Donderdag 20/02/2020

Interview

Ex-lid van Scientology: "Er was geen weg terug. We werden letterlijk gevangenen"

Plakkaat van Scientology in Brussel.Beeld AFP

Na 27 jaar in de greep van Scientology te zijn geweest, verwerkt de Zweedse Mariette Lindstein (60) haar verleden in de thrillertrilogie De sekte. "Ik praat overal over, ik heb niets meer te verliezen."

Fanatiek en overtuigd aanhanger was ze, en ze werkte op het hoogste niveau op het hoofdkwartier in Florida, direct onder leider David Miscavige. Tot de excessen en terreur bij de 'Church of Scientology' zo onhoudbaar werden dat haar de schellen van de ogen vielen en ze haar ontsnapping begon te beramen.

Het tweede deel van haar trilogie, De sekte herrijst, is zojuist verschenen: over een newagebeweging op een eiland aan de Zweedse kust onder leider van een charismatische leider. "Toetreden is verleidelijk, ontsnappen is onmogelijk", is het motto van de boeken en zou ook dat van haar leven kunnen zijn. Want ja, in fysieke zin is ze ontsnapt aan Scientology na haar vlucht in 2004. Maar de sekte – want dat is de 'kerk' in haar optiek – laat haar niet los. Haar accounts worden gehackt, er worden valse Facebook-pagina's aangemaakt en bezoekt ze ergens een boekenbeurs, dan zijn er schaduwen die haar fotograferen en filmen.

Maar Lindstein geeft haar missie niet op: ze geeft lezingen, doet schoolbezoeken en is thrillers gaan schrijven om jongeren die ontvankelijk zijn voor de lokroep van dit soort bewegingen – die zo onschuldig lijken, maar mensen langzaam hersenspoelen – te waarschuwen. "Je kunt wel roepen: ga niet bij een sekte! Maar dan luistert niemand. Op deze manier kan ik veel beter invoelbaar maken hoe makkelijk het is in zoiets verstrikt te raken."

Samen met haar huidige man Dan Koon, ook voormalig Scientology-lid, vertelt Lindstein haar verhaal. "Hij was de eerste binnen de kerk met wie ik over mijn twijfels durfde te praten. Aan een opgetrokken wenkbrauw hadden we vaak genoeg."

Het is vast niet makkelijk om publiekelijk toe te geven dat u 27 jaar geleden zo'n totaal verkeerde keuze hebt gemaakt.

"Ik ben in 2004 gevlucht naar Los Angeles, waar ik samen met Dan zeven jaar heb gewoond. Die eerste jaren waren we alleen maar bezig ons leven een beetje op orde te krijgen. We waren zo afgesloten geweest van de wereld; ik kleedde me nog zoals in de jaren 80, had geen paspoort, geen referenties, het was moeilijk een baan te vinden – vertel maar eens dat je 27 jaar in een sekte hebt gezeten. Daarna gingen we naar Zweden, naar Halmstad, waar ik ben opgegroeid. Daar begon de vraag te spoken: hoe zou mijn leven eruit hebben gezien als ik op mijn negentiende een andere keuze had gemaakt? Ik kreeg nachtmerries en ging die van me af schrijven. Het was juist een opluchting."

Hoe verklaart u die keuze?

"Ik was op mijn negentiende behoorlijk wild. Rusteloos. Ik verveelde me in wat ik 'dat gat' noemde. En Scientology rukte op in Zweden, het was 'hot', ik vond het spannend en interessant. Het begon met lezingen in Göteborg. Mijn toenmalige vriendje was helemaal in de ban en samen zijn we naar Scientology in Malmö gegaan. Ik heb daar vijf jaar gezeten en ben er uiteindelijk getrouwd met de leider van de kerk, de vader van mijn zoon.

"Toen kwam er een recruiter van het internationale hoofdkwartier, die zei dat we uitverkoren waren om daar te gaan werken. Ik had net een kind gekregen en had niet zo veel zin om naar de VS te gaan, maar ik dacht: als het niet werkt, kan ik altijd weer terug. Alleen, er was geen weg terug. We werden letterlijk gevangenen."

Er was geen weg terug, maar u bent hoog opgeklommen binnen de beweging. Dat gebeurt toch niet zomaar?

"Nee, ik wil niet het slachtoffer uithangen. Ik ben lang heel fanatiek geweest. Ik geloofde écht dat we voor een hoger doel werkten. Af en toe had ik wel een vaag gevoel van onbehagen. De twijfels kwamen en gingen. Maar toen de Leider mensen fysiek begon te mishandelen, kreeg ik mijn verstand een beetje terug – al duurde het nog vijf jaar voor ik de moed vond en de kans zag te ontsnappen. David Miscavige is zeer gewelddadig en onvoorspelbaar. De mishandelingen worden glashard ontkend, dat voelt als een dolkstoot. We hebben het met onze eigen ogen gezien."

Haar man Dan Koon, die al die tijd naast haar zit, neemt het gesprek over. "Toen Tom Cruise, de filmster, in 1990 naar de basis kwam voor zijn training, mochten we nog bellen met vrienden en familie. Iemand van de marketingafdeling bleek zijn moeder over Cruise te hebben verteld en zij had de verhalen doorverkocht aan roddelblad National Enquirer. Vanaf dat moment moest er altijd iemand bij zijn als je belde – dat was het begin van een nog groter isolement van de wereld. We kregen ook constant te horen hoe slecht het in de buitenwereld was."

Lindstein: "Op een gegeven moment werden we allemaal bij elkaar geroepen en kregen we op een scherm de beelden te zien van 9/11. 'Dit,' zei de Leider, 'is wat er in de wereld gebeurt omdat jullie onze boodschap niet snel genoeg verspreiden.' Hij gebruikte de aanslagen om ons bang te maken. Zo werden we gemanipuleerd. Er worden bij Scientology extreme machtsspelletjes gespeeld."

U zegt telkens: de Leider. Zit dat nog zo ingebakken?

"Nee, ik wil gewoon zijn naam niet noemen, ik wil hem niet als mens zien."

Wilt u over uw ontsnapping vertellen?

"Ik praat overal over, ik heb niets meer te verliezen. Nadat Dan was ontsnapt, werd de Leider gek. Hij sloot ons allemaal op in de trailers die als kantoorruimte werden gebruikt, achter tralies en met bewakers. We moesten onze zonden overdenken. Op een gegeven moment zag ik dat sommigen wél van de basis af mochten, bijvoorbeeld als ze suïcidaal gedrag vertoonden. Ik heb gedaan alsof ik gek werd en ben toen overgeplaatst naar Los Angeles. Ik had geld in mijn beha genaaid; ik wachtte mijn moment af.

Lees verder onder foto.

Het hoofdgebouw van Scientology in Los Angeles. Beeld picture-alliance/ dpa

"Ik was tewerkgesteld in een winkeltje. Toen ik een bus voorbij zag komen, ben ik naar buiten gelopen – ik zat erin voordat iemand het in de gaten had. De bus bleek naar South Central te gaan, een getto. De chauffeur had door dat er iets mis was en heeft me uiteindelijk bij een hotel afgezet. Het enige wat ik had, was het telefoonnummer van Dans moeder, maar de telefoon van het hotel deed het niet. Toen ben ik naar een supermarkt gegaan en heb daar aan een lange Afro-Amerikaanse man gevraagd of ik zijn telefoon kon lenen. De buschauffeur en die lange man, ze waren de eerste twee mensen die ik ontmoette buiten de sekte en ze waren zó aardig. Terwijl we altijd te horen hadden gekregen hoe slecht de wereld was."

Kwam de sekte niet achter u aan?

"De eerste dag met honderd man. Maar ze hebben me niet gevonden, ik zat per slot van rekening in South Central. Ze geven je een week om terug te komen, daarna heb je afgedaan, tenzij je met je verhaal naar buiten treedt. Veel van de intimidatie in het tweede boek is echt zo gebeurd. Ik ben niet bang, al zal het in mei – als de eerste vertaling in de VS verschijnt – wel weer oplaaien. Over de boeken zullen ze zich niet zo druk maken, als ze slim zijn – en dat zijn ze – zullen ze benadrukken dat het fictie is. Maar de interviews die ik daar straks geef, zijn voor hen gevaarlijker."

Uw volgende boek heet De kinderen van de sekte. Hoe gaat het met uw zoon, die opgroeide binnen Scientology?

"Het derde boek is het meest realistisch, ik schrijf het vanuit het perspectief van een gehersenspoeld kind. Mijn zoon, toen begin twintig, was ook heel fanatiek en wilde eerst niet weg, maar door mijn vlucht veranderde er iets in hem. Hij is een jaar later alsnog ontsnapt en woont in Los Angeles, heeft een goede baan, een vrouw en kinderen, en hij wil er absoluut niet meer over praten."

Hebt u spijt?

"Nee. Het is een groot hoofdstuk uit mijn leven geweest. Ik ben 27 jaar kwijtgeraakt aan Scientology, dat is waar, maar het was mijn eigen beslissing. Als ik er daarna niets mee had gedaan, dán had ik spijt gehad. Het is niet dat ik dapper ben, maar ik ben wel de persoon die dit verhaal kan vertellen en daardoor hopelijk andere mensen ervan weerhoudt toe te treden. Want nogmaals: het is geen kerk, het is een gevaarlijke sekte, waar mensen worden uitgebuit en mishandeld. En ik wil dat niemand zijn leven hoeft te leiden zoals ik dat heb gedaan."

Scientology

De Scientology-kerk wordt in België aangemerkt als sekte, velen zien de kerk als een organisatie die haar leden indoctrineert, chanteert en extreme controle uitoefent. De beweging, in de jaren 50 opgericht door scifi-schrijver L. Ron Hubbard, claimt wereldwijd miljoenen volgelingen te hebben, maar wetenschappers schatten het aantal een stuk lager: tussen een kwart en een half miljoen. Bekende aanhangers zijn acteurs John Travolta, Tom Cruise en Juliette Lewis. 

Scientology-volgers geloven dat de mens een onsterfelijk spiritueel wezen is, dat van nature goed is, maar door miljoenen traumatische en pijnlijke ervaringen bij de geboorte én in vorige levens verdorven is geraakt. De Scientology-kerk biedt manieren om de geest hiervan te zuiveren door middel van sterk omstreden therapieën.

Mariette Lindstein, De sekte herrijst, A.W. Bruna, 19,99 euro

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234