Maandag 05/12/2022

Europese landbouwsteun lang niet alleen voor boeren

Wat hebben chocoladefabrikant Barry Callebaut, de Koninklijke Stichting en de Boerinnenbond gemeen? Ze ontvangen tienduizenden euro's aan Europese landbouwsubsidies.

'Pek en putten.' Kort maar krachtig verwoordt burgemeester Gerard Liefooghe van Alveringem waarom zijn gemeente, die zeven dorpskernen telt en nog geen vijfduizend zielen, in 2011 voor 689.778,14 euro subsidies kreeg uit het Europees Landbouwfonds voor Plattelandsontwikkeling (ELPO). De gemeente heeft zelf een budget van amper een half miljoen. "We hebben niet veel marge."

Met het geld werd de dorpskern van Stavele heraangelegd, Alveringem kreeg een jeugdhuis en twee kinderdagverblijven en in Beveren-aan-de-IJzer werd het stationspleintje opgefrist. "We moeten het dorp leefbaar houden en de plattelandsvlucht tegengaan."

Alveringem staat in de top twintig van Belgische bedrijven, overheden en organisaties die op de steun van het Europees Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB) kunnen rekenen. Het Europees Landbouwgarantiefonds (ELGF) bestaat uit rechtstreekse steun, die voor landbouwers bedoeld is, en indirecte steun, bijvoorbeeld aan voedselbanken. Die ontvingen in 2011 samen etenswaren ter waarde van 7,4 miljoen euro. De OCMW's van Ukkel, Antwerpen en Châtelet in Henegouwen kregen elk meer dan 200.000 euro toegestopt om aan voedselpakketten te besteden.

Ook banken staan in de top tien. Dat komt omdat zij als doorgeefluik dienen tussen Europa en projecten die boeren willen financieren. Andere opvallende steuntrekkers zijn de Belgische abdijen en kerkfabrieken, maar ook traditionele grootgrondbezitters als de Koninklijke Stichting en Compagnie het Zoute van de familie Lippens.

De Europese definitie van 'boer' is te breed, zegt Pieter Verhelst, Europa-expert bij de Boerenbond. "Het onderscheid tussen de eigenaar en de pachter van een grond, de boer die het economisch risico neemt, is onduidelijk." Dat betekent dat eigenaren de premies kunnen opstrijken. Ze kunnen via het fonds voor Plattelandsontwikkeling nog eens langs de kassa passeren. Dat is eigenlijk bedoeld voor 'investeringssteun', zoals aan dorpen à la Alveringem, maar bevat ook geld voor bodembeheer. Dat wordt bijvoorbeeld gebruikt om prikkeldraad te vervangen door hagen.

Volgens Vlaams minister van Landbouw Kris Peeters (CD&V) gaat '88 procent' van het budget voor plattelandsontwikkeling 'rechtstreeks' naar de landbouwers. Op de eerste pijler, die van het Europees landbouwgarantiefonds, heeft hij minder zicht.

De Boerenbond pleit voor subsidies die "de boer zelf" ten gunste komen. Want er valt nog meer te graaien in de Europese pot: chocoladefabrikant Barry Callebaut (108.358,41 euro), immokantoor Monsel (78.087,22 euro), de KVLV van Leuven (109.505,08 euro), Unizo West-Vlaanderen (86.302,82 euro voor 'opleidingen'). De Vlaamse overheid gebruikte haar enveloppe onder andere om voor 2.000 euro dunschillers aan te kopen bij Ikea in het kader van een Fruit op school-actie.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234