Vrijdag 16/04/2021

Excuses van de staat

PEDOFILIE. 'Een tentoonstelling over historisch misbruik, alstublieft', vroeg Vlaams welzijnsminister Jo Vandeurzen aan het Guislainmuseum. Na een publieke verontschuldiging aan het adres van alle slachtoffers van seksueel misbruik in overheidsinstellingen, opent op 21 november Pleisterplekken. Het is de eerste keer dat de overheid zo'n tentoonstelling bestelt.

Een unicum in onze contreien: een museum dat op vraag van de staat een tentoonstelling opbouwt. Pleisterplekken in het Museum Dr. Guislain is het resultaat van een onderzoeksrapport over historisch seksueel misbruik dat de Vlaamse overheid bestelde bij een expertenpanel. Het is de allereerste keer dat onze overheid een expositie in haar beleidsnota's opneemt.

In april sprak toenmalig voorzitter van het Vlaams parlement Jan Peumans een generaal pardon uit. Voor het eerst verontschuldigde de Vlaamse overheid zich voor het seksueel misbruik dat van de jaren vijftig tot en met negentig plaatsvond in jeugd- en onderwijsinstellingen.

Om het leed van de slachtoffers op een gepaste manier te erkennen werd toen een expertenpanel in het leven geroepen. In het panel zetelden onder andere kinderrechtencommissaris Bruno Vanobbergen en directeur Steunpunt Algemeen Welzijnswerk Ludo Serrien, onder leiding van kinder- en jeugdpsychiater Peter Adriaenssens. Op basis van gesprekken met de slachtoffers stelden de experts een nota op met aanbevelingen. Op hun lijstje stond: meer openheid, een concreet centrum waar slachtoffers van historisch misbruik terechtkunnen, een lotgenotenvereniging, een boek met getuigenissen en een tentoonstelling. Achter die laatste aanbeveling staat tussen haakjes te lezen: "Het Guislainmuseum lijkt hiervoor een geschikte plaats."

Adriaenssens verduidelijkt: "Museum Dr. Guislain staat bekend om zijn expertise in het tentoonstellen van zowel de goede als de slechte kanten van de psychiatrie doorheen de geschiedenis. Die traditie hebben ze nu uitgebreid naar de geschiedenis van zorginstellingen. Het is belangrijk om niet enkel te tonen wat er allemaal is misgelopen. Het goede en het kwade bestaan altijd naast elkaar."

Patrick Allegaert is naast artistiek leider van het Museum Dr. Guislain ook de voorzitter van Hospitium vzw, de Belgische vereniging die zich toelegt op het erfgoed van de zorg. "Maar de Vlaamse overheid heeft het Museum Dr. Guislain zelf benaderd. Wij waren ook aangenaam verrast. Hoewel onze voorgeschiedenis er waarschijnlijk wel voor iets tussen zit; zo hadden we twee jaar geleden de tentoonstelling Gevaarlijk jong. Kind in gevaar, kind als gevaar, over kinderen en psychiatrie", aldus Allegaert.

Moeilijk thema

En zo opent binnenkort de eerste tentoonstelling ooit opgenomen in een Vlaamse beleidsnota voor Welzijn, Volksgezondheid en Gezin. Pleisterplekken is een expo die via getuigenissen, fotografie, beeldende kunst en installaties de geschiedenis van het instellingsleven in Vlaanderen weergeeft. Van het enthousiaste, maar naïeve geloof in de idee dat de staat het kind kan opvoeden daar waar de ouders falen aan het begin van de vorige eeuw, over een meer kritische houding in de jaren zestig en zeventig tot de misbruikschandalen die in de jaren tachtig en negentig aan het licht kwamen. De reis door de tijd wordt afgesloten met recente getuigenissen die de huidige situatie van jeugd- en onderwijsinstellingen probeert te schetsen.

"Misbruik blijft natuurlijk een zeer gevoelig en moeilijk thema. Je kunt in een tentoonstelling niet alle nuances aanbrengen die je zou willen. Pleisterplekken biedt geen oplossing of conclusie, maar wel meer begrip voor de slachtoffers", legt Allegaert uit.

Een tentoonstelling over historisch misbruik die meer empathie voor de slachtoffers wilt verkrijgen is een nobel initiatief, maar kan Pleisterplekken ook de sachtoffers zelf helpen? Kinder- en jeugdpsychiater Adriaenssens is overtuigd van wel. "Telkens wanneer een nieuwe getuigenis over misbruik bekend raakt, zie je ineens meer slachtoffers met hun verhaal naar buiten komen. Maar niet iedereen heeft de behoefte om zich zo publiekelijk te outen. Met een tentoonstelling bereik je ook die mensen. Misbruik gebeurt meestal in het geheim en achteraf wordt er liefst over gezwegen. Het tegengif hiervoor is transparantie. Pleisterplekken toont dat de tijd voor meer openheid over dit thema aangebroken is."

Pleisterplekken. Jeugdinstellingen tussen romantiek en trauma opent 21/11 in het Museum Dr. Guislain, Gent.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234