Zondag 12/07/2020

InterviewManuel Christopher Figuera

Ex-directeur inlichtingendienst Venezuela: ‘Maduro gaf zelf bevel om mensen te liquideren’

Manuel Cristopher Figuera, ex-directeur van de Venezolaanse inlichtingen- en veiligheidsdienst. "Met mijn informatie vorm ik een bedreiging voor Maduro."Beeld The Washington Post

Vandaag zit de Venezolaanse oppositieleider Juan Guaidó in Brussel samen met Josep Borrell, de buitenlandchef van de Europese Unie, over de crisis in Venezuela. Net nu spreekt Manuel Cristopher Figuera, oud-directeur van de Venezolaanse inlichtingendienst, over het beleid van huidig president Nicolás Maduro. ‘Maduro heeft mij gevraagd om de moeder van Guaidó te arresteren.’

In Venezuela laait de spanning hoog op. President Nicolás Maduro probeerde begin deze maand ook de greep op de laatste democratische instelling, het nationaal parlement, te versterken door een eigen partijlid als parlementsvoorzitter naar voor te schuiven. Juan Guaidó slaagde erin om die zet te counteren en werd herverkozen als parlementsvoorzitter. Manuel Cristopher Figuera, die uit vrees voor zijn leven naar het buitenland is gevlucht, steunde Guaidó in april 2019 bij zijn staatsgreep. Op dat moment was hij nog directeur van de nationale veiligheidsdienst (Sebin).

Wat heeft u doen beslissen om over te lopen naar de oppositie?

Manuel Cristopher Figuera: “Baas van de inlichtingendienst worden was het summum van mijn militaire carrière. Het zou voor mij gemakkelijker geweest zijn om niets te doen, maar ik heb gekozen om actie te ondernemen tegen Maduro. Ik heb hierdoor mijn carrière, maar meer nog mijn eigen veiligheid en die van mijn familieleden, in gevaar gebracht. Mijn aversie tegen Maduro is ontstaan toen ik in de eerste weken als baas van de Sebin een grondige analyse maakte van de toenmalige situatie in Venezuela. 

“Ik was ervan overtuigd dat Maduro niet op de hoogte was van alles wat er in Venezuela gebeurde en dat zijn ogen open zouden gaan, mocht hij te weten komen hoe zwaar de Venezolaanse bevolking leed onder de economische en humanitaire crisis. In november 2018 heb ik hem die documenten overhandigd, maar hij legde mijn verslagen onmiddellijk op de hoek van zijn bureau. Toen pas begreep ik dat hij al op de hoogte was, maar dat de chaos in Venezuela hem net goed van pas kwam.”

President Nicolás Maduro, vorige week in het Venezolaanse parlement.Beeld Getty Images

U nam deel aan de staatsgreep tegen Maduro. Hoe komt het dat die mislukt is?

“Ik zou zelf niet spreken over een mislukking. Dankzij ‘Operatie Vrijheid’ heeft de wereld kennisgemaakt met de diepgaande crisis in Venezuela. Hoewel het als een cliché klinkt, blijf ik maar herhalen dat Venezuela een zeer rijk land is. Het is helemaal niet gemakkelijk om in zo’n land de strijd aan te gaan tegen een dictator die als een tiran over het land regeert. Maduro kan niet alleen op alle verschillende machten in eigen land rekenen, maar ook op de Cubanen. In ruil voor olie en andere grondstoffen steunen de Cubanen Venezuela op het vlak van inlichtingendiensten. Ook Rusland krijgt olie, goud en andere mineralen zoals thorium en uranium. Het gaat onder meer om grondstoffen die gebruikt worden voor kernwapens. Ook Turkije, China en Iran zijn aanwezig in Venezuela. 

“Een belangrijke reden waarom de operatie mislukt is, is dat Maikel Moreno, de voorzitter van het hooggerechtshof, finaal toch niet is overgestapt. Hij eiste in ruil voor zijn overstap gedurende drie jaar de leiding over de transitieregering. Voorts wilde hij zijn voorzitterschap in het hooggerechtshof behouden en wilde hij ook de minister van Binnenlandse Zaken kiezen.”  

Wat denkt u over de onderhandelingen die nadien volgden in Oslo en op Barbados tussen vertegenwoordigers van Guaidó en regeringsleden van Maduro?

“Maduro heeft daar een kans laten liggen om een democratische oplossing voor het conflict in Venezuela te kiezen. Hij heeft alleen maar tijd gebruikt om de democratische oppositie, de Venezolaanse bevolking en de internationale gemeenschap te misleiden. Ondertussen is het duidelijk dat de Venezolanen gekidnapt zijn door een criminele bende die niet langer in staat is om het land onder controle te houden. Terroristische organisaties en drugskartels profiteren daar nu volop van.”

Wat voor een man is Maduro volgens uw ervaringen?

“Het is een dief en een fraudeur. Maduro is geen persoon die graag in overleg gaat met anderen. Hij houdt er ook niet van om beleid te voeren. Het ergste is dat hij zich ook niet gemakkelijk laat adviseren, bijvoorbeeld op het vlak van economie, veiligheid of andere thema’s.”

Stel dat u in Venezuela was gebleven en niet naar de VS was gevlucht: liep u dan het risico om vermoord te worden?

“Absoluut. Ze waren me al aan het zoeken. Het doel was om mij te ondervragen, te martelen en uiteindelijk te vermoorden. Met mijn informatie en contacten vorm ik een bedreiging voor Maduro. Zelf ben ik altijd op mijn hoede geweest. Zo had ik al iemand laten infiltreren bij de voormalige Colombiaanse guerrillabeweging FARC. Die bron wist me te vertellen dat Maduro aan de FARC de opdracht had gegeven om mij te vermoorden als ik mij in de grenszone of in Colombia zou begeven.”

Heeft Maduro u ooit bevolen om politieke gevangenen te folteren in de gevangenis La Tumba, die zich onder het gebouw van de inlichtingendienst bevindt? 

“Hij heeft mij nooit durven vragen om personen te folteren. Maduro heeft wel verschillende keren het bevel gegeven om onrechtmatige arrestaties te laten verrichten. Hiermee bedoel ik arrestaties waarbij de juridische stappen die moesten ondernomen worden, niet werden gerespecteerd.”

Zoals?

“Maduro heeft me gevraagd om de moeder van Juan Guaidó te arresteren. Ik heb dat geweigerd omdat we weten dat zij aan kanker lijdt en nood heeft aan een medische behandeling. Maduro reageerde toen woedend.”

Oppositieleider Juan Guaidó werd twee weken terug herkozen als Venezolaans parlementsvoorzitter.Beeld AFP

Is Maduro op de hoogte van de folteringen van politieke gevangenen?

“Maduro is van alles wat de Sebin doet perfect op de hoogte. Hij is de baas van zowel de militairen, de politie als de staatsveiligheid. Maar hij vertrouwt zijn eigen diensten niet. Alle communicatie van de bazen van die instellingen wordt afgetapt en gecontroleerd door de Cubaanse inlichtingendiensten. Zij brengen hem vervolgens op de hoogte. Het zijn dus de Cubaanse inlichtingendiensten die voor Maduro rapporten opmaken met verslagen van wat zijn eigen Venezolaanse inlichtingendiensten doen.”

Wat denkt u over de moorden die plaatsvinden, onder meer op activist Fernando Albán?

“Het regime is nog steeds niet gestopt met mensen te vermoorden. Ook een oud-medewerker van mij is gedood. Ze hebben achteraf verklaard dat hij zelfmoord heeft gepleegd, net zoals bij de moord op Albán. De regering-Maduro heeft om louter politieke redenen verschillende mensen vermoord. Sterker nog: in sommige gevallen is het Maduro zelf die het bevel heeft gegeven om deze mensen te liquideren. Geweld is de enige weg die hij nog kan inslaan.”

Misdaad- en drugskartels, zoals Los Soles, lijken daardoor vrij spel te hebben. Volgens de Amerikaanse drugsbestrijdingsdienst DEA behoren hooggeplaatste militairen en politici tot dit kartel.

“Ik spreek alleen op basis van documenten die ik in mijn bezit heb. Als ik zeg dat Maduro op de hoogte is van de folteringen en moorden op de politieke gevangenen, dan heb ik documenten die dat kunnen staven. Ik weet dat de DEA onderzoek doet naar het drugskartel van Los Soles, maar ik bezit niet over documenten die dat bewijzen. Er zijn militairen die ervoor gekozen hebben om tot dit kartel toe te treden, maar er zijn ook zeer veel correcte soldaten en politieagenten in Venezuela.”

Ex-leden van de FARC en van de Colombiaanse guerrillabeweging ELN zouden drugs transporteren naar Venezuela.

“Op dit moment is Venezuela getransformeerd in het meest aantrekkelijke land voor drugshandel in Latijns-Amerika. Het is nu zelfs aantrekkelijker dan Mexico. Niet alleen drugs afkomstig uit Colombia, maar ook uit Bolivia, worden via Venezuela naar de VS, Europa en Afrika getransporteerd. 

“Jammer genoeg worden de mensen die tewerkgesteld zijn om de drugshandel te bestrijden zeer slecht betaald. Zij hebben geen mogelijkheid om zich te specialiseren en krijgen ook de kans niet om die recente misdaadfenomenen te onderzoeken. Met beperkte middelen is het onmogelijk om de groeiende drugshandel aan banden te leggen. Maduro zegt zelfs in het openbaar dat hij bevriend is met de ELN en de FARC.” 

Jesús Santrich en Iván Márquez, twee voormalige FARC-leden, zouden onderdak hebben gevonden in Venezuela?

“Zij steken de Venezolaanse grens zo vaak als ze willen over. Daar bestaan genoeg gegevens over. Kan je je dat voorstellen? Zij worden gezocht door Interpol.”

Volgens Colombiaanse politici zou de regering van Maduro de ELN ondersteunen om de democratie in Colombia te ondermijnen. Klopt dat?

“Als ex-baas van de Sebin weet ik dat de ELN een groot aantal strijders in Venezuela heeft. Zij krijgen steun van Maduro en leden van zijn regering zijn op de hoogte van hun aanwezigheid. Ook rechters weten dit. Er zijn al genoeg aanklachten geweest waarbij het ministerie van Justitie heeft geweigerd om verder onderzoek te voeren. Een groot aantal van de strijders verblijft in het grensgebied met Colombia. De Verenigde Staten en de Europese Unie beschouwen de ELN als een terroristische organisatie, maar in Venezuela krijgt ze vrije toegang tot het grondgebied.”

Heeft de inlichtingendienst onderzoek gedaan naar drugskartels?

“De inlichtingendienst moet informatie over drugskartels doorgeven aan het ministerie van Binnenlandse Zaken, aan de nationale politie en aan het ministerie voor Drugsbestrijding. Deze drie instanties zijn bevoegd om de verkregen informatie nader te onderzoeken. Natuurlijk heeft de Sebin informatie over drugshandel doorgespeeld aan deze instanties. Ik herinner mij dat toen ik directeur van de Sebin was, er op een bepaald moment informatie binnenkwam over ambtenaren die betrokken waren bij de drugshandel. Ik heb toen advies gevraagd aan een aantal mensen over welke stappen ik in zo’n geval moest ondernemen. Ze lieten me verstaan dat zulke gevallen niet onderzocht werden. Sterker nog: zaken gerelateerd aan drugskartels, ELN of FARC werden niet onderzocht. 

“Dit voorval was een van de eerste knipperlichten over de zorgwekkende situatie waarin onze staat zich bevond. Maduro heeft overduidelijk een belangrijke rol gespeeld in de toename van de drugshandel in Venezuela. Hij heeft systematisch de instellingen die de drugshandel moeten controleren minder personeel en middelen gegeven. Tegelijk weet je dat drugskartels zich in korte tijd zeer performant kunnen organiseren. De strijd wordt met de dag onevenwichtiger, waarbij kartels een enorme voorsprong opbouwen dankzij het vele geld dat ze op korte termijn verdienen.”

Niet alleen terroristische groeperingen uit Colombia zouden zich in Venezuela bevinden, maar ook leden van het pro-Iraanse Hezbollah. Klopt dat?

“Ja, dat kan ik bevestigen. Sommige leden van de regering-Maduro, zoals vicepresident Tareck El Aissami, hebben rechtstreeks contact met leden van Hezbollah. Die leden bevinden zich in de steden Caracas en Maracay en op het eiland Margarita.”

De Verenigde Staten hebben al meermaals laten weten dat er Russische vliegtuigen en soldaten in Venezuela zijn. Wat doen de Russen daar?

“Zij zijn officieel in Venezuela aanwezig om de wapens te onderhouden die Rusland aan Maduro heeft verkocht. Maar de laatste weken heb ik inlichtingen gekregen over een groep Russische wetenschappers die naar Venezuela zouden zijn gestuurd om meer informatie in te winnen over vindplaatsen van thorium, dat onder meer zou kunnen worden gebruikt voor kernenergie.”

Een andere persoon die we regelmatig in het openbaar zien, is de echtgenote van Maduro, Cilia Flores. Wat is haar rol in de georganiseerde misdaad?

“Vergeet niet dat Cilia Flores tussen 2006 en 2011 voorzitter van het parlement was. In Venezuela stond zij toen al bekend als een zeer autoritaire vrouw. Zij weet perfect hoe de wetgevende en rechterlijke macht in Venezuela werken en is mee verantwoordelijk voor alle onwettige beslissingen en besluiten van Maduro. Sterker nog: Flores is een van de hoofdverantwoordelijken voor de onderdrukking van de Venezolanen. 

“Maar er zijn natuurlijk nog anderen die er alles aan doen om het communistische en autoritaire regime in stand te houden. Zo is de zoon van Maduro, Nicolasito, naar Pyongyang, Teheran en Wit-Rusland gereisd. Maar wat deed hij daar? Ik beschik over informatie waarmee ik kan aantonen dat Nicolasito bedrijven heeft opgericht om geld wit te wassen. Maduro zorgt ervoor dat hijzelf, zijn familieleden en zijn vrienden direct of indirect voordelen krijgen door zijn machtspositie.”

Intussen kampt de bevolking met hyperinflatie en verliest de nationale munt, de bolivar, bijna al zijn waarde.

“Alleen al in 2019 heeft de munt 95 procent van zijn waarde verloren. De hoogste ambtenaren krijgen hun loon daarom uitbetaald in dollars. Maduro gebruikt dat geld ook voor investeringen in bedrijven in het buitenland. Het verklaart waarom er op de zwarte markt in Venezuela miljoenen dollars in cash geld circuleren. 

“Op dit moment heb je in Caracas twee mogelijkheden om je eten te kopen. Ofwel ga je naar de supermarkten, waar je zo goed als geen producten terugvindt en je in bolivars moet betalen. Ofwel ga je naar de zwarte markt, waar je alle luxegoederen die je je kunt inbeelden aantreft. Maar basisgoederen zoals drinkbaar water en medicatie zijn niet beschikbaar. Het merendeel van de Venezolanen hebben ook geen toegang tot onderwijs, gezondheidszorg en basiszorgen.”

Wat moet de internationale gemeenschap doen? Is een militaire interventie de enige oplossing voor Venezuela?

“Ik blijf geloven in alle mogelijke oplossingen. Toen ik baas van de Sebin was, heb ik op een bepaald moment aan Maduro voorgesteld om vrije verkiezingen te organiseren, zodat hij de verschillende instellingen aan de bevolking kon teruggeven.”

Stel u voor dat oud-president Hugo Chávez weer tot leven zou komen. Hoe zou hij naar de huidige situatie kijken?

“Ik ben er zeker van dat Chávez zou besluiten om op straat te trekken en tegen Maduro te vechten. De corruptie die Maduro nu aan de dag legt, gebeurt op zo’n grote schaal dat zijn regeerperiode zonder twijfel als de meest corrupte episode van Venezuela in de geschiedenisboeken zal verschijnen.

Er zijn genoeg mensen die vroeger Chávez steunden, maar nu door Maduro zijn vermoord. Mensenrechten tellen niet voor Maduro. Wie tegen hem in opstand komt, moet worden geliquideerd. Of dat nu gaat over onschuldige jongeren die op straat gaan betogen of voormalige vrienden of hoge functionarissen: iedereen die hem tegen de haren instrijkt, wordt achtervolgd, gearresteerd, geïntimideerd, ontvoerd of vermoord.”

Hoe komt het dan dat juist Chávez Maduro aanwees als zijn opvolger?

“Het is de politieke elite van Cuba die Maduro door en door kende. Ze wisten wat zijn sterktes en zwaktes waren, maar ze wisten vooral dat Maduro gemakkelijk te manipuleren zou zijn. Vandaag is hij een pop van de Cubanen. Het staat vast dat de Cubanen Hugo Chávez op zijn sterfbed hebben ingefluisterd om voor Maduro te kiezen. En gelijk hadden ze: Cuba beheerst finaal de macht over elke instelling in Venezuela.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234