Vrijdag 27/11/2020

Ex-gedetineerden Guantánamo raken stigma niet kwijt

WASHINGTON l Nog geen 10 procent van de onschuldigen die na jarenlange opsluiting in Guantánamo werden vrijgelaten, heeft weer werk gevonden in hun geboorteland. En maar liefst twee derde heeft blijvende psychologische en mentale problemen. Dat staat in 'Guantánamo and Its Aftermath', een rapport van de Universiteit van Californië en het Center for Constitutional Rights, dat 62 van de meer dan 500 vrijgelaten gevangenen interviewde.

Door Catherine Vuylsteke

Meer dan 770 mensen hebben in Guantánamo gezeten, slechts 23 van hen werden ondertussen in staat van beschuldiging gesteld, wat neerkomt op 3 procent van het totaal. Tegen eind vorige maand zaten er nog 255 gevangenen, waaronder zestig waarvan de VS-rechtbanken de onmiddellijke invrijheidsstelling hebben bevolen.

Guantánamo is vooral een kerker voor onschuldigen gebleken, en dat wist de VS-overheid al van luttele maanden na zijn indienstneming. In september 2002 bleek uit een geheim CIA-rapport dat "minstens een derde van alle gedetineerden geen enkele band had met terrorisme". "Velen deden niet aan jihad, ze hadden daar nooit moeten zijn." Guantánamo's commandant, majoor-generaal Dunlavey, was het daar blijkbaar mee eens en schatte later dat "de helft van de kampbevolking per abuis was gedetineerd". Een terrorisme-expert van de FBI ging zelfs zover te verklaren dat "er maximaal vijftig gedetineerden waren die het verdienden in Guantánamo te worden vastgehouden", op een totaal van 775.

De meeste gevangenen kwamen in Guantánamo terecht nadat ze door Pakistaanse of Afghaanse dorpelingen aan de VS waren 'verkocht' en vervolgens enige tijd in VS-detentie in Kandahar of Bagram hadden doorgebracht. Daar hadden ze systematische fysieke mishandeling en vernedering ondergaan en werden ze vastgehouden in omstandigheden die indruisen tegen de internationale conventies. Ook in Guantánamo werd er alles aan gedaan om de gedetineerden 'psychologisch te breken' en tussen januari 2002 en juni 2004 hadden zij geen toegang tot advocaten of rechtbanken. Vanaf 2004 zei het Internationale Rode Kruis ook gealarmeerd te zijn door "de vele gevallen van mentale stoornissen, veroorzaakt door langdurige eenzame opsluiting".

Na hun vrijlating en deportatie naar hun vaderland of in een paar gevallen naar een derde natie, wachtte de gewezen gedetineerden een hele reeks nieuwe problemen. Slechts een paar van hen zegt ooit enige efficiënte of waardevolle bijstand te hebben gekregen. De meesten menen erg te lijden onder het feit dat hun naam nooit werd gezuiverd. Het 'Guantánamo-stigma' maakt het bovendien erg moeilijk om werk te vinden en zich te reïntegreren in de maatschappij.

Daarbij komt ook nog dat Washington zijn fouten nooit heeft erkend of excuses heeft aangeboden, laat staan dat er ook maar één cent compensatie zou zijn uitgekeerd. De rapportschrijvers onderstrepen dat er een grootschalig onafhankelijk onderzoek moet komen, dat eventueel moet uitmonden in compensatie voor de slachtoffers en vervolging van de beulen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234