Zaterdag 07/12/2019

Euvels volgens Fritz Van den Heuvel

'Ik hou niet van de moppentrommel. Geef mij maar gevoelige humor met pinnen'

Brussel

Van onze medewerkster

Liv Laveyne

Tijdens de warme zomermaanden wist Fritz Van den Heuvel op Theater aan Zee de Spiegeltent koelte toe te wuiven met verfrissende comedy. Inmiddels toert deze troubadour gewapend met gitaar en geslepen teksten Nonkel Bob-gewijs verder door 't Vlaamsche land. Al zit zijn programma Fritz the Hitz niet altijd vol even 'vrolijke vrienden': kleinburgerlijke fermettes, auto-ongelukken, de vergankelijkheid van Miss 1977 en de ongewenste zoon Benny. Humor is een middel om het leven verteerbaar te maken. Dat is ook het verhaal achter Fritz zelf.

Joris Vermassen verloor op jonge leeftijd zijn vader. Het besef dat het zo vlug gedaan kon zijn, deed hem besluiten enkel nog te doen wat hij graag deed in het leven. En zo geschiedde: zijn alter ego Fritz Van den Heuvel werd striptekenaar, columnist en sinds 1992 ook stand-up comedian.

"Ik hou van humor waarin je je ziel blootlegt. Het is moeilijker dan comedy die zich ent op de actualiteit: terwijl de komiek op het podium grapt over koningshuis en ministers, zitten de mensen veilig in de zaal. Er wordt gelachen want de heilige huisjes die omvergegooid worden, zijn niet die van hen. Alles is autobiografisch, zelfs al is het pure fictie. Dat werkt heel confronterend. De Nederlandse comedian Raoul Heertje zei ooit: 'Hoe persoonlijker ik word, hoe meer het publiek zich in mij herkent'."

In 1994 won Van den Heuvel 'Humorologie'. Dit concours was een noodzakelijke stimulans. "Ik had in het begin enorme plankenkoorts. Waarom acteurs het woord 'spelplezier' in hun mond namen, was mij een raadsel. Voor mij was het een wedstrijd tussen mezelf en het publiek. Maar de toeschouwer wil niets liever dan mee zijn met wat je vertelt. Dat besef heeft me gerust gesteld."

Een diepgaand filosofisch gesprek over het al dan niet scheuren of breken van het melkje bij de koffie brengt ons bij die andere morele last des levens: engagement. Hij beschouwt dat allerminst als een vies woord. "Het is een drijfveer, ik doe nooit zomaar iets. Gisteren heb ik een nieuw liedje uitgeprobeerd getiteld 'I wanna fuck you': een liefdesliedje waarbij het slot onverwachts refereert aan het Belgische asielbeleid. Ik wil over die grens van de gratuite grap gaan. Ik hou niet van de moppentrommel. Geef mij maar gevoelige humor met pinnen.

"Het gaat er niet alleen om het publiek te doen lachen, je moet ook een verhaal te vertellen hebben. Dat geldt niet enkel voor comedy maar evenzeer voor de kunstwereld. De plastische kunst bulkt van bullshit: een plafond beplakken met kevertjes of een zuil vol hammen. Mensen hebben geen beoordelingsvermogen; kenners geven hun mening; de media springt op de kar en voor je het weet, heb je het Sergio-effect. Jan Fabre is de Sergio van de Vlaamse kunstscene. Geef mij maar het materiaalrespect van Tony Cragg of de spiritualiteit van Manzoni. Waarom kan het ene mij bekoren en het andere niet? Het is een dunne grens, net als bij humor: het verschil tussen grappig zijn en je belachelijk maken, is ontzettend klein."

Fabre is Fritz' stokpaardje. Hij ergert zich aan de vastgeroeste idee dat naam per definitie kwaliteit garandeert. "Er wordt een te groot onderscheid tussen genres gemaakt. De enige vraag is: is iets goed of niet. Gesubsidieerd 'Toneelhuis'-theater is niet automatisch goed theater."

Zo sceptisch als hij staat tegenover de kunstwereld, zo rooskleurig ziet hij de toekomst van de Vlaamse comedy. "We zijn heel lang een onmondig volk geweest. In de televisie-interviews van twintig jaar geleden raakte de modale Vlaming amper uit zijn woorden. Vergelijk dat met actuele programma's als Goedele en je moet toegeven dat we een lange weg hebben afgelegd. Ik zie daar een parallel met de comedy in. De Vlaamse scene is aan het evolueren. De laatste tien, vijftien jaar was de humor van Kamagurka en Herr Seele dominant. Mijn Bob De Kerpel-strip in Humo was heel conceptueel en Monthy Pythonesk opgevat. Ik was de maker en het personage was slechts de speelbal van mijn zotte invallen. Nu wil ik de humor die ik op het podium breng in mijn strips steken, een grotere gevoeligheid brengen waarbij het personage zelf leeft. "In mijn laatste strip De Extravagante Exploten draag ik De Kerpel ten grave. Het is de afsluiting van een bepaalde periode in mijn leven, maar ook het afscheid van een bepaald soort humor." Ondanks de nieuwe wind die waait door humorland voorziet Van den Heuvel weinig goeds voor de komische strip. "Jonge tekenaars komen nauwelijks aan de bak en een subsidieregeling staat nog in de kinderschoenen. Wie een album uitgeeft, moet zeker zijn van een groot publiek om de kosten te kunnen dekken. Het comedycircuit bezit een grotere vrijheid.

"Als ik 'I wanna fuck you' op TV 1 wil zingen, worden er meteen vijf vergaderingen belegd. Bij radio is de mentaliteit anders, ze behandelen er tekstschrijvers met respect. Voor het Radio 1-programma De Nieuwe Wereld schreef ik een nummer over Céline Dion. Een bekende Vlaamse zangeres zou zingen. Toen die weigerde, opteerde men voor een ander. Bij televisie zouden ze de tekst aanpassen."

Uitgezonderd Céline Dion misschien blijken vooral vrouwen zijn humor te smaken. "Vorig jaar bracht ik in Menzo een strip over een loser die moeilijk met vrouwen om kon gaan. Na enkele maanden werd de pagina afgevoerd: de vrouwen op de redactie vonden het schitterend, maar het sprak hun mannenpubliek niet aan." Over vrouwen gesproken, waarom zijn er volgens Fritz zo weinig stand-upsters? "Ik hang de Desmond Morris-theorie aan: een man is een jager die het gevaar opzoekt. De vrouw is nuchterder, ze weegt risico af tegen opbrengst. Toen ik mijn vrouw vertelde dat ik met stand-up comedy wou beginnen, was haar reactie: 'Wie wil zich in godsnaam belachelijk maken op een podium?' En ze heeft gelijk. Je moet zot zijn om het te doen."

Fritz Van den Heuvel treedt vanavond op in C.C. Meise. Meer info en andere speeldata: www.fritz.be.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234