Zondag 05/12/2021

Ex-fascist Gianfranco Fini is nieuwe hoop voor links Italië

null Beeld UNKNOWN
Beeld UNKNOWN

VRT-correspondente Hedwig Zeedijk over de Italiaanse Kamervoorzitter Gianfranco Fini die zijn zwarte imago oppoetst. Zeedijk schetst een beeld van de ex-fascist Fini, die het ontslag van premier Berlusconi eist en met zijn nieuwe rechts-liberale partij Futuro e Libertà een verrassend linkse koers zet.

Wat de centrumlinkse partijen in Italië al vijftien jaar lang niet lukt, krijgt de rechts-conservatieve Kamervoorzitter Gianfranco Fini nu misschien wel voor elkaar: Berlusconi breken. De 58-jarige ex-fascist Fini, die na amper twee jaar uit het 'huwelijksbootje' met Berlusconi stapt, eist het ontslag van de premier. Op dit moment heeft hij daar ook net genoeg steun voor in het parlement. Dus is alle linkse hoop nu op hem gericht.

Mediamagnaat Berlusconi mag dan een sluwe vos zijn, die altijd de mazen in de wet vindt, Fini is een professioneel politicus, die perfect weet hoe het strategische spel gespeeld moet worden. Hij is een rot in het vak, met bijna dertig jaar parlementaire ervaring. Zijn tegenoffensief heeft hij lang en nauwkeurig voorbereid. Alleen in de timing heeft hij zich misschien wat vergist.

Toen Fini maandag zijn minister en drie staatssecretarissen gebood uit de regering te stappen, stond een motie van wantrouwen tegen Berlusconi al op de agenda voor dinsdag. President Napolitano besliste echter dat de begroting voor 2011 voorrang heeft. Pas op 14 december mag het parlement voor of tegen de regering stemmen. Dat geeft Berlusconi bijna een maand de tijd zoveel mogelijk parlementariërs alsnog voor zich te winnen. Acht overlopers heeft hij nodig om in het zadel te blijven.

Lukt dat niet, dan zijn er vroeg of laat nieuwe verkiezingen in het land. Fini mag hopen dat hij meer dan zes procent van de stemmen haalt. Wil hij echter meetellen, moet hij een alliantie aangaan met de christendemocratische centrumpartij UDC en met de van links afgescheiden Alleanza per l'Italia (ApI), van Francesco Rutelli. Nota bene zijn aartsrivaal bij de burgemeestersverkiezingen in 1993 toen Fini met de neofascistische partij Movimento Sociale Italiano (MSI) verloor van Rutelli.

Sinds die tijd werkte de strateeg Fini hard om de MSI om te buigen (via de conservatieve Alleanza Nazionale en de populistische Popolo della Libertà) tot de nette, rechts-liberale partij Futuro e Libertà (FLi), die in januari wordt opgericht. Noemde hij begin jaren negentig Mussolini nog een groot staatsman, tien jaar later nam hij die woorden terug. Hoe correcter Fini werd, hoe meer extreme exponenten zijn kamp verlieten. Alessandra Mussolini stapte uiteindelijk ook op toen Fini in 2003 tijdens een bezoek aan Israël, de rassenwetten van haar grootvader veroordeelde en de fascistische Republiek van Salò (waarvoor de oprichters van de MSI nog streden) des duivels noemde. Kleindochter Mussolini vond dankbaar onderdak bij Silvio Berlusconi.

Berlusconi speelde overigens een belangrijke rol bij het oppoetsen van het zwarte imago van Fini. Als burgemeesterskandidaat voor de MSI, steunde de mediamagnaat hem. Een jaar later maakte Fini deel uit van het eerste kabinet-Berlusconi. Door de fusie van Alleanza Nazionale (AN) en Forza Italia in 2008, glipte Fini bovendien door de achterdeur binnen bij de grootste Europese fractie, die van de EVP. Iets wat Wilfried Martens twee jaar ervoor nog onmogelijk achtte. Ook voor mijn microfoon zei de EVP-voorzitter dat de Europese christendemocraten nooit een extreemrechtse partij als AN zouden accepteren.

Sommige aanhangers vinden dat Fini te ver doorschiet met zijn doel om dé Italiaanse moderne, rechts-liberale partij te worden. Het idee om immigranten stemrecht en de Italiaanse nationaliteit te geven, gaat voor velen echt te ver. Dat Fini herhaaldelijk benadrukt dat mensen van ieder ras, geloof of seksuele geaardheid gelijk zijn, klinkt ook vreemd in de oren bij wie, net als Fini, uit een fascistisch nest komt. Fini zelf meende twaalf jaar geleden nog dat een homo geen schoolmeester zou mogen zijn. De homohaters en xenofoben is hij nu liever kwijt dan rijk. Berlusconi mag ze hebben.

Fini's politiek manifest, waar hij nu honderdduizend handtekeningen voor zoekt, zou zelfs niet misstaan in een links partijprogramma. Vandaar dat onder linkse Italianen, die de eeuwigdurende ruzie over het leiderschap bij de sociaaldemocraten meer dan beu zijn, veel sympathie heerst voor de huidige Kamervoorzitter. Zij vergeten voor het gemak even dat Fini vijftien jaar lang met Berlusconi flirtte, al diens immuniteitswetten steunde en bovendien de huidige strenge immigratiewet schreef.

Hoe dan ook is Fini nu het belangrijkste schaakstuk op het bord. Ik weet nog goed hoe gedwee de leden van de Alleanza Nazionale waren op het oprichtingscongres van il Popolo della Libertà, twee jaar geleden. Ik verbaasde me over het feit dat ze zo makkelijk aannamen dat Berlusconi de leider zou worden van de nieuwe partij, die ook door Fini was opgericht. "Fini is twintig jaar jonger dan Berlusconi", knikten de meesten geruststellend. "Zijn tijd komt nog wel." Wie weet, is zijn tijd nu aangebroken.

De rechts-conservatieve Kamervoorzitter Gianfranco Fini (l.) stapt na amper twee jaar uit het 'huwelijksbootje' met premier Berlusconi en eist nu diens ontslag. Beeld UNKNOWN
De rechts-conservatieve Kamervoorzitter Gianfranco Fini (l.) stapt na amper twee jaar uit het 'huwelijksbootje' met premier Berlusconi en eist nu diens ontslag.Beeld UNKNOWN
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234