Donderdag 24/09/2020

Europese zeeën baren zorgen

Het gaat niet goed met de zeeën. Dat meldt het Europees Milieuagentschap. Het blauw in en rond ons continent beantwoordt helemaal niet aan de door Europa vooropgestelde doelen. Die stellen dat het water productief, zuiver en gezond moet zijn. Aan die laatste twee komen we in de verste verte niet tegemoet.

Veel rood, weinig groen. Dat is wat de grafieken in het jongste rapport van het Europees Milieuagentschap tonen. Het zijn niet bepaald de kleuren waarop het agentschap had gehoopt. Het rapport moet immers weergeven hoe het gesteld is met de doelstellingen die de Europese Unie bundelde in haar veelbelovende 'Kaderrichtlijn Mariene Strategie'. Die werd in 2008 aangenomen, in de hoop tegen 2020 een 'goede milieutoestand' in de Europese zeeën te bereiken. Voor het meten van die toestand worden drie pijlers: de zeeën moeten productief zijn, zuiver en gezond.

Wat blijkt? Aan productiviteit op de Europese wateren is er geen gebrek. De zeeën en oceanen voorzien ons van eten, van bouwmaterialen, van transportroutes, van energie, van recreatie. Al die zaken samen maken dat de maritieme sector in 2014 goed was voor 6,1 miljoen jobs en een waarde van 467 miljard euro.

Dat klinkt goed voor de economie en voor ons welzijn. Maar dat blijkt het niet voor het leven onder het water. Het groeiend aantal menselijke activiteiten zet de ecosystemen steeds meer onder druk, zo legt Trine Christiansen, een van de auteurs van het rapport, uit. En dan duiken die rode cijfers op. Zo blijkt dat ons water helemaal niet zo gezond is als het zou moeten zijn. Het rapport stelt dat, volgens de Europese richtlijnen, tussen 2007 en 2012 slechts 7 procent van dier- en plantsoorten in het Europese mariene milieu "een gunstige status inzake instandhouding" kreeg. Ook meer dan de helft van de geëvalueerde commerciële visbestanden bleek slecht te scoren.

Levensstijl aanpassen

Over welke soorten het precies gaat, is niet in kaart gebracht. Daarvoor hadden ze te weinig gegevens voorhanden, aldus Christiansen. In het rapport worden wel enkele voorbeelden aangehaald van soorten die ei zo na verdwenen zijn: de monniksrob in de Zwarte Zee, de blauwvintonijn in het oostelijke stukje Noordzee, de haaien in de Middellandse Zee. Hetzelfde geldt ook voor bepaalde oesters en zeegrassen.

Er zijn tal van zaken die spelen. De grootste vervuiler blijken wijzelf. Christiansen heeft het over nutriënten die in de landbouw worden gebruikt en die in riviertjes en uiteindelijk de zee terechtkomen, over chemische pollutie door industrie, over zwerfvuil. "Het vele plastic in zee komt vanop het land. Niet alleen raken dieren hierin verstrikt, evengoed slikken ze kleinere deeltjes in, waardoor die op hun beurt in de mariene voedselketen terechtkomen."

Hoe bezorgd moeten we zijn? Op korte termijn merken we hier als mens, niet veel van, meent Christiansen. Uit hun vorig zwemwaterrapport bleek bijvoorbeeld ook nog dat 95 procent van de Europese wateren aan de standaarden voldoet. "Met dit rapport willen we vooral het bredere verhaal schetsen en aangeven hoe het met de ecosystemen en de planten en de dieren gesteld is." Als we willen dat ook de generaties na ons in een omgeving kunnen leven met voldoende en gezonde vis dan moet onze levensstijl nu aangepast worden, klinkt het. "Vooral onze manier van consumeren en produceren. Die moet in verhouding zijn met wat de natuur kan bieden."

Dat benadrukt ook Hans Bruyninckx, de Vlaming die het Europees Milieuagentschap leidt. "Willen we blijven genieten van wat de zeeën ons bieden, dan moeten we hun ecologische grenzen gaan respecteren." Dat kan alleen maar, in elk land, maar vooral in Europa en eerder nog globaal, de druk op het mariene milieu te verminderen. "Alleen zo kunnen we uiteindelijk tegemoet komen alledrie de doelstellingen."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234