Zondag 08/12/2019

Turkije

Europese Unie werkt aan wapenembargo tegen Turkije

Een Turks legervoertuig in de Syrische stad Tal Abyad. Beeld EPA

De Europese Unie heeft stappen gezet in de richting van een wapenembargo tegen Turkije. De Europese Raad, de vergadering van alle 28 lidstaten, heeft maandag in Luxemburg een werkgroep opdracht gegeven de standpunten van de lidstaten daarover te ‘coördineren’. Donderdag komen de EU-leiders bijeen, mogelijk om een beslissing te nemen.

De Nederlandse minister van Buitenlandse Zaken Stef Blok suggereerde maandag dat al besloten is tot een EU-brede opschorting van wapenleveringen aan Turkije. Hij was blij dat “de hele EU het standpunt heeft ingenomen” dat Nederland vorige week al innam. “Een enorme stap vooruit dat de hele EU dit vindt”, aldus Blok.

In het licht van de “dramatische gevolgen” van de Turkse militaire operatie wordt in de verklaring van de raad gewezen op het opschorten van wapenleveringen door enkele landen, zoals Frankrijk, Duitsland en Nederland. Vervolgens wordt gesteld dat lidstaten “zich verplichten tot krachtige nationale posities wat betreft hun wapenexport”.

Volgens een woordvoerder van Blok betekent dit dat de 28 regeringen zich in principe hebben uitgesproken voor strafmaatregelen. Hoe een wapenembargo praktisch en wettelijk handen en voeten moet krijgen, wordt echter per land bepaald.

“Er is een engagement van alle lidstaten om naar een sterk wapenembargo te gaan”, onderstreept Belgisch minister Didier Reynders, die al contact heeft genomen met de gewesten. “Het is een echt wapenembargo. Dat is ook logisch in zo’n tragische situatie. Maar we zijn bereid meer te doen in komende dagen en weken, want wij willen eerst en vooral een stopzetting van de operaties.”

De 28 lidstaten spreken bovendien hun veroordeling uit over de Turkse militaire operatie in Noord-Syrië. De inval vormt een ernstige ondermijning van de regionale stabiliteit en veiligheid, staat in een verklaring. Steeds meer burgers zijn het slachtoffer en moeten hun huis verlaten en de operatie hindert humanitaire hulpverlening, aldus de EU.

Die expliciete veroordeling van de Turkse inval gaat een stap verder dan de verklaring die hoge vertegenwoordiger Federica Mogherini vorige week uitstuurde. Daarin was enkel sprake van een oproep om het offensief stop te zetten.

In een reactie heeft Turkije in heftige bewoordingen de kritiek van de Europese Unie van de hand gewezen. “Het feit dat de Europese Unie een benadering toepast die terroristische elementen beschermt, is onaanvaardbaar”, zo zei de Turkse minister van Buitenlandse Zaken Mevlut Cavusoglu in een communiqué. “Gezien deze zowel onwettige als bevooroordeelde houding zullen wij onze samenwerking met de Europese Unie op sommige domeinen ernstig opnieuw bekijken.”

Leger rukt op

Het Syrische leger heeft maandag de plaats Tell Tamer in het noordoosten van Syrië bereikt. De komende uren en dagen zal het regeringsleger van Assad steeds verder oprukken in het Koerdische gebied om de Koerden te beschermen tegen het Turkse offensief.

Tell Tamar ligt ongeveer 35 kilometer ten zuidoosten van de grensplaats Ras al-Ain, dat afgelopen weekend is aangevallen door het Turkse leger en zijn Arabische bondgenoten. In het stadje wonen overwegend Assyrische christenen. Het ligt aan de strategisch belangrijke snelweg M4. De plaats werd in 2015 al veroverd door Islamitische Staat (IS), en later door Koerdische milities.

Zondag werd duidelijk dat de Koerden, in het nauw gedreven door het Turkse leger, een deal hebben gesloten met de Syrische regering. Deze nieuwe samenwerking zet de situatie totaal op zijn kop: eerst waren de Koerden nog de bondgenoten van de Verenigde Staten, en streden zij samen tegen Islamitische Staat. Maar toen de VS zich vorige week plotseling terugtrokken uit het gebied, zag Turkije zijn kans schoon en stuurde zijn leger de grens over om tegen de Koerden te vechten.

De Koerdische militie noemt het akkoord met Damascus een “pijnlijk compromis”. “We staan nu met de borst ontbloot tegenover de Turkse messen”, schrijft de opperbevelhebber van de Syrische Democratische Strijdkrachten (SDF), die door de Koerden worden aangevoerd, in een stuk voor het Amerikaanse magazine Foreign Policy. De samenwerking met de regering van president Bashar al-Assad en zijn bondgenoot Rusland is noodgedwongen, aldus Mazloum Abdi.

“De Russen en het Syrische regime hebben voorstellen gedaan die de levens van miljoenen mensen kunnen redden die onder onze bescherming leven. We vertrouwen hun beloften niet. Om eerlijk te zijn is het moeilijk te weten wie te vertrouwen”, aldus Abdi. “We weten dat we pijnlijke compromissen zouden moeten maken met Moskou en Bashar al-Assad als we de weg volgen van samenwerking met hen. Maar als we moeten kiezen tussen compromissen en de genocide van ons volk, zullen we zeker het leven kiezen voor ons volk.”

Erdogan

De grote vraag is nu hoe de Turkse president Erdogan zal reageren op de nieuwe situatie. Hij wilde een veiligheidszone tegen de Koerden langs de Turkse grens creëren, maar het is niet duidelijk of hij zich zal neerleggen bij de terugkeer van het Syrische regeringsleger in het gebied. Assad en de Koerden hebben afgesproken dat het Syrische leger binnen 48 uur de steden Manbij en Kobani binnentrekt. Erdogan zegt dat het Turkse leger klaar is voor een aanval op Manbij.

Turks president Recep Tayyip Erdogan. Beeld via REUTERS

Ook de Amerikaanse president Donald Trump waarschuwt Turkije dat “forse sancties” op komst zijn tegen het land. Trump sprak zich in enkele tweets uit over de situatie in het land. Minister van Financiën Steven Mnuchin zei kort na de berichten van Trump dat het nationale veiligheidsteam van de president maandag vergaderde over sancties. 

“We gaan niet in een nieuwe oorlog stappen tussen mensen die elkaar al 200 jaar bestrijden”, zei Trump nog. “Denken mensen echt dat we ten oorlog moeten gaan met NAVO-lid Turkije? Eindeloze oorlogen zullen ten einde komen!”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234