Woensdag 21/04/2021

Europese neparchitectuur made in China

Niet alleen Londen heeft een Tower Bridge. In de Chinese stad Suzhou vind je een soort verdubbelde replica van dat icoon. Copycat-architectuur, heet dat dan.

Het Witte Huis staat in Washington, de Arc de Triomphe en Eiffeltoren in Parijs en het San Marcoplein is het kloppend hart van Venetië. Een basiscursus Europese geografie leert ons dat. Maar misschien zien de Chinese handboeken dat anders. Je vindt die monumenten namelijk ook allemaal in de Volksrepubliek. Er staan zowat tien replica's van het Witte Huis en een kwartet triomfbogen verspreid over het land. Daarnaast werd zowat heel Venetië al nagebouwd. Ook Stonehenge, de Sfinks van Gizeh en zelfs het Oostenrijkse plaatsje Hallstatt - integraal Unesco-erfgoed - werden het slachtoffer van een oosterse copy-paste-operatie.

Een ander voorbeeld: de replica van de Londense Tower Bridge in de oostelijke stad Suzhou. Het verschil: de Chinese versie heeft vier torens in plaats van twee. En er is onder meer een koffiehuis in ondergebracht. Die dubbele Tower Bridge staat er al vijf jaar, maar de discussie rond het bouwwerk wordt nu weer opgepikt. De teneur: China staat voor namaak en niet alleen met Adadas-schoenen of Lewis Vutton-handtassen. Maar waarom kiest de Volksrepubliek voor goedkope kopieën in plaats van de eigen culturele grandeur?

De Chinese verstedelijking is een verklaring. Die zette zich eind jaren 90 in. De hogere middenklasse werd rijker en kon ook naar de stad verhuizen, wat voordien niet gebruikelijk was. "Pas in 2011 woonden voor het eerst meer Chinezen in de stad dan op het platteland", zegt Ching Lin Pang, antropologe (UAntwerpen en KU Leuven). "Ter vergelijking: in Zuid-Korea woont 80 procent van de inwoners in de stad. Er was dus een grote inhaalbeweging nodig. Dat moest snel gaan. En je spiegelen aan westerse iconen is typisch voor het moderniseringsproces van niet-westerse landen. Westers staat trouwens ook chic. Chinezen rijden graag met Duitse auto's en drinken graag Franse wijn."

"China heeft een enorme fascinatie voor andere culturen, net als voor statussymbolen", treedt sinologe Ann Heirman (UGent) haar bij. "Het land heeft zelf een rijke geschiedenis en cultuur, maar het China van toen is niet het China van vandaag. De Chinezen kijken dus met bewondering naar het Westen. Eigenlijk kun je onze cultuur doortrekken tot Socrates of de Romeinen. Dat spreekt aan in het Verre Oosten."

'Gepast, groen, aangenaam'

Je vindt dus wel wat westerse architectuurklonen terug in China, al is niet iedereen daar even blij mee. President Xi Jinping is allesbehalve fan. Hij riep in 2014 al op om geen 'bizarre gebouwen' meer neer te poten. Het excentrieke moet baan ruimen voor 'gepaste, groene en aangename' bouwwerken. "Hij is de man van 'Make China Great Again' en wil teruggrijpen naar die aloude Chinese traditie, weg van al te westerse invloeden", zegt Heirman.

Xi Jinping wil dus de ommekeer maken, al is die volgens architect Gilles Retsin al ingezet. Onze landgenoot heeft een architectuurstudio in Londen, met een bijzondere band met China. Hij geeft er les aan de Architectural Association en werkte er zelf aan enkele projecten. "Die trend is eigenlijk al stilgevallen. In gebieden met veel overheidscontrole zullen geen replica's meer worden neergepoot. In meer afgelegen gebieden kan het misschien nog wel", zegt Retsin.

"China heeft intussen een eigen generatie sterke architecten. Die werden voornamelijk in de Verenigde Staten of het Verenigd Koninkrijk opgeleid. Zij keren nu terug met een eigen visie: een mix van westerse architectuur, maar dan met veel oog voor de integratie in het landschap. Dat is typisch oosters."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234