Dinsdag 29/11/2022

NieuwsOorlog in Oekraïne

Europese Unie hevig verdeeld over toelating Russische dienstweigeraars

Opgeroepen reservisten bij een recruteringskantoor in Batajsk, ten zuiden van Rostov. Beeld ANP / EPA
Opgeroepen reservisten bij een recruteringskantoor in Batajsk, ten zuiden van Rostov.Beeld ANP / EPA

De toelating van gevluchte Russische reservisten zorgt voor steeds meer verdeeldheid in de EU. De lidstaten, waarvan een deel dienstweigeraars buiten de deur wil houden, vinden dat Brussel snel met een richtlijn moet komen. Crisisberaad maandag hierover leverde echter nog niets op.

Stieven Ramdharie

EU-ambassadeurs kwamen in spoedberaad bijeen om diverse opties te bespreken nu aan de vlucht van opgeroepen reservisten nog altijd geen einde komt. Een van de opties die op tafel ligt om tot een gecoördineerde Europese aanpak te komen, is om gevluchte militairen die asiel aanvragen geen vluchtelingenstatus te geven, maar een tijdelijke humanitaire status.

Dit stuit echter op fel verzet van een groep landen, waaronder de Baltische landen en Polen, die er niets voor voelen om Russische dienstweigeraars en deserteurs op welke wijze dan ook op te vangen. ‘Russen moeten blijven en vechten tegen Poetin’, zo verwoordde de Litouwse minister van Buitenlandse Zaken Gabrielius Landsbergis het gevoel in deze lidstaten, die tot de felste tegenstanders behoren van Moskou.

Tegenover hen staan landen zoals Duitsland en Nederland, gesteund door EU-president Charles Michel, die vinden dat Europa de groep Russen moet helpen. De Duitse regering zegt dat Russen die weigeren te vechten en aankloppen in Duitsland, de vluchtelingenstatus kunnen krijgen als duidelijk is dat ze zullen worden vervolgd bij terugkeer in Rusland. ‘Diegenen die zich moedig verzetten tegen het regime van Poetin en daarmee zichzelf in groot gevaar brengen, kunnen asiel aanvragen in Duitsland op grond van politieke vervolging’, aldus het Duitse ministerie van Binnenlandse Zaken.

Internationale verdragen

Ook Nederland zegt dat reservisten een asielaanvraag kunnen indienen. Terugsturen is voor Den Haag eveneens geen optie, mede vanwege de internationale verdragen over vluchtelingen. In Frankrijk drong een groep van veertig parlementariërs erop aan de Europese grenzen niet te sluiten voor dienstweigeraars en andere gevluchte Russen.

EU-baas Michel pleit voor een snelle en gecoördineerde aanpak van de EU, zeker nu de gedeeltelijke mobilisatie heeft geleid tot een toename van het aantal Russische mannen dat het land ontvlucht. Met name via Finland weken vorige week veel Russische dienstweigeraars uit. Volgens Michel moet Europa openstaan voor het opnemen van Russen ‘die geen instrument willen worden van het Kremlin’.

Geen gewetensbezwaarde

De Baltische staten en Polen, die grenzen aan Rusland, vinden dat een zerotolerancebeleid ten aanzien van de dienstweigeraars op zijn plaats is omdat ze vrezen dat het Kremlin ‘spionnen’ zal meesturen. ‘Er zijn aanzienlijke veiligheidsrisico’s als ze worden toegelaten’, twitterde de Letse minister van Buitenlandse Zaken Edgars Rinkevics.

Rinkevics: ‘Er zijn genoeg landen buiten de EU om naar toe te gaan. Veel van de Russen die Rusland nu ontvluchten vanwege de mobilisatie, vonden het prima om Oekraïners te doden, ze protesteerden toen niet. Het is niet juist om ze te beschouwen als gewetensbezwaarde.’

Litouwen kondigde vrijdag al direct aan dat de Russische dienstweigeraars niet op asiel hoeven te rekenen. Minister Landsbergis raadde ze aan de Litouwse grens vooral niet over te steken. ‘Asiel voor 25 miljoen dienstweigeraars is geen optie’, twitterde Landsbergis, doelend op het potentiële aantal militairen dat Rusland kan oproepen. ‘De Russen moeten Rusland bevrijden. Dit kunnen Russische mannen doen in plaats van naar Europa te vluchten: protesteren, niet gehoorzamen, je militaire post verlaten, krijgsgevangen laten maken, muiten.’

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234