Dinsdag 15/10/2019

Brexit

Europese koehandel sterkt Britten in hun wil om te vertrekken

Boris Johnson wordt straks allicht Brits premier, voor Europa is hij de kwade genius achter de brexit. Beeld EPA

In het Verenigd Koninkrijk werd de verdeling van de topbanen bij de EU met grote ogen gevolgd: Macron die aan de touwtjes trekt, de hoogste post naar een Duitse brexithater. Blij dat we weggaan, is de teneur.

Een van de hardnekkigste vermoedens bij de brexiteers is dat de Duitsers de ware machthebbers zijn binnen de Europese Unie. De kandidatuur van Ursula von der Leyen lijkt dat idee te hebben versterkt. In het Lagerhuis noemde aartsbrexiteer Bill Cash het voornemen een Duitse minister van Defensie Commissievoorzitter te maken zelfs ‘een reden tot ernstige zorg’. Ze zijn de omstreden aanstelling van de EU-topambtenaar Martin Selmayr niet vergeten. Ook de manier waarop Brussel de afgelopen dagen te werk is gegaan bevestigde allerlei vooroordelen.

De achterkamertjespolitiek, waarbij de Britten zichzelf de rol van toeschouwer hebben toebedeeld, kreeg over de hele linie kritiek. The Guardian noemde de methode om de Europese topfuncties te verdelen ‘geen reclame voor het project’, eraan toevoegend dat kleine landen reden hebben om zich achtergesteld te voelen. In The Daily Telegraph scheef commentator Allister Heath dat het beste medicijn tegen eurofilie “het observeren van grote EU-beesten in hun natuurlijke habitat is, de koehandel die voorbijgaat aan democratie en rekenschap afleggen”.

Wanneer de stofwolken van de ruilhandel zijn opgetrokken, doemt de vraag op wat de betekenis ervan zal zijn voor de brexit. Zal die nog moeizamer worden? Op het eerste gezicht lijken de twee kibbelende kampen nog verder uit elkaar te groeien. Alsof de invasie van de luidruchtige brexitpartij in het Europees Parlement niet genoeg is, zal Boris Johnson later deze maand waarschijnlijk premier van het Verenigd Koninkrijk worden, een Conservatieve politicus die op het vasteland wordt gezien als een clown, een provocateur en de kwade genius achter de brexit.

Pokerspeler

De geluiden op het continent zijn niet hoopgevend. Europees president Charles Michel staat dezelfde harde brexitlijn voor als de Emmanuel Macron. Laatstgenoemde wil de Britten zo snel mogelijk uit de EU hebben en zal niet vergeten dat Johnson de Fransen ‘drollen’ heeft genoemd. De Spanjaard Josep Borrell, voorgedragen als buitenlandchef, heeft David Cameron een pokerspeler genoemd, voorspelt dat het VK uit elkaar zal vallen en wil aparte onderhandelingen voeren over de status van Gibraltar.

De aanstaande benoeming van Von der Leyen wordt door de brexiteers gezien als een teken dat de EU een federale koers wil inslaan. Deze Duitse christendemocraat, die het niet makkelijk had op Defensie, heeft in het verleden gezegd dat ‘een Verenigde Staten van Europa’ haar droom is, compleet met een Europees leger. Dit soort geluiden hebben bijgedragen tot het Leave-sentiment op het eiland. In de opmaat naar het EU-referendum hekelde Von der Leyen bovendien de ‘loze beloften van de populisten’, doelend op onder meer Boris Johnson.

Brexit

Maar er is ook hoop. In een hoofdredactioneel commentaar wees The Times erop dat de Nederlander Frans Timmermans ‘een activistische commissievoorzitter’ zou zijn geweest, ‘verlangend naar confrontaties met nationalistische regeringen’. De krant noemde de Duitse Von der Leyen, die in Londen heeft gestudeerd, meer een regelaar dan een ideoloog, zoals de Fransman Michel Barnier dat is. Bovendien kan haar komst leiden tot het vertrek van Selmayr, de vertrouweling van Jean-Claude Juncker die volgens de Britten zo’n negatieve invloed op de brexitonderhandelingen heeft uitgeoefend.

Anders dan de wat melancholieke Donald Tusk heeft Von der Leyen haar hoop niet gevestigd op een tweede EU-referendum, maar wil zij dat de Leave-stem op een of andere manier wordt gerespecteerd. Er is op het eiland veel aandacht voor de achtergrond van Von der Leyen. Ze is een telg uit een familie van regenten die hebben gediend in het Koninkrijk Hannover, een hof dat niet alleen de Britse koninklijke familie heeft voortgebracht, maar ook tot voorouders behoren van… Boris Johnson.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234