Donderdag 22/04/2021

Europese Unie

Europese Unie keert zich alsnog tegen Iran

Teheran, hoofdstad van Iran. De Europese Commissie was rond de jaarwisseling nog zeer terughoudend met kritiek toen het regime in Teheran protesten neersloeg.  Beeld thinkstock
Teheran, hoofdstad van Iran. De Europese Commissie was rond de jaarwisseling nog zeer terughoudend met kritiek toen het regime in Teheran protesten neersloeg.Beeld thinkstock

De Europese Unie gaat waarschijnlijk weer sancties instellen tegen Iran. Vandaag bespreken de ministers van Buitenlandse Zaken een voorstel dat Frankrijk, Duitsland en Groot-Brittannië vrijdag hebben rondgestuurd en dat is ingezien door persbureau Reuters.

Het idee is om betrokkenen bij de oorlog in Syrië en bij het ballistische raketprogramma van Iran te straffen. Zij mogen dan bijvoorbeeld niet meer naar Europa reizen en eventuele bankrekeningen in Europa worden bevroren.

De EU komt hiermee tegemoet aan de Amerikaanse president Trump. Hij dreigt regelmatig met opzegging van de nucleaire deal die Teheran en de internationale gemeenschap in 2015 sloten. Iran beperkte toen zijn kernprogramma in ruil voor een einde aan zware economische sancties. Trump wil strenger controleren of Iran zich wel aan de restricties houdt. Ook moet Iran stoppen met de bouw van intercontinentale raketten.

Zorgen

Aanvankelijk zette de EU juist de hakken in het zand als Trump kritiek uitte op de onder Obama gemaakte afspraken. In oktober 2017 schreven Frankrijk, Duitsland en Groot-Brittannië in een gezamenlijke verklaring dat Iran zich netjes aan de deal houdt, in tegenstelling tot wat Trump beweerde. De drie landen maakten zich toen al wel zorgen over het raketprogramma, maar volgens EU-buitenlandcoördinator Federica Mogherini waren nieuwe sancties geen optie. “We hebben de sancties beëindigd, zoals afgesproken in de nucleaire deal. Daar houden we ons aan.”

Vorige week pleitte het Europees Parlement al voor strafmaatregelen vanwege Irans steun aan Assad in Syrië. Een van de initiatiefnemers was D66-Europarlementariër Marietje Schaake. “Het is goed dat de sancties er komen, maar helaas lijkt het nu alsof de EU dit doet omdat Trump het wil.”

Maar, zo zegt Schaake ook, de vrees dat Trump zonder Europese medewerking aan nieuwe sancties de nucleaire deal opzegt, kan het aarzelende Italië misschien wel over de streep trekken.

Brede steun

Het lastige voor de EU is namelijk dat Trump brede steun heeft binnen zijn kabinet en de Republikeinse Partij voor een harde lijn richting Iran. Als Trump bijvoorbeeld kritiek uit op de Navo, kunnen Europese landen voor een tegengeluid terecht bij defensieminister en voormalig NAVO-generaal James Mattis. Maar Mattis werd in 2013 door Obama uit het leger gezet omdat hij Iran te hard wilde aanpakken.

De Amerikaanse druk zorgt er dan ook mee voor dat de EU nu sancties instelt, zegt Nederlandse Europarlementariër Hans van Baalen (VVD). “Men erkent dat het vervelend is als de VS en de Europese Unie echt uit elkaar drijven. Dan zou die laatste enorme bedragen moeten uitgeven om zonder Amerikaanse militaire bijstand voor haar eigen veiligheid te zorgen.”

De nieuwe Europese sancties zijn een diplomatieke overwinning voor de VS. Zij markeren een keerpunt in de relatie tussen de EU en Iran. Na het nucleaire akkoord van 2015 hoopten beide partijen op hernieuwde vriendschap en een lucratieve handelsrelatie.

Naïef

De Europese Commissie was rond de jaarwisseling ook nog zeer terughoudend met kritiek toen het regime in Teheran protesten neersloeg. Maar nu is de ontluikende vriendschap tussen Brussel en Teheran toch omgeslagen in een klimaat waarin sancties worden ingesteld.

De hoop op een goede relatie met Iran was eigenlijk ook naïef, zo denkt Van Baalen. “Het is een schurkenstaat die ernstige misdaden pleegt. Men dacht dat de samenleving door het akkoord en oplevende handel opener zou worden, maar het regime grijpt keihard in als zijn positie in gevaar komt.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234