van het Volk van Iran werden in het openbaar verhangen na een door die groep opgeëiste bomaanslag. De drie zaten op dat moment in de cel. Maar volgens de overheid hadden ze hun misdaad ‘toegegeven’. Nog dertien andere leden werden verhangen.

In Soedan is in 2009 steeds vaker de wetsregel toegepast die stelt dat “bewijzen niet afgekeurd worden enkel omdat ze op basis van ongeoorloofde procedures zijn verkregen”. Ook in dat land worden politieke tegenstanders van de regering vaak op basis van met foltering verkregen bekentenissen ter dood veroordeeld, zo stelt AI vast.

Hetzelfde gebeurt in Saoedi-Arabië, waar vorig jaar 69 mensen in het openbaar zijn onthoofd. “De overheid blijft er in een alarmerend tempo executies uitvoeren, onder andere voor zogenaamde hekserij”, zo staat in het AI-rapport. Eind 2009 zaten 141 mensen, onder wie 104 buitenlanders, op de Saoedische dodengang.

Met 52 executies in 2009, het hoogste aantal in de laatste drie jaar, leunen de VS direct aan tegen Saoedi-Arabië. Meest zorgwekkende feit daar is volgens AI dat in 2009 negen ter dood veroordeelden vrijgesproken en vrijgelaten werden nadat ze, samen, 121 jaar achter de tralies doorbrachten. Toch, of mogelijk onder invloed van de onterechte terdoodveroordelingen, zijn er ook in de VS steeds meer signalen dat de doodstraf er terrein verliest. Het is het zevende jaar op rij dat het aantal executies daalt.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234