Dinsdag 07/07/2020

Ex-erij

Freek De Smedt is Radio 1-presentator, copywriter en freelancefilosoof.

De vermaarde Vlaamse filosoof Maarten Boudry, die nauwelijks windmolens aanvalt zonder gebruik te maken van de wetenschappelijke methode (een 'scientistische reductie', bestaat dat al?), verheft de eigen subjectiviteit tot ... Ja, tot wat eigenlijk?

In zijn opiniestuk 'Waar zitten de ex- moslims?' (DM 9/3) schrijft Boudry: "Ik ken niemand in mijn kennissenkring die de beweging van gelovige moslim naar atheïst maakte."

Dat kan best zijn. En dat kan je eventueel 'merkwaardig' vinden. Maar je kan ook erkennen dat je nu eenmaal niet alles weet - of iedereen kent - en het daarbij laten. Maar daar laat een columnist zich natuurlijk niet door afschrikken.

Gelukkig is er meer 'bewijs' voor de stelling dat er onder moslims toch iets speciaals aan de hand is. Op 1 april vindt, zo blijkt, een studiedag plaats aan de Universiteit Gent over van alle soorten afvalligen ("spijtoptanten van diverse groeperingen en geloofsovertuigingen"). En ook daar, u raadt het, zou één groep uitblinken door afwezigheid. En dat zou dus te maken hebben met iets wat inherent laakbaar is aan 'de islam': "Ex-moslims zijn nergens helemaal veilig."

Inderdaad, al dreigen verschillende religies in hun grondteksten met een doodstraf voor afvalligen, "op dit moment is de islam zowat het enige geloofssysteem dat dat dreigement nog steeds geloofwaardig kan maken".

Mag ik hier toch een paar kanttekeningen bij plaatsen? Niet alleen is het beledigend om de veel te grote sprong te maken van de 'eigen kennissenkring' naar 'de islam' - en vermoeiend om dat maar te blijven zeggen, waarvoor mijn oprecht excuus - maar de hemeltergende arrogantie om de eigen waarneming voor werkelijkheid te nemen mag toch ook wel wat weerwerk krijgen.

Is het dan echt zo moeilijk om te erkennen dat als iets onder de radar blijft, dat eventueel ook aan de radar zelf kan liggen? Of is die dan zo heilig?

Ik vind online niet meteen iets terug over de studiedag waarvoor handig reclame wordt gemaakt, maar komen er bijvoorbeeld ex-Scientology-leden getuigen? Die zouden zeker kunnen meepraten over bedreigingen van hun ex-religie, dacht ik zo.

Een snelle Google-search leert overigens dat er meer dan 4.200 religies zouden zijn. Nu, zelfs als we ervan uitgaan dat er daar honderd afsplitsingen van 'de islam' bij zouden zijn - aan de hoge kant, maar het is een hypothese - dan blijven er nog ruim vierduizend over. Hebben de organisatoren voor elk daarvan meer dan één spijtoptant gevonden? Als het antwoord ja is, dan zwijg ik nederig.

Wat doodsbedreigingen betreft, kunnen trouwens tig journalisten, activisten, vakbondsleiders, mondige vrouwen, en bij uitbreiding zowat alle minderheden, een aardig stukje meepraten. En die bedreigingen zijn allemaal problematisch. Ik zie dan ook niet echt een reden om de islam-gerelateerde een speciale status te geven. Of ga je die dan ook eerst oplossen?

(Is 'afvalligheid' een speciaal soort kritiek, anders dan van een buitenstaander? Dat is geen oninteressante vraag.)

Om af te sluiten: zou er op 1 april feitelijk ook iemand komen spreken die de omgekeerde sprong heeft gemaakt? Van hoogopgeleide beschavingsdokter naar sektarische stumperd? Iemand die, bij wijze van spreken, 'ex-verlicht' is?

We kunnen ons natuurlijk de vraag stellen of verlichting een verplichting is. Boudry's prikkelende oproep ("laat van u horen") impliceert ten minste van wel. Want wordt het stilletjes aan geen tijd dat de 'afvallige moslims' wat luider gaan roepen? Dat heet victim blaming.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234