Maandag 24/01/2022

Evil? Ja Super stars? Nee

REÜNIE. Deze zomer staat Evil Superstars nog eens op Pukkelpop. Daar speelde de band ook zijn finale concert in 1998. De Morgen reconstrueert het verhaal van een groep die net iets te ver voor was op zijn tijd, en roem inruilde voor controverse en pech.

"Waardige en overtuigende winnaars, die in het drukbevolkte huis van de vaderlandse rock ongetwijfeld hun kamertje zullen inrichten." Zo leest het juryverslag van Humo, nadat Evil Superstars in 1994 goud wint op Humo's Rock Rally. Het panel was naar verluidt "zelden zo gelijkgezind". Een kamertje zou de groep inderdaad bezetten. Maar dan wel een waarin de leden op den duur met hun hoofd tegen de muur bleven knallen. Tot de Italiaans-Poolse duvelstoejager Mauro Pawlowski zelf de deur openzette en de exit opzocht.

Op 18 augustus 1998 pakt De Morgen uit met de primeur dat Evil Superstars voor "onbepaalde tijd" stil zullen liggen. Amper een week later zal Mauro de publieke doodsteek geven aan de groep, na hun laatste concert op Pukkelpop. Tot dan probeert management Musickness de schijn hoog te houden: 'De band is zeker niet van plan om te splitten, maar omdat de Limburgers even zonder platencontract zitten, zal de groep tijdelijk on hold staan.'

Vijftienjarige gitarist

Het is een treurige finale voor een groep die twee jaar voordien door NME nog "the most original band in the world" werd genoemd. Voor een groep die een felbegeerde internationale deal uit de brand wist te slepen. Zowel Love Is Okay als hun laatste cd Boogie Children-R-Us werden uitgebracht door Paradox, een sublabel van de Londense platenfirma A&M ("een kantoor met gigantische marmeren toiletten", zal Mauro zich later vooral herinneren). Die firma was op zijn beurt eigendom van Polygram. In '98 houdt A&M evenwel op te bestaan, wat meteen ook het einde van Paradox betekent. De directie van Polygram lust geen pap van de avant-gardistische gekte die Evil Superstars tentoonspreidt, en stuurt hen wandelen.

Hoe is het ooit zover kunnen komen? Een korte reconstructie. In 1992 richt de lijzige Limburger Mauro Pawlowski Evil Superstars op. Amper twee jaar later wint de band de Rock Rally. Dave Schroyen vervangt Johan Van Den Berghe achter de drumvellen en zijn jeugdvriend Tim Vanhamel - op dat ogenblik nauwelijks 15 jaar - komt er als tweede gitarist bij. Evil Superstars valt onmiddellijk op met een voor die tijd waanzinnige sound. Volgens Pawlowski komen zijn beide familietrekken sterk naar voren in hun muziek: "De songs hebben het temperament van een Italiaan, en de onvoorspelbaarheid van een Pool."

Onvoorspelbaar is het parcours van de groep zeker. Het scheelt zelfs geen haar of de band laat de Rock Rally aan zijn neus voorbijgaan. Mauro: "Onze demo, die ik eerlijk gezegd niet veel soeps vond, hadden we te laat ingediend. Onze manager kwam de dag na de deadline toevallig iemand van Humo tegen, en had al net zo toevallig nog een cassette op zak. Of hij die mocht afgeven? Iets later kregen we het bericht dat we geselecteerd waren."

Het prijzengeld wordt democratisch verdeeld onder de groepsleden, "dat iedereen op zijn eigen manier zo snel mogelijk heeft opgemaakt", zal Mauro in 2004 bekennen. Van een beredeneerde marketingstrategie of strijdplan is geen sprake bij dit zootje ongeregeld.

"Ten tijde van Evil Superstars was er geen denken aan dat wij ooit een fatsoenlijke internationale carrière zouden hebben", geeft Pawlowski jaren later ook ruiterlijk toe. "Dus zegden we: laten we dan maar veel plezier beleven aan de muziek zelf. Laten we daar alle energie insteken. Ik denk dat dit een van onze krachten was."

Ook volgens belpopkenner Jan Delvaux is dat de sleutel tot de unieke sound van Evil Superstars: "Belgen voelen zich minder geremd om de popgeschiedenis met de botte bijl te lijf te gaan, door een gebrek aan ontastbare iconen en tradities."

Tim Vanhamel geeft achteraf wel toe dat hij als 17-jarige, die tijdens zijn schoolvakantie op tournee mocht, toch even ging dromen. "Nu begint het, nu komt de wereldfaam." De ontnuchtering blijkt vrij groot. "We speelden heel goede muziek, maar het bleek iets te avant-garde voor die tijd, zelfs in Engeland."

Buitenlandse respons is er nochtans wel degelijk. In Zweden en Italië is de clip van 'It's a Sad, Sad Planet' zelfs op tv te zien. Elders in Europa delen ze dan weer de affiche met dEUS en Girls vs Boys, en in sommige landen horen ze het publiek zich schor schreeuwen wanneer hun rariteitenkabinet nog maar op het podium verschijnt.

Maar controverse zal de groep steeds buiten handbereik van échte roem houden.

Mauro's allereerste herinnering als kind? De kleine Limburger zit op de grond in het huis van zijn Poolse grootouders. Een nonkel probeert hem het woord 'godverdoeme' aan te leren, waarna zijn vroom katholieke vrouw hem op zijn donder geeft. Volgens Mauro is dat voorval symbolisch voor zijn verdere levenswandel als "keurige ketter".

De single 'Satan Is in My Ass' bezorgt hen dan ook zowel een reputatie als rottigheid. Met die song winnen de Superstars Humo's Rock Rally in '94. Twee jaar later wordt de song ook officieel uitgebracht in Groot-Brittannië. Maar aan de andere kant van het Kanaal wordt gestruikeld over de tekst. Zowel 'Satan' als 'ass' schieten in het verkeerde keelgat. "We kregen een reactie van de 'georganiseerde religiemisdaad', van de Britse gelovigen", getuigt Pawlowski daar later over. "Ze namen het niet dat we de spot dreven met Satan. Dat snap ik niet: wij spotten met de duivel, en zij worden boos. Typisch katholiek. Ze zijn zo angstig dat ze er dom van worden."

In '98 zal MTV dan weer struikelen over 'B.A.B.Y.', waarin Mauro "smart sex with a winner" propageert, en bekent dat hij "just sodomized a brontosaurus while shaving the back of a disco queen". Dat de clip in een groezelig sfeertje grossiert, speelt ook al niet in hun voordeel.

De wetten van de platenindustrie blijken hen ook niet echt te liggen. Zo wil de groep per se het legendarische trompetje uit het oude logo van A&M op de hoes van Love Is Okay. Maar hun label beslist daar anders over. Voor de buitenwacht moeten de Superstars namelijk zo indie mogelijk overkomen, en een nadrukkelijke link met een platenfirma is niet cool. "Van advocaten met een kravat moeten horen wat cool is en wat niet: dan heb je alles meegemaakt", zal Pawlowski daar later over zeggen in Humo.

Kosmische synthmuziek

De opvolger Boogie Children-R-Us blijkt dan weer kant en klaar sinds september 1997, maar wordt uitgesteld wegens marketingredenen. Pas een halfjaar later wordt de plaat uitgebracht. Bij Mauro lijkt ondertussen iets geknapt. Tijdens interviews geeft hij aan dat de American Dream hem inmiddels gestolen kan worden: "We hebben nog nooit opgetreden om een plaat te verkopen."

De groep implodeert een paar maanden later: "Evil Superstars is om zuiver artistieke redenen gesplit", geeft Mauro vrij snel aan. "Ik snap eigenlijk niet waarom er zoveel oproer rond onze split is ontstaan. Van alle 'succesvolle' groepen verkochten wij de minste platen. Daarnaast traden wij op voor amper 20 tot 25 man. Enkel op Pukkelpop, juist na de bekendmaking van onze split, was er enorm veel animo. Blijkbaar raak je een gevoelige snaar als je aankondigt dat je stopt. Zelf vonden we Evil Superstars vooral een groot succes, omdat we ons goed amuseerden en ons volledig aan de muziek hebben overgegeven."

Voor Tim Vanhamel betekent de split een doorstart met Millionaire, een groep die fans als Josh Homme en Dave Grohl op de been bracht. Tijdens The Ideal Crash-tour wordt hij ook ingelijfd als gitarist bij dEUS, een rol die Mauro grappig genoeg een paar jaar later ook vervult. Die laatste houdt er trouwens een project of veertig op na. De band die nog het dichtst zal aanleunen bij de waanzin van Evil Superstars blijkt Gruppo di Pawlowski. Die groep werd dan ook ooit opgericht om als voorprogramma te dienen van een Evil Superstars-tributegroep: The Evil Superfarce.

In 2004 komen de échte Superstars voor het eerst in jaren terug samen. Tegendraads zijn ze nog steeds. Zo zetten ze het publiek een neus door hun eigen repertoire in te ruilen voor een epische set waarin ze 'Jerusalem' van de stonerband Sleep interpreteren. In 2013 volgt nog een "eenmalig reünieconcert" van Evil Superstars in de AB in Brussel. Ook nu blijven songs van de Superstars uit, ten voordele van "kosmische synthesizermuziek". Verrassend is dat niet. "Ik vind het verleden goed zoals het was", geeft Mauro aan. Hij blijkt dan ook gekant tegen het feit dat de platen in 2006 opnieuw officieel worden uitgebracht, nadat ze jarenlang voor tamelijk hoge bedragen van eigenaar wisselden op eBay.

Een hypothetische vraag tot slot: hoe had het Belgische muzieklandschap er uitgezien als Pawlowski destijds gewoon bij Ford Genk was blijven werken? Of zich had verzoend met zijn baantjes als gitarist in een balorkest op bruiloften en cruiseschepen? Of als huurling bij Leopold 3, X-Legged Sally en Kiss My Jazz?

De popwereld had er midden jaren 90 vast minder kleurrijk uitgezien zonder deze "Marx Brothers op speed" (aldus De Morgen). Minder spannend ook, zonder deze muzikale koppigaards die zichzelf met hun dwarse reputatie uiteindelijk dwarsboomden. Al hecht Mauro uiteindelijk weinig geloof aan die laatste uitleg: "Om zo'n reputatie te krijgen, moet je echt niet veel moeite doen, hoor. In je songs een refrein en strofe verwisselen volstaat vaak al."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234