Dinsdag 17/05/2022

Euthanasiekliniek

Groot is mijn verbazing als ik de discussie in Nederland, en nu ook in Vlaanderen, lees over de ‘dringende noodzaak’ aan een aparte euthanasiekliniek waar terminaal zieken en/of ook mensen voor wie psychisch lijden ondraaglijk is, binnen de paar dagen zouden worden aan-en afgevoerd. In Nederland zouden er al meteen duizend kandidaat-patiënten zijn en de uitvoerders-executeurs (dokters, personeel) staan kennelijk ook al in de startblokken. Het mag dan wel de bekommernis zijn van velen om een menswaardig levenseinde te promoten, maar spontaan heb ik een bijna fysieke aversie tegen het idee dat er net door die goedbedoelende hulpverleners ‘vernietigingsklinieken’ zouden gebouwd worden.

Hebben die menslievende hulpverleners wel eens stilgestaan bij het feit dat ze hiermee net de onmacht van een almaar snellere en efficiëntere samenleving om om te gaan met ouderdom en ziekte koren op de molen geven? We zijn binnenkort met 7 miljard mensen en de onredelijke angst neemt toe dat we geen plaats meer zouden hebben voor iedereen. Zeker niet voor ouderen en zwakkeren. Zullen we evolueren naar een maatschappij waar iedereen een beperkte houdbaarheidsdatum krijgt? Er worden met betrekking tot het levenseinde almaar meer grenzen verlegd.

Er is een lang bevochten en omstreden liberale euthanasiewet in België die iedereen het recht geeft op menswaardig sterven. Is dat niet genoeg? Het heet dat sommige klinieken niet meewillen met de wet. Kiest men dan niet zelf voor de kliniek en de dokter waar men zijn behandeling krijgt? Kan men de wet niet afdwingen ?

Of zouden pleitbezorgers voor zulk een aparte euthanasiekliniek, zoals dokter Wim Distelmans, niet eerder met de collega-artsen moeten gaan praten over de uitvoering van die wet en hun eigen schizofrene houding tegenover ziekte en dood? Het is immers geweten van artsen dat ze zich niet kunnen neerleggen bij ziekte. Dat is net hun ‘roeping’. Dr. Distelmans zou daar zijn levenswerk kunnen van maken.

Een mentaliteitsverandering bij artsen ten aanzien van ziekte, lijden en dood is veel meer nodig. Maar dat werkt trager. Moeten we dan ook niet bv. meteen de discussie voeren over het waarom en de noodzaak van IVF-behandeling bij koppels en het toenemend aantal alleenstaanden die willen zwanger worden? Of de noodzaak van het in leven houden van prematuren? Of wat te denken van het stopzetten van geldverslindende kankerbehandelingen die weinig soelaas brengen? Of de vele ‘onnodige’ levensverlengende operaties die worden uitgevoerd?

Het doembeeld van een mooi, goed uitgerust en efficiënt werkend sterfhuis, ver weg in de bossen, tussen het groen, met een annex crematorium, om de dagelijkse portie doden efficiënt te ‘verwerken’, duikt dan bij mij op. Als 57-jarige kankerpatiënt én hulpverlener, word ik angstig als ik deze berichten allemaal te horen en te lezen krijg. En dat alles onder het mom van een ‘zorg-saam-leving’?

Bob Vansant, psychotherapeut

Euthanasiekliniek (2)

Professor Wim Distelmans stelt voor om - geïnspireerd door een Nederlands idee - euthanasiecentra op te richten, hetzij als zelfstandige entiteiten, hetzij als onderdeel van bestaande instellingen. Het klinkt als een cliché maar naar mijn menig is dit geen of/of-verhaal, maar een en/en-kwestie: het ene is even noodzakelijk als het andere.

Persoonlijke ervaringen nopen mij ertoe mijn voorkeur uit te spreken voor het voorstel van professor Distelmans. Bij gewone instellingen - rusthuizen, palliatieve centra en ziekenhuizen - blijft toch de twijfel. In gespecialiseerde centra heb je de rustgevende zekerheid dat er bevoegde mensen aanwezig zijn die jouw stervenswens ernstig nemen.

Dit betekent niet dat men de schijnheilige en arrogante houding van de Caritasziekenhuizen blauwblauw moet laten. Deze instellingen worden gesubsidieerd, ze werken met het belastinggeld van iedereen, dus hebben wij burgers het recht om ze te dwingen een democratisch aanvaarde wet na te leven. De pleitbezorgers van de katholieke moraal zullen argumenteren dat er keuzevrijheid moet blijven. Maar als je ziet dat in Vlaanderen meer dan 70 procent van de gezondheidszorg in handen is van de katholieke zuil, dan kan je nauwelijks van keuzevrijheid spreken. Bovendien is het niet zo dat aan patiënten bij het binnenkomen gevraagd wordt wat hun overtuiging is en of ze akkoord gaan met de ethische opstelling van de kliniek, het rusthuis of de behandelende dokter(s). Het is pas binnen de muren dat je met deze ethiek geconfronteerd kan worden. Daarenboven gebeurt de opname vaak in zo’n haast dat men bij voorbaat deze overweging niet maakt; vaak wordt men door spoeddiensten afgeleverd bij de dichtstbijzijnde instelling zonder acht te slaan op de voorkeur van de patiënt.

Om al deze redenen verkies ik gespecialiseerde centra: indien men daar niet direct heen wordt gestuurd, kan men tenminste een overplaatsing aanvragen. Wat impliceert dat er scherper wordt toegezien op de doorverwijsplicht van alle instellingen en dokters die zelf ethische bezwaren hebben tegen het inwilligen van een stervenswens.

Prof. Distelmans doet zijn voorstel vanuit een jarenlange ervaring en met grondige kennis van zaken. Ik zou zijn bezorgdheid dus niet te licht opnemen: een standpunt schrijven in een krant gebeurt meestal onder tijdsdruk en niet na ampele overweging.

Laten we daarom nog meer werk maken van de naleving van de huidige euthanasiewetgeving en streven naar verfijning, en tegelijk de oprichting van gespecialiseerde centra mogelijk maken. Pas dan is er echte keuzevrijheid; dat zou de gemoedsrust van de patiënt ten goede komen en zijn lijden verminderen.

Staf De Wilde, De Haan

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234