Zaterdag 16/01/2021

Ex-premier Guy Verhofstadt ontgoocheld over Europese aanpak van kredietcrisis

'Waar zat Europa al die weken?'

In een essay dat Guy Verhofstadt op Europese websites plaatst, gaat de ex-premier dieper in op oorzaken en gevolgen van de bankencrisis. Daarbij spaart hij de roede niet: Europa presteerde ondermaats, de meeste Europese lidstaten vluchtten in eng nationalistische oplossingen.

Door Walter Pauli

BRUSSEL l Als de gewezen premier in zijn pen kruipt, is dat niet voor een vrije tribune om wat minnetjes te doen over het beleid van Yves Leterme.

Bij de premier gaat het meteen over het Grote Verhaal: een schildering - in grove penseelstreken - van de contouren van een nieuwe wereldorde die stilaan oplichten. Zijn tekst wordt gelanceerd via de websites van de Duitse Stiftung Bertelsmann en van Jacques Delors, de voormalige voorzitter van de Europese Commissie. Het zou wel eens kunnen, argumenteert Verhofstadt, dat het jaar 2008 in de geschiedenisboeken hetzelfde gewicht krijgt als pakweg 1815: toen vond het Congres van Wenen plaats, waarbij de kaart van Europa hertekend werd.

In een historisch exposé legt hij uit dat de hele wereldorde in een nieuwe plooi komt te liggen, en dat het wel eens zou kunnen dat precies dit jaar de evolutie zich heeft voltrokken van een unipolaire wereld (met de VS als dominante macht) naar een 'age of empires'. "In zekere zin beleven we een terugkeer van de 'imperia'", schrijft Verhofstadt, waarin Amerika de macht moet delen met onder meer Rusland, China, India, Brazilië straks, en natuurlijk ook met Europa. En tegen de achtergrond van dat grote verhaal is het Verhofstadt niet eens duidelijk of de kredietcrisis een oorzaak of gevolg is van die nieuwe machtsbalans.

Maar natuurlijk is de directe invloed van Guy Verhofstadt nog altijd groter op het Europese dan op het Amerikaanse of het Indiase discours. Vandaar dat hij een scherpe analyse maakt van het Europese optreden, inbegrepen het optreden van de Europese lidstaten. Dat deze tekst niet alleen in het licht van een binnenlandse agenda moet worden gelezen - al is hij natuurlijk de gedoodverfde lijsttrekker van Open Vld voor de Europese verkiezingen van 2009 - komt ook tot uiting in passages waarin Verhofstadt niet ver zit van sommige analyses van zijn opvolger Yves Leterme.

Zoals geweten kreeg Leterme het op zijn heupen van de Europese afwezigheid tijdens de belangrijkste dagen van de Europese crisis, een kritiek die dan weer in het verkeerde keelgat schoot van Neelie Kroes. Verhofstadt heeft het natuurlijk niet over de kwestie of Kroes die dag haar mobieltje bij de hand had, maar ook hij hekelt de totale afwezigheid van Europa en de Europese Commissie: "Waar zat Europa de voorbije weken en dagen? Waarom bleef het zo oorverdovend stil in de Berlaymont?"

Maar niet alleen de Europese instanties sloegen de bal mis, ook de individuele regeringen zagen enkel het nationale belang en verwaarloosden het Europese perspectief. "Zo hoorden we de voorbije weken steeds luider klinkende neonationalistische oprispingen, kreten over overwonnenen en overwinnaars. Alsof de Europese Unie nooit bestaan had. Nederland kraaide victorie na de koop van het Nederlandse Fortis en ABN-Amro. In Parijs jubelde men omdat de slag om Dexia zou zijn gewonnen."

Daarbovenop gruwde de liberaal in Verhofstadt van de nieuwe hausse van staatsinterventies. Hij ziet wel dat het niet anders kon, maar blijft er au fond tegen. Ze zijn in zijn ogen enkel te verantwoorden "wanneer het erom gaat op korte termijn het financiële systeem voor een algehele ineenstorting te behoeden. Het gevaar evenwel is dat de remedie al snel erger dreigt te worden dan de kwaal die ze meent te bestrijden." Anders gezegd: "Precies zoals om de pijn te bestrijden morfine of methadon slechts mondjesmaat en in elk geval heel kortstondig mag worden toegediend, zo mogen ook overheidsinjecties of staatsgaranties slechts in heel beperkte mate worden aangewend. Zo niet worden ze een drug, een verslaving die elke prikkel voor goed en efficiënt bestuur in de betrokken instellingen smoort en wegneemt."

'Eén mondiale toezichthouder'

Verhofstadt formuleert ook een paar structurele oplossingen. Hij wil wereldwijd "één mondiaal netwerk van toezichthouders, één netwerk dat dezelfde, identieke regels rigoureus toepast". En dichter bij huis moet er zonder meer werk gemaakt worden van "een regering voor de Eurozone met het oog op het voeren van een sociaaleconomisch convergentiebeleid". Met dat laatste idee lijkt Verhofstadt zich in te schrijven in de strategie die de Franse president Sarkozy aan het uittekenen is en die alvast is uitgemond in een eerste 'top van de eurozone'.

Een ingekorte versie van het essay staat morgen in Zeno.

Guy Verhofstadt:

Nederland kraaide victorie na de koop van ABN-Amro en het Nederlandse Fortis. Parijs jubelde om Dexia. Alsof de Europese Unie nooit bestaan had

n De liberaal in Verhofstadt gruwt van de nieuwe hausse van staatsinterventies. Hij ziet wel dat het niet anders kon, maar blijft er au fond tegen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234