Woensdag 12/08/2020
Beeld DM

StandpuntMaarten Rabaey

Europese solidariteit is nu een historische plicht

Maarten Rabaey is journalist.

“Als niet elk land geneest, lijden ook de andere. Solidariteit is eigenbelang.” Beter had Christine Lagarde, de voorzitster van de Europese Centrale Bank, het niet kunnen verwoorden.

Haar waarschuwing was onder meer gericht aan de ministers van Financiën uit de eurolanden die zich bogen over een pakket steunmaatregelen om de gevolgen van de coronacrisis op te vangen. Op tafel lag een financieel vangnet van ruim 500 miljard euro. Een eerste bijeenkomst deze week was in een impasse geëindigd, vooral omdat Nederland op de rem ging staan.

Toch is dit niet het moment om de vinger op de knip te houden. Dit is een noodtoestand die ons allen treft. Dan moet je even allemaal samen door het slijk.

Noordelijke lidstaten als Duitsland en de ‘vrekkige vier’ die ook dwars liggen voor de Europese meerjarenbegroting - Nederland, Denemarken, Zweden en Oostenrijk - mogen ook beseffen dat ze het gezondheidsdrama in zuiderse landen voor een stukje mee in de hand werkten.

Hadden zij in de jaren na 2009 in ruil voor Europese begrotingssteun niet zo’n harde besparingen geëist van de zuidelijke landen was de Italiaanse en Spaanse publieke gezondheidszorg véél beter in staat geweest om deze pandemie het hoofd te bieden. Het is echt geen toeval dat Italië en Spanje nu de twee zwaarst getroffen Covid-19-landen zijn, met respectievelijk al 17.500 en 15.000 Covid-19-doden.

Als beiden door een betere gezondheidszorg hun besmettingen sneller onder controle zouden hebben gekregen, hadden de andere lidstaten er minder onder geleden. Omgekeerd geldt ook: als welvarender EU-lidstaten zoals wijzelf geen containers op onze grenzen hadden gezet maar meteen trucks met medisch materieel naar Italië en Spanje hadden gestuurd, dan hadden we ook al vroeger de pandemie kunnen indijken. Solidariteit is eigenbelang, jawel.

De Europese begrotingspolitiek heeft te lang besparingen als een mantra verplicht om de ongrijpbare markten te plezieren. De les die we nu leren is keihard: wie te diep snijdt in zijn publieke functies – zoals de zorg – zal ooit bloeden. Europese solidariteit om deze zelfverminking te stelpen is nu een historische plicht.

Voor herstel is het nog niet te laat. In de begrotingspolitiek van de eurozone moet men dan wel de boeg omgooien. Naast de bestaande verplichting van een maximum begrotingstekort (nu 3 procent van het bruto binnenlands product) zou men in elk land voor essentiële openbare sectoren een minimum uitgavendrempel kunnen verlangen (in procent van het bbp) die men nodig acht om vitale publieke sectoren performant te houden. Over voldoende middelen beschikken om een grootschalige crisis als deze pandemie aan te kunnen, is dan de lakmoesproef. 

Wat een organisatie als de NAVO zijn leden vraagt inzake defensie-investeringen zou de EU ook kunnen verlangen voor de zorgsector.

Europese begrotingspolitiek moet om meer gaan dan alleen de koele cijfers op de balansen. Het mag ook wel eens gaan om solidariteit, ook uit eigenbelang.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234